20 Eylül 2018 Perşembe

OLUMLU VE OLUMSUZ YÖNLERİYLE YENİ EKONOMİ PROGRAMI

 Piyasanın çok uzun zamandan beri beklediği yeni orta vadeli program(ovp) bugün açıklandı, açıklamadan hemen önce ovp yerine programa ''Yeni Ekonomi Programı'' ismi konuldu.

 Program açıklanmadan önce piyasada çok kuvvetli olumlu beklenti oluşmuştu, program piyasayı tam olarak tatmin etmedi ama tepki çekecek kadar olumsuz bir program da açıklandı diyemeyiz. Programı inceleyince;

1.Milli hasıla Büyüme hedefleri aşağıya çekildi. 

2018 Büyüme Hedefi: %3.8 
2019 Büyüme Hedefi: %2.3
2020 Büyüme Hedefi: %3.5
2021 Büyüme Hedefi: %5.0

  Yeni ekonomi Programına göre gelecek iki sene boyunca dengelenme için ekonomi yavaşlatılacak ve kendi potansiyelinin de altında büyüyerek makro ekonomik göstergelerin düzeltilmesi için çaba gösterilecek, mevcut enflasyon rakamlarıyla aksi bir çaba faydadan çok zarar getirirdi. 2021'de ise sorunların çözüleceği umut ediliyor. 

  Özellikle eski senelerdeki gibi  mümkün olmayan, hedeften çok temenni olarak yorumlanacak büyüme hedeflerinden bahsedilmemesi olumlu oldu aksi durumda bu programın fiyatlaması çok olumsuz olurdu.

2. Enflasyon sorunu kabul edilmiş. 

2018 Yıl Sonu Enflasyon Tahmini: %20.8
2019 Yıl Sonu Enflasyon Tahmini: %15.9
2020 Yıl Sonu Enflasyon Tahmini: % 9.8
2021 Yıl Sonu Enflasyon Tahmini: % 6.0

 Hedefleri inceleyince  yakın zamanda ovp'lerde olmayan bir durum var, daha önceki ovp'lerimizde enflasyon tahmini daha çok temenni şeklindeydi ama bugün açıklanan yeni ekonomi programında 2018-2020 beklentileri ulaşılabilir ve gerçekçi; 2021 tahmini ise biraz temenni gibi duruyor çünkü ekonominin hız kazanacağı bir dönemde enflasyonun düşmesini beklemek gerçekçi değil. Bunun anlamı gelecek üç sene içinde yapısal reformlarla enflasyon problemini kalıcı olarak çözüleceğidir, kişisel fikrim enflasyon sorunun bu kadar kısa sürede kalıcı olarak çözülmesi mümkün değildir.

 Türkiye'nin enflasyon sorunu nasıl çözülür?


 3. Kamu maliyesinde tasarruf edileceği vaat edildi. 

 2019 yılı için kamunun 76 milyar TL tasarruf yapacağı bildirilmiş ama ne yazık ki altı dolu değil. 76 milyar TL tasarruf yapacağız açıklaması yerine 40 milyar TL tasarruf vaat edilse ve bunun rakam olarak değilde kalem olarak sunulması(Tasarrufun kaynağı ) çok faydalı olurdu. 

4. Dolar/tl kuru programda yer almamış.

Ovp'lerin en önemli parçası olan döviz kuru tahminlerine bu programda yer verilmemiş ama tahminlerden çıkan sonuca göre  dolar/tl tahmini 2019 için 5.6 , 2020'de 6.0  Bu beklenti realiteden uzak, enflasyon beklentisi ile ise uyumsuz.

5.Vergi istisna ve indirimleri yeniden değerlendirileceği belirtildi. 

 Vergi reformu anlamına gelebilecek birçok ifade kullanıldı ama ortada herhangi bir rakam yok, daha önemlisi piyasa vaat değil, plan istiyor ama bu tür bir açıklama göremedik.

6. Reel sektörün borçlarının sorun olduğu kabul edildi. 

Reel sektörün borçları ekonomi üzerinde en ciddi risklerden biri ama daha önce bu konuda ciddi bir açıklama görmemiştik. Sorun kabul edildi ama bir çözüm ortaya konmadı; günlerdir bankaların tahsil edemediği borçlar ve benzeri birçok konuda somut adımlar atılacağı söylentisi vardı ki böyle bir adım da görmedik fakat böyle bir adıma kapı da açılmış gibi bir görüntü var.

 Kısa vadeli dış borç anılmadı bile ! Şu an Türkiye'nin yaşadığı sorunların en temel sebeplerinden bir kısa vade dış borçtur, bu konuda ciddi bir vaat bekleniyordu.

7. Projesini başlanmamış kamu yatırımları durdurulacak. 

 Olumlu bir açıklama oldu.

8. 2021'e kadar İşsizlik oranları %11-12 civarlarında kalacak. 

 Realite kabul edilmiş, bunu da daha önceki ovp'lerde görmüyorduk.

9. İmar rantının ekonomiye katkı sağlaması için adımlar atılacak. 

 Kendi adıma yeni ekonomi programında en fazla şaşırdığım ve mutlu olduğum ifade oldu.

10. Mega projeler ancak doğrudan yatırım ile sürdürülecek. 

 Kamu bütçesinde mega projelere yer verilmeyecek, bu projeler ancak doğrudan yatırım olursa gerçekleşecek, bunun anlamı Mega projelerin rafa kalkmasıdır.

11. Yeni vergi affı olmayacak. 

 İnanmadığım vaat ama umarım gerçekleşir, Türkiye'de vergi afları çözümden çok sorun üretiyor, dürüst vergi mükellefleri mağdur ediyor.

 12. İki milyon ek istihdam sağlanacak. 

  Programdaki büyüme hedefi ve işsizlik beklentisi ile uyuşmayan bir rakam ifade edildi.

  Özetle daha önceki ovp'lerin aksine Yeni Ekonomi Planı rakamları ulaşılabilir bir hedef, en önemli amaç Türkiye'nin elindeki en önemli çekicilik unsuru olarak kalan ''Kamu Bütçe açığı'' korunmaya çalışılmış. Beklentilerin aksine somut adımlara çok yer verilmemiş.

  Sonuç olarak abartılı beklentinin aksine şapkadan tavşan çıkarmaya çalışılmamış, realiteler ciddi miktarda kabul edilmiş, beklenen çözümleri ise net olarak bize sunmamış bir Yeni Ekonomi Planı açıklandı. başarılı ya da başarısız demek bence hatalı olur, ortalama bir çalışma olmuş.

Bu paylaşımı değerlendirirseniz mutlu olurum. Ovp'nin etkisi ne olacağını merak ediyorsanız , şu paylaşımı da okumanızı kuvvetle tavsiye ederim.

Ekim ayından Türkiye'yi bekleyen önemli gelişmeler