6 Kasım 2018 Salı

BATIK MALİYET YANILGISI

 Batık maliyet yanılgısı; Kişilerin geçmişte harcadığı para ya da  emek sebebiyle yanlış yatırımı veya davranışı sürdürmesine verilen addır, Normalde bir yatırıma karar verilirken gelecekte edilecek muhtemel fayda, kar göz önüne alınması gerekir iken birçok yatırımcının aslında tam aksine geçmişteki harcamalarını göz önüne alarak hareket ettiği görülmüştür ki bu durum yatırımcıların zararını artırmasına, fırsatları kaçırmasına sebep olur.

   Bu paylaşımı son günlerde çevremde batık maliyet yanılgısı içinde olan birçok insan gördüğüm için buradaki takipçilerimden de  bu yanılgının içinde olan ama fark etmemiş okurların olabileceği ihtimali üzerine yazıyorum.

  Dolar/TL 6.5'ta iken dolar 1.000 dolar aldım, Dolar/TL 5.3 liraya düştü bu aşamada sizin paranız sadece 5.300 liradır ve 6.500 liranızın 1.200 lirasını kaybetmişsinizdir; bundan sonraki hareketlerinizde benim para 6.500 liraydı diye hareket etmeniz sizin zararınızı artırır; Dolar/TL'nin yakın zamanda 8 liraya gitse bile bu gerçek değişmez. Özellikle döviz yatırımcısında batık maliyet yanılgısı şu şekilde işler;

 Dolar/TL 5 lira iken 1.000 dolar aldım ve Dolar/TL 4 liraya düştü, 1.000 lira zarardayım aslında zararın bu kadar yükselmesinin ana sebebi yatırımcının 5.000 lirasını kurtarmak için zamanında çok daha makul zararları kabul etmemesidir mantıklı olan ise geçmişte katlanılabilir bir zarar ile yanlış yatırımdan kaçmaktı. Bir diğer yanılgı şudur;

  Dolar/TL 4 liraya düştü ama tekrar 5 liraya ve üstüne çıkacağını bekliyorum o yüzden elimdeki dövizi satmıyorum; bu doğru bir yaklaşım olabilir ama o zaman kendinize şu soruları sormanız lazım.

- Elinizdeki dövizi 5.000 lira olarak mı görüyorsunuz yoksa 4.000 lira mı ?

- Elinizdeki 4.000 lira değerindeki dövizin en az %20 değer kazanacağını düşünürken elinize geçen başka bir 1.000 lirayı nasıl değerlendiriyorsunuz? Risk dağıtmak dışında daha az kar vaat eden bir yatırım yapıyorsanız yine bahsettiğim batık maliyet yanılgısı içindesinizdir.

 Yanlış anlaşılma olmasın ben burada büyük zararda olduğunuz yatırımlarınızı satın demiyorum sadece onları geçmiş değerleri ile değerlendirip yanlış hamleler yapmayın ve fırsatları kaçırmayın diyorum.

 Batık maliyet yanılgısı ile özdeşleşmiş ve ülkemizde finans piyasalarında sık sık kullanılan bir ifade vardır?

 ''Hisseyi, Dövizi vs. satmadığınız müddetçe zarar etmiş sayılmazsınız ! ''Temettü için hisse alan bir yatırımcı için bu ifade belki makul kabul edilebilir ama al-sat yapan hisse yatırımcısı, döviz yatırımcısı batık maliyet yanılgısındadır.

 Peki bu durum sadece küçük yatırımcı için mi geçerlidir? Hayır, çok büyük yatırımcılar da bile aynı bakış açısı mevcut; mesela Dolar/TL 1.5 seviyesinde iken 100 milyon dolarlık yatırım yapan bir yatırımcının bugün Dolar/TL 5.5 seviyesinde şirketine halen 100 milyon dolar değer biçmesi buna örnektir, özellikle halka arz edilen ya da edilmeyen birçok firmadan bu sığ bakış açısını görüyoruz rakamlar farklı olsa da seneler önceki fiyatlamaları bugüne taşımaya çalışıyorlar.


 Batık maliyet yanılgısı sadece finansal piyasalar ile de alakalı değildir; Lokantaya gidip yemek istedik ama gelen yemeği beğenmediğimiz halde yine de yemeği yemek batık maliyet yanılgısıdır ya da yemekle gelen ikramları fazla olsa bile bitirmek  istemek bu duruma örnektir.

 Yeni aldığımız  bir kitabı okumaya başladıktan sonra beğenmediğimiz halde bitirmemiz ya da değerli bulmadığımız halde kütüphanemizde tutma isteğimiz batık maliyet yanılgısı ile açıklanabilir.

  Yatırım yapmaya dönersek batık maliyet algısını fark edip bundan kaçınmak bize birçok fırsat görme kabiliyeti sunar, daha az zarar ile hatalı yatırımlardan kaçınabiliriz.

 İnsanların duyguları ile finansal risk etkileşimi ile alakalı şu paylaşımı da okumanızı tavsiye ederim. (Link)

  Ekleme: İnternette size adım adım doldurtulan birçok formun amacı sizi meşgul edip bir emek harcadıktan sonra formu tamamlamaya sizi ikna etmektir.(Batık maliyet yanılgısı)
batık maliyet yanılgısı örnek
Batık maliyet yanılgısı örneği
 Adım-1 : Beni twitter'dan takip ediniz. Yusuf Yüksel