15 Eylül 2020 Salı

Yeni Ekonomi Programı 2021

 Eylül ayının ortalarına yaklaştık ve her sene olduğu gibi orta vadeli programın (yeni adıyla Yeni ekonomi programı) açıklanma zamanı geldi. Daha geçmişte angaryayı yerine getirme olarak yorumlanabilecek bir bakış açışıyla açıklandığını iddia edebileceğim orta vadeli programlar son iki yılda çok daha iddialı bir şekilde açıklandı.

 Eylül 2018'de Türkiye ekonomisi üzerindeki belirsizlik güçlüyken (Brunson krizinin hemen sonrası) ekonomi yönetimi Yeni Ekonomi Programı 2019-2021'i açıklamıştı ve bu program bazı hedeflerini tutturup bazılarını tutturamamış olsa da uzun süre alınan birçok karara referans olmuştu yine YEP 2019-2021'in kamuoyundan aldığı dönüt geçmiş OVP'lere göre daha olumlu olmuştu. Geçen sene açıklanan Yeni ekonomi programı 2020-2022 bir önceki OVP'de çizilen resimden hayli uzaklaşmıştı fakat 2020 yılında küresel krizle beraber zaten dünya da tamamen farklı bir ekonomik iklime geçti o yüzden programda belirtilen hedefler realiteden bayağı uzakta kaldı. Muhtemelen yakında açıklanacak olan Yeni Ekonomi Programı 2021-2023 bize ekonomi yönetiminin yakın zaman beklentileri ve muhtemel politikaları hakkında fikir verecek.

Yeni ekonomi programları ve hedefler


 Geçmiş yılların programlarının başarılı olup olmadığını incelemek bence fazlasıyla uzun bir yazı gerektiriyor. 2018 yılında açıklanan Yeni Ekonomi Programı 2019-2021'de metinde yer almamış olsa da dolar/TL kuru 5.6-5.7 üzerinde çalışılmış ki bence bu o günün şartlarında büyük bir iddia idi ve hedefe ulaşıldı. ( Program açıklanırken en fazla eleştiri alan konulardan biriydi !) Yine son iki yılın YEP'lerinde çok başarılı veya başarısı bütçe, cari denge hedefleri de mevcut ama ben daha önemli olduğuna inandığım büyüme ve en önemli sorun olmaya devam eden enflasyon hedeflerini yazdım.

Yeni ekonomi programlarında büyüme





yeni ekonomi programı 2021-2023
Yep'lerde büyüme hedefleri ve gerçekleşmeler(2020 yılı büyümesi olarak en son veri alındı.)

 Yeni ekonomi programlarında büyüme hedefleri hiç tutturulamamış ama 2020 yılında %5 hedefi kriz öncesi bile tartışılıyor olsa da krizden sonra anlamını kaybetmişti yine 2019 yılındaki büyüme hedefi en iyimser tahmini ifade ediyordu. ( 2019 öncesi %2 daralma ile büyüme arasında tahminler dile getiriliyordu.)

Yeni ekonomi programlarında enflasyon


yep 2021-2023
Yeni ekonomi programlarında enflasyon(2020 yılı için mevcut seviye baz alındı.)

  Geçen senenin enflasyonu programlarda hedeflenen enflasyonda bile iyi gelmiş fakat bu iyileşmede bu sene devamlılık göremiyoruz bu sebeple de geçmiş programlarda iddia edildiği gibi 2021 itibariyle makul bir enflasyon seviyesi pek mümkün olmayacak. Üstelik Türkiye'deki enflasyon değerlendirilirken bunu büyümeden bağımsız düşünmemiz gerekir; geçtiğimiz yıllarda beklentiden daha düşük bir büyüme ortamında enflasyonun düşmemiş olması çok olumlu değil üstelik şu an hem Türkiye hem de dünyada enflasyon baskısı zayıf olduğu halde enflasyonumuz yükseliyor. (Uzun bir konu daha önce konu hakkında şu yazıyı yazmıştım: Enflasyon ataleti  )

Yeni ekonomi programı 2021-2023'te sürpriz olur mu


 Geçmiş yıllarda YEP tanıtımları yapısal reformlar ile birlikte anılmıştı örneğin 2018 yılında açıklanan Yeni Ekonomi Programında bile kötü banka beklentisi vardı o günden beri sık sık dile getiriliyor olsa da bir ilerleme olmadı. Özel sektörün borçluluğu, aktif rasyosu ve benzeri birçok önemli konuda beklentiler var ve açıklamalar önemli fiyatlamaları beraberinde getirebilir.

Kötü Banka: Kötü Banka, bankaların sermayelerindeki sorunları bankaların kamu desteği ile bir çatı altında toplanması ve diğer bankaların bilançolarını düzeltmesine verilen isimdir.



 Bu yazı bir değerlendirme yazısı oldu konu hakkında çıkan haberlere göre güncellenecek.

Twitter: Yusuf Yüksel

4 yorum:

  1. katkı: büyüme başlığında açıklanan büyüme verileri de olabilirmiş

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Haklısınız, eklemeliydim, bugün yoğunum ama ileride düzenlerim.

      Sil
  2. Yüksek enflasyon ortamında, enflasyondan daha küçük büyüme bir nevi küçülme değil midir? Sonuçta GSYH Türk lirasına göre hesaplanmıyor mu ?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Milli hasıla büyümesi fiyat artışlarından arındırılarak hesaplanıyor. (Deflatör) Enflasyon daha doğrusu Tüfe tüketicilerin ihtiyaç duyduğu ürünlerdeki fiyat artışı iken deflatör ülkede üretilen her şeyin fiyat artışıdır diyebiliriz.

      Sil