10 Eylül 2018 Pazartesi

REEL BÜYÜME VE NOMİNAL BÜYÜME NEDİR?

  Tüik, bugün 2018 ikinci çeyrek büyümesini açıkladı. Bu rakamların doğru olmadığına dair sık sık şüpheler dile getiriliyor.Öncelikle büyüme nedir, tanımlayalım. 


Gayri Safi Yurt İçi Hasıla(GDP): Belli bir süre içinde üretilen bütün nihai  mal ve hizmetlerin para birimi cinsinden ifadesidir.

 Nominal Büyüme nedir?

   Gayri safi yurt içi hasıladaki niceliksel değişimdir. 

 Reel Büyüme nedir?

 Nominal büyümenin enflasyondan arındırılmış şekilde ifade edilmesidir.

 Basitçe ifade edersek geçen sene 100 birim ürün ürettik, bu sene de 100 birim ürün ürettik ama ürünlerin fiyatları geçen seneye göre %5 arttı.(Enflasyon %5 gerçekleşti.) Bu durumda geçen seneye göre %5 nominal büyüdük, reel büyümemiz ise %0.

  Geçen sene 100 birim ürün ürettik, bu sene ise 105 birim ürün ürettik, enflasyon %5 gerçekleşti. bu durumda nominal büyümemiz %10, reel büyümemiz ise %5'tir. 

   Gayri safi milli hasıla büyümesi olarak ifade edilen büyüme REEL BÜYÜME'dir. Reel büyüme yerel para birimi cinsinden hesaplanır ama bütün ülkelerin gayri safi yurt içi hasılası genelde dolarla ifade edilir.

Mesela geçen seneki milli hasılamızı ifade ederken genelde bunu dolar ile ifade ediyoruz, 2018 yılı milli hasılamız 850 milyar dolar idi ama bizim %1 büyümemiz milli hasılamızın 8,5 milyar dolar arttığını ifade etmez.

  Milli hasıla hesaplanırken kullanılan yüzdeler ise belli bir zamanı  baz alarak o günün rakamına göre milli hasıladaki yüzdelik değişimi ifade eder. Mesela şu an milli hasıla hesaplanırken 2009 yılı baz alınıyor ve büyüme o yıla kıstasla hesaplanıyor.

 Tüik, büyüme verilerini hatalı mı açıklıyor?

  1-Bunu iddia edenler en fazla döviz kuru sebebiyle bu itirazı dile getiriyorlar ama belirttiğim gibi TL cinsi büyüme ile Döviz cinsi büyüme aynı şeyler değil.

 2- TL cinsi büyümeye itiraz ediliyorsa bunu çok mantıklı bulmuyorum çünkü 2. çeyrek büyümesinin  dağılımına bakınca büyüme daha çok tüketim kaynaklı bunun anlamı talep enflasyonu etkin olmuş. Kuvvetli talep enflasyonunun reel büyüme sağlamaması mantıksız.(Şurada sebebini uzunca anlatmıştım. Talep enflasyonu nedir? )

3- Küçük rakamlar değilde büyük rakamlarda hile hemen ortaya çıkar. Enerji tüketimi, Pmi, İthalat, İhracat vb. verilerle büyüme rakamları arasında uyumsuzluk ortaya çıkacaktır, bu kadar çok sayıda veriyi manipüle etmek çok çok zor üstelik bütün verilerin kontrolü de Türkiye'de değil.(İthalat,İhracat vs.)

4- Bahsedilen verilerin mutlak faydası yok , örneğin geçen sene 3. çeyrek %11'lik büyümenin bu sene ciddi dezavantajını yaşıyoruz, manipülasyon ile anılan verilerin hiçbirinin muhtemel faydası ülke ekonomisine olan  güveni riske atmaya değecek kadar değil.

  Sonuç olarak Tüik'in verilerle oynayan bir kurum olduğunu düşünmüyorum.

Benzer şüpheler için Tüik enflasyon verilerini manipüle mi ediyor?