7 Eylül 2018 Cuma

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN KÜRESEL EKONOMİK KRİZ TETİKLEME İHTİMALİ

 Mayıs ayında Arjantin'den başlayıp Türkiye'yi etkisi altına alan ardından Güney Afrika Cumhuriyeti'ne de sirayet eden sorunların daha ne kadar ciddi sorunlara sebep olabileceği ciddi şekilde  tartışılıyor.

  Normalde bu üç ülkedeki sıkıntıların küresel ölçekte bir etki oluşturmaması gerekir, üç ülkeden ekonomik anlamdan en büyük ülke Türkiye'nin dış dünya ile ekonomik ilişkileri incelersek;

 Türkiye, Avrupa'ya entegre bir ekonomi ithalat, ihracat , dış yatırım , dış finansman konusunda tamamen Avrupa ile bütünleşmiş durumda; Türkiye'de bir kriz çıkarsa Avrupa şüphesiz ki zarar görecektir ama muhtemel bir Türkiye Krizi, Avrupa'da kriz çıkaracak kadar problem üretebilecek risk barındırmıyor. 

 Abd, Çin, Japonya ile büyük miktarda ticaret hacmimiz var ama bu üç ülkenin ekonomilerine oranla Türkiye ile ekonomik ilişkileri çok büyük rakamlar değil.

  Rusya ve İran , Türkiye'nin ana enerji tedarikçileri ama bu iki ülke hali hazırda zaten senelerdir krizde ve Türkiye'nin bu iki ülkedeki krizi derinleştirmesi dünya ekonomisi için ekstra bir risk oluşturmuyor.

  Diğer ekonomik partnerlerimiz ise genelde Orta Doğu ve Orta Asya ülkeleri bu ülkelerinde küresel bir problem üretecek kapasiteleri yok.

  Sorun yaşayan diğer gelişmekte olan ülkeler olan Arjantin ve Güney Afrika Cumhuriyeti' nin toplam ekonomik büyüklüğü Türkiye kadar bile değil, etkileri son derece kısıtlı.

  Bu realiteye rağmen mevcut durum devam ederse bu üç ülke küresel bir kriz doğurabilecek bir hal aldılar. Bahsettiğim üç ülke ile ekonomik ilişkileri son derece sınırlı olan Brezilya, Hindistan, Meksika, Endonezya( 7 trilyon dolarlık milli hasılayı temsil ediyorlar.) gibi ülkelerde ciddi problemler ortaya çıkmaya başladı, Rusya, Ukrayna İşgali sonrası zaten toparlanamamıştı ama ekonomisini dış etkilerden mümkün oldukça sınırlı etkilenecek bir durumu getirmişti; Abd kongresi 2016 Başkanlık Seçimi'ne müdahale etmesi sebebiyle Rusya'ya çok daha büyük yaptırımlar uygulamaya hazırlanıyor ki uygulanması halinde Rusya'nın senelerdir uyguladığı bütün önlemler anlamsız olacak.

   Brezilya, Hindistan, Meksika  vs. neden ekonomik olarak çok sınırlı bağ içinde olduğu Arjantin-Türkiye- G. Afrika üçlüsünden etkileniyor?

1. Gelişmekte olan ülkelerde istisnasız her ülke az ya da çok küresel bolluk döneminde ciddi hatalar yaptılar. (küresel Bolluk Dönemi/ Varlık Alım Programları ) o yüzden şu an tamamen farklı sebeplerden dolayı olumsuz fiyatlanıyor olsalar da yatırımcıların zihninde gelişmekte olan ülkeler hakkındaki algı ciddi şekilde bozuldu. 

(şu iki paylaşımda durumu uzunca anlattım.

2. Herhangi bir gelişmekte olan ülkeden çıkmak isteyen yatırımcı bunu fon yöneticisine bildirince fon yöneticisi bu parayı eğer yatırımcının yatırım yaptığı ülkeden çıkaramazsa( sığ piyasa, uygun olmayan fiyat vb. sebepler) bunu alternatif piyasalardan sağlar, ilk ihtimal benzer yapıdaki ekonomilerdir.

  Hindistan, Brezilya, Meksika, Endonezya nispeten büyük ekonomiler; Asıl büyük risk ise Çin ! Çin, Hiçbir etki olmadan bile küresel büyük bir kriz yaşatacak bir potansiyel barındırıyor.(Bu konuda bir makale yazmayı planlıyorum.) Çin'in borcu şu an dünyada büyük bir kriz çıkarabilecek en ciddi risklerden ve diğer risklerin hepsi de bir şekilde Çin'e temas ediyor. Bütün gelişmekte olan ülkeler ciddi sıkıntılar yaşarken bu durumundan Çin'in nasip almaması çok iyimser bir bakış açısı olur.

  Şu an gelişmekte olan ülkeler için oluşan olumsuz koşulların en önemli sebebi Fed politikaları, Fed üyeleri, gelişmekte olan ülkelerden yayılabilecek problemlerin Abd'i etkileme ihtimali üzerine yorumlar yapmaya başladı. (link

  Şu an gelişmekte olan ülkelerin dünya ekonomisi üzerinde ciddi bir risk oluşturduğu  görüşünün savunucusu çok çok az, yine dünyanın birçok ülkesinin uğraştığı kendi problemleri var.; Mesela Abd'de enflasyon ciddi rakamlara ulaştı, Avrupa halen varlık alım programını sonlandıramadı vs.

  Gelişmiş dünyada, gelişmekte olan ülkelerin problemine bakış şu an çok sığ... Onların fırlattıkları bumerangın geçtiği her yeri yakıp (varlık alım programları ) sorunsuz şekilde onlara döneceği senaryosu fazlasıyla iyimser; aynen bu senenin gelişmekte olan ülkelerin altın senesi olacağı, son krizin üstünden on sene geçmesine rağmen parasal genişlemenin devam ediyor oluşunun sorun çıkarmayacağı, dünyada son on yılda toplam borcun %50 civarında artması ve bu rakamın dünya ekonomisinin neredeyse üç katı olmasına rağmen borçluluğun sorunsuz sürdürüleceği senaryoları gibi..

  Gelişmekte olan ülkelerdeki problem şu an küçük ve çözülmesi bütün insanlığın faydasınadır, sorunun büyümesi ve küresel bir krize sebep olması durumunda bu konuda yapılabilecek şeyler son derece kısıtlı. Küresel bir krize müdahale etmek neden çok zor olduğunu başka bir paylaşımda açıklamaya çalışıp buraya link bırakacağım.

Ekleme: 2019 Küresel Krizi 
       
                     2019 Ekonomik kriz senesi mi?