7 Ağustos 2020 Cuma

Neye yatırım yapmalı

Ekonomik krizde neye yatırım yapılır


Giriş Notu: Bu yazıyı 2018'de ekonomik krizde neye yatırım yapılır , resesyondan neye yatırım yapılır gibi soruların sıklıkla sorulması üzerine 2008 özelinde geçmiş krizlerde yatırımcıların neye yatırım yaptığı, geçmişte kriz dönemlerinde piyasaları etkileyen dinamiklerin ne olduğu konuları hakkında yazmıştım. 2020'de krizin başlaması ile ekonomik krizde neye yatırım yapılır sorusu geçmişte kalan bir konudan çok güncel bir konuya dönüştü ve daha çok güncel olarak piyasalarda neler oluyor sorusuna cevap arayanların ulaştığı bir yazıya dönüştü. Ben de bu yazıda güncel olarak piyasada gerçekleşen gelişmeleri paylaşıyorum. Bunun dışında resesyonda neye yatırım yapılır gibi genellemeci bir sorunun net bir cevabı olamaz, geçmiş yazıyı neden resesyonda neye yatırım yapılır sorusunun net bir cevabı olamayacağını ayrıntılı şekilde açıklamak için güncelledim.

Bu paylaşımda neler var:




  • Türk varlıklarında gerçekleşen değer kaybına karşı yerli kurumların ilk hamleleri
  • Türk varlıklarına ne oluyor
  • ABD'de yeni destek paketi ve paketin piyasalar için önemi
  • Altın neden tarihi rekor kırdı
  • Borsalar neden yükseliyor
  •  Ekonomik krizde neye yatırım yapılır

(07.08.20)

Yerli kurumlardan ilk müdahaleler

 Türk varlıkları için olumsuz fiyatlamaların yaşandığı bir günde yerli kurumlardan ilk müdahaleler de gelmeye başladı. 


  • Dün TCMB, enflasyonist etkileri olan hedefli ilave likidite imkanlarını kademeli olarak azaltacağını açıkladı. Çok basitçe ifade edersek bu imkanlar TCMB'nin ortama fonlama maliyetinin politika faizinin bile altında seyretmesinde önemli bir etkisi var ve bu durumun da doğal sonucu yerel para birimi üzerinde baskı oluşmasıdır. TCMB, bu imkanları koronavirüs salgınının etkilerinden ekonominin korunması amacıyla sağlamıştı ve kademeli olarak kaldıracağını açıkladı.(Hedefli ilave likidite imkanı nedir)


neye yatırım yapmalı 2020


6 Ağustos 2020 Perşembe

Hedefli İlave Likidite İmkanı Nedir

 Türk Lirası ve Türk varlıklarının dikkat çekici şekilde değer kaybettiği bugünde TCMB'den gelen ilk mesajlardan biri hedefli ilave likidite imkanlarının kademeli olarak azaltılacağı mesajı oldu.

Hedefli İlave Likidite İmkanı nedir


 Hedefli ilave likidite imkanı, TCMB'nin koronavirüs sürecinde ekonomiyi desteklemek için sağladığı bazı desteklere verilen isimdir. Merkez Bankası, küresel krizin net şekilde hissedilmeye başladığı Mart ayında bankaları ve reel sektörü krizin etkisinden korumak için önemli destekler sağlamıştı. Hedefli ilave likidite imkanları olarak isimlendirilen bu destekleri tek tek sıralamak bayağı uzun sürer ama en önemlilerinden biri Merkez Bankası'nın bankalara politika faizinin (Haftalık repo) 150 baz puan aşağısında likidite sağlamasıydı ve üstelik bankalar bu imkandan daha uygun vadede (91 gün) yararlanabiliyorlardı.

 Bunun dışında hedefli ilave likidite imkanı kapsamında bankalar döviz karşılığı TL swaplarında Türk Lirasını yine politika faizinin 100 baz puan altı maliyetle elde edebiliyorlardı. Son zamanlarda daha sık gündeme gelen TCMB swapları değerlendirilirken bu durum da göz önünde bulundurulmalıdır. Yazının sonunda konu hakkında ayrıntılı bir yazının linki mevcut; TCMB'nin swap işlemlerini tek yönlü düşünmemek gerekir.

Merkez Bankası Net Döviz Rezervi Ağustos 2020

Merkez Bankası Net Döviz Rezervi Ağustos 2020


  Bir önceki hafta Merkez Bankası net döviz rezervi 28.7 milyar dolardı.(24 Temmuz ) Bu hafta açıklanan son veriye göre Merkez Bankası Net Döviz Rezervi 26.5 milyar dolara gerilemiş.( 31 Temmuz 2020 tarihi  itibariyle Merkez Bankası net döviz rezervi)


 Merkez Bankasının döviz rezervleri ile beraber swap stoku da artık sık sık sorulmaya başladı. İki verinin açıklanma tarihleri uyuşmuyor fakat fikir vermesi açısından Haziran ayında merkez bankasının toplam swap yükümlülüğü 58.9 milyar dolardı. (
Merkez Bankası swap işlemleri ne anlama geliyor)



Merkez Bankası net döviz rezervi(Aylara Göre)




Merkez bankasının net döviz rezervlerinin değişimi ise şu şekilde olmuş;


5 Ağustos 2020 Çarşamba

BATIK MALİYET YANILGISI

 Batık maliyet yanılgısı; Kişilerin geçmişte harcadığı para ya da  emek sebebiyle yanlış yatırımı veya davranışı sürdürmesine verilen addır, Normalde bir yatırıma karar verilirken gelecekte edilecek muhtemel fayda, kar göz önüne alınması gerekir iken birçok yatırımcının aslında tam aksine geçmişteki harcamalarını göz önüne alarak hareket ettiği görülmüştür ki bu durum yatırımcıların zararını artırmasına, fırsatları kaçırmasına sebep olur.

4 Ağustos 2020 Salı

BDDK Yabancılara Türk Lirası Likiditesini Kısıtlaması

 BDDK, bankaların yurt dışı yerleşiklerle Vadede TL alım işlemleri limitini daha önce aşama aşama azaltmıştı. En son öz kaynakların %1'i olan limit %0,5 düşürüldü. Benzer şekilde bütün TL plasmanlar ( kredi,depo,repo vs.) öz kaynakların %0,5'i ile sınırlandı.



BDDK neden yabancılar Türk Lirasına ulaşmasını engelliyor


 Türk Lirasının üzerinde yüksek dış borçluluk, zayıf döviz rezervi kaynaklı baskı mevcuttur fakat bu doğal baskının dışında geçmişte Türk Lirasının çok fazla değer kaybetmesinde spekülatörlerin de önemli katkısı vardı ve 2018 yazından başlamak üzere alınan önlemlerle bu faktör bazı olumsuz etkilere de yol açması pahasına zayıflatıldı.


 Bizim kur olarak takip ettiğimiz rakamlar aslında piyasadaki Türk Lirası-Döviz arz talep dengesini ifade eder ve Merkez Bankası'nın görevlerinden biri bu dengeyi yönetmektir. Piyasada dövize olan talep artınca doğal olarak Türk Lirası değer kaybeder ve piyasanın ihtiyaç duyduğu dövizi sağlayacak son merci Merkez Bankası'dır. Merkez Bankası bir taraftan piyasanın döviz talebini karşılar iken diğer yandan Merkez Bankası'nın döviz rezervindeki değişiklikler de kendi başına piyasadaki döviz talebini etkileyen önemli bir faktördür daha açık ifadeyle Merkez Bankası piyasanın döviz talebini karşılar iken rezervlerini ciddi şekilde zayıflatırsa bu durumun dövize talebi daha da artırması ve bir kısır döngü oluşturması beklenir yani Merkez Bankası  piyasanın döviz talebini karşılarken  döviz rezervini de çok fazla zayıflatmamalıdır.

Short Squeeze nedir

Ön not: Prensip olarak yazılarımda teknik ve yabancı kelime kullanmamaya özen gösteriyorum ama Short Squeeze kavramının Türçeye'ye doğru düzgün bir çevirisi henüz yok.

Short Squeeze, bir varlığa dair olumsuz beklentilerin varlığın değerlenmesine yol açabilmesi olayını açıklamak için kullanılan bir tanımdır. Bilindiği gibi finansal piyasalarda yatırımcılar bir varlığın değer kaybedeceğini ön görerek de para kazanabilmektedir. Yatırımcılar bir varlığın aşırı değerli olduğunu düşününce bu varlığı miktarı ile belli bir vadede borçlanıp bugünkü değerini paraya çevirebilirler. (Açığa satış) Vade sonununda açığa satılmış olan mal değer kaybederse yatırımcı kar ederken aksi senaryoda ise yatırımcı zarar etmektedir.

 Short Squeeze, bir varlığın açığa satış hacmindeki büyüklüğünün varlığın günlük alım-satım hacmine oranla çok yüksek olması sonucu varlığa karşı olumsuz beklentilerin varlığın değerlenmesine yol açmasını ifade eder. Daha basit ifadesiyle örneğin yatırımcılar A hissesinin çok değerli olduğunu öngörüp açığa satarlar ama bu açığa satışlar, vade sonunda varlığın alım-satım hacminin sığlık sebebiyle hissenin arz-talep dengesini talep yönlü güçlü şekilde bozar ve bu sebeple varlık değer kazanır. Sonuç olarak da yatırımcının çok değerli olduğunu düşündüğü hisseler daha değerli hale gelmiştir ki bu durumda daha fazla yatırımcı hisseyi açığa satmaya başlar ve bu durum kısır döngüye sebebiyet verir.

 Short Squeeze kavramı son zamanlarda dünyada birçok önemli hisse ile birlikte anılmaya başlamıştır ki ileride bu durum piyasaları genel anlamda etkileyen bir faktör olarak bile önümüze çıkabilir.


Volkswagen'in dünyanın en değerli şirketi olması


29 Temmuz 2020 Çarşamba

Altın yükselir mi

 Altının rekor seviyelerde olduğu şu günlerde Altın yükselir mi sorusu da doğal olarak yeniden gündemde.

 Öncelikle ons altın rekor kırmış olsa da bu rekoru reel olarak ne ifade ettiğini takip etmek çok daha doğru olabilir çünkü altının bir önceki rekoru 2011 yılında görülmüştü ve bu kadar uzun bir süreçte  kırılan rekorun nominal olarak ifade ettiği değer ile reel olarak ifade ettiği değer arasında dikkat çekici farklılıklar ortaya çıkabilmektedir. Şu an altın geçmiş rekoruna reel olarak henüz ulaşamadı. 

altın yükselir mi 2020




 Altının yaptığı prim kadar altının neden prim yaptığı da önemli; altının değerlenmesine sebep olarak sürekli olarak ifade edilen merkez bankalarının para basması olgusu altındaki primi bir miktar açıklıyor ama sadece merkez bankaları para basıyor diye altın prim yapıyor demek hatalı bir bakışı açısı olabilir; aslında merkez bankalarının para basma faaliyetlerinin sonuçları altına prim yaptırıyor.  Altın bir önceki rekorunu 2011'de kırmışken merkez bankaları daha sonra da para basmaya devam ettiler ve 2020'de kriz öncesinde bile merkez bankalarının bastığı para 2011'e göre ikiye katlanmıştı.

altın fiyatları yükselir mi 2020


Altın yükselir mi düşer mi


 Altın merkez bankaları para basmasından çok bunun sonucu ortaya çıkan reel getirilerin hızla erimesi sebebiyle değer kazanıyor çıkarımı muhtemelen daha doğru bir çıkarım olur.

altın fiyatları ne olur


 Bahsettiğim nüans farkı 2020'e dair senaryoların kötümserleşmesi durumunda dikkat çekici farklılıkları beraberinde getirebilir. Şu an güçlü bir beklenti olmasa da önümüzdeki dönemde (Örneğin ikinci dalga hikayesi) dünya ekonomisinde işler daha da kötüleşirse ve dünyada deflasyon hikayesi ortaya çıkarsa bahsettiğim terazinin bir tarafında kötüleşen ekonomik şartlar sebebiyle güvenli liman altın hikayesi olacak iken diğer tarafta ise deflasyonun etkisine maruz kalabilecek bir emtia ile değerlenen para arasındaki tercih söz konusu olacak. Deflasyon senaryosunda reel getiriler yükselecek; bahsettiğim etmenlerin hangisinin ağır basacağını bugünden öngörmek zor.

 Daha somut ifade etmek dünyada trilyonlarca dolar değerinde tahvil getiri bir yana negatif faize sahip olmasına rağmen talep edilebiliyor ve bu senaryoda ''Bir getiri sunmayan'' altın cazip bir varlığa dönüşüyor (Negatif faizli tahviller neden alınır) ama koşullarda değişim altının ''Yeniden getiri sunmayan varlık'' olarak değerlendirilmesine sebep olabilir.

altın fiyatları yükselecek mi

  Altının hikayesinde fiziksel altın/ kağıt altın ayrışması da devam ediyor.  Daha önce yazmıştım ama tekrar edeceğim.

Paper Gold nedir


26 Temmuz 2020 Pazar

Gümüş fiyatları ne olur

 Geçtiğimiz haftaya kıymetli madenler damga vurdu; altının daha popüler olması ve altın fiyatlarının tarihi rekora yaklaşması sebebiyle altın gündemde daha fazla yer tutsa da gümüş çok daha olumlu bir performans çizdi. Uzun süredir yatırımcısını memnun edemeyen Gümüş geçen hafta ralliye kalkarak bir haftada yaklaşık %18 prim yaptı.


gümüş fiyatları ne olur 2020
Gümüş/USD

 Daha geçmişe gidersek kıymetli madenler 2018'in sonlarına doğru prim yapmaya başladılar ve uzun süreden beri yükseliyorlar. Altın ile gümüş bazı ufak farklılıklar olsa da genelde aynı dinamikler etkisi ile değer kazanırlar ve altın/gümüş rasyosu da bize bu ikili arasındaki tercih hakkında fikir verir. Gümüş ifade ettiğim gibi birkaç senedir altına göre daha potansiyelli olsa da sürekli olarak altına göre daha zayıf performans gösterdi, yine teknik göstergelerde gümüş daha iyi bir potansiyel gösterse de önemli seviyeler defalarca test edildiği halde gümüş bir türlü istenen performansı göstermiyordu; geçen hafta ise yılların birikimi ralliye sebebiyet verdi. Bu olayın teknik sebebi ama bu kırılımı sağlayan haber de önemli ve önemli fırsatlar hakkında fikir verebilir.