2 Eylül 2018 Pazar

ENFLASYON NEDİR-2


Maliyet Enflasyonu; Bir ürünün üretiminde kullanılan girdilerin fiyatının artması sonucu ürünün de fiyatının artmasıdır.

Başlıca sebepleri:

-Yerel para biriminin değer kaybetmesi.

-Enerji ve petrol fiyatlarının artması.

-Küresel enflasyon.




Yerel Para Biriminin Değer kaybetmesi:

Öncelikle neden yerel para birimi değer kaybeder?

Paranın değer kaybının da herhangi bir ürünün değer kaybından farklı bir süreci yoktur.

1- Çok olan mal değer kaybeder, az olan mal değer kazanır;

Para arzını artırmak para birimine değer kaybettirir yani biraz daha basitçe ifade edersek enflasyon para birimine değer kaybettirir, paranın değer kaybı ise tekrar enflasyona sebep olur ve bu durum kısır döngü oluşturmadan önlenmelidir.

2- Satılan mal değer kaybeder, alınan mal değer kazanır.

* Bir ülkede İthalat ihracattan fazla ise ve bu açık farklı kalemlerden kapatılamıyor ise(turizm,doğrudan yatırım vs.) bu ülkede cari açık oluşur, cari açık var ise mantıken ülkenin parası alınmasından çok satılıyordur.

* Ülkedeki ekonomik faaliyetler için yeterli finansman ya da likidite yoksa ya para basılır.(farklı yöntemlerle de para arzı artırılabilir) ve yerel para birimi değer kaybeder ya da dış finansman yoluyla yerel para satılıp rezerv para alınır ; her iki yöntemde de yerel para birimi değer kaybeder.

Bu durumlar dışında bir ülke, para birimine olan güven de para biriminin değerini dolaylı olarak etkiler; ülke hakkındaki olumsuz algı o ülkenin para biriminin satışına sebep olması beklenir/sebep olur.

2-Petrol ve Enerji Fiyatlarının Artması: Maliyet enflasyonuna etki eden faktörlerin başında petrol fiyatları gelir; petrol dışındaki enerji fiyatları da petrole endeksli fiyatlandığı için petrol fiyatları maliyet enflasyonunu çok kuvvetli şekilde etkiler.

Üretilen her ürünün girdileri arasında enerji maliyeti vardır ve bir ürünün içindeki girdi sayısı artıkça enerji maliyeti katlanarak ürünün fiyatını artırır.

Yine her ürünün lojistik (ulaşım) maliyetlerinde petrol ve enerji fiyatları ciddi bir kalemdir bu yüzden petrol fiyatları artınca neredeyse her şeyin maliyeti artar.

3- Küresel Enflasyon: Ülkedeki enflasyon kadar küresel enflasyon da önemli bir maliyet unsurudur; küresel enflasyon ürünlerin maliyetini ülkenin enflasyonundan bağımsız şekilde arttırır.


Maliyet enflasyonu sorunu nasıl çözülür?

Talep enflasyonu ile aynı yöntemler ile en önemlisi faizler artırılarak... Faizler artırılınca yerel para biriminin getirisi ve tabii ki bu para birimine karşı olan talep artar. Paralar mevduata yöneldiği için de piyasada dolaşan para da azalır yani para hem daha çok alınır(alınan mal değerlenir) hem de piyasada azalır.(az olan malın değeri artar)

faizler artınca ekonomik aktivite ve tabii ki tüketim yavaşlayacağı için enerji maliyeti, küresel enflasyon gibi faktörlerin de enflasyon etkisi iki yönlü hem nitelik(yerel para biriminin değeri arttığı için daha ucuz) hem de nicelik olarak(daha az miktarda tüketilme) olarak düşer.

Faizlerin işsizlik,iflas vb. olumsuz sonuçlar doğurması son derece muhtemeldir ama orta-uzun vadede ise gerektiğinde faiz artırımı yapmanın faydası zararını aşması gerekir.

Ekleme:  Talep Enflasyonu

                 Türkiye'nin enflasyon sorunu