8 Eylül 2018 Cumartesi

TİCARET SAVAŞLARINDA ÇİN NEDEN FEDAKARLIK YAPAMAZ

Şu paylaşımda ( Abd, neden Çin'e ticari savaş açtı? ) Ticaret savaşlarının nedenleri ve Abd'nin neden böyle bir adım attığını/atmak zorunda kaldığını anlatmıştım. Bu paylaşım ise Çin'in neden mevcut düzeni devam ettirmek istediği ya da ettirmek zorunda olduğu ile alakalı.


Çin, ticaret savaşları olmasa bile zor bir dönem yaşıyor. Çin ekonomisi çok uzun yıllardan beri çift haneli rakamlarla büyüyordu, istisnai dönemlerde (krizler, resesyonlar) bu rakamları tutturamazsa krizin ardında farkı kapatan büyümeler gerçekleştiriyordu.


2008 Krizi sonrası Çin bu özelliğini kaybetti fakat çok uzun zamanlardan beri çok yüksek büyümeler gerçekleştirdiği için ülke, şirketler, halk buna göre borçlanmaya alışıktı ve geçmişten gelen yüksek borç yükü vardı. Nispeten zayıf büyümeler hem mevcut borçların ekonomi üzerindeki yükünü artırdı hem de dönem hatalı borçlanmaya çok uygundu.( Bolluk Dönemi/Varlık Alım Programları)


2008 sonrası Çin'in büyüme rakamları:
2009- %9,4
2010-%10,6
2011- %9,5
2012- %7,9
2013- %7,8
2014-%7,3
2015-%6,9
2016-%6,7
2017-%6,8

İlk bakışta bu rakamlar muhteşem görünse de Çin son 10 senede makul büyümesine göre neredeyse %30 daha az büyüdü.

Çin'in milli hasılası şu an 12 trilyon doların üstünde, Çin'in borcu ise 30 trilyon dolar civarına yükseldi; Karşılaştırma olsun diye Abd'i kullanırsak Abd'nin milli hasılası 20 trilyon dolar civarında, borcu ise 25 trilyon dolar.

Çin hem çok borçlu hem de görüldüğü gibi her geçen sene büyüme gücü ivme kaybediyor, diğer tarafta borcunun ise büyüme hızı artıyor.

Kısacası Çin'in borcu ekonomisi için ciddi bir risk ve bu risk gittikçe büyüyor. Başka hiçbir sorun olmasa bile bu durum hem Çin hem de dünya için sorun peki Çin'in sorunları yok mu? var.

Çin Ekonomisini tehdit eden sorunlar ne?

İki adet ana tehdit sayabiliriz.

1. Ticaret Savaşları: Abd, Çin ile ticari ilişkisinden memnun değil, Üstelik mevcut durum Abd için sürdürülemez noktaya geldi.

2. Endüstri 4.0: Dünya yeni bir sanayi çağına giriyor, bu çağı Almanya daha çok kendi demografik sorunlarından dolayı başlatmış olsa da bu yeni çağ en fazla Çin'i tehdit ediyor. Çin ekonomisi son senelere kadar ucuz iş gücüne dayanarak büyüdü ve bu yeni çağ ucuz iş gücünün ekonomi üzerinde etkisini aşırı derecede kısıtlayacak yani Çin'e karşı asıl ekonomik savaş ''Endüstri 4.0'' üzerinden geliyor ve Çin'in bu savaşta anlaşma yoluna gidebileceği bir partneri de yok.

Çin gelen tehdidin farkında çok uzun yıllardan beri sürdürdüğü fakir halk, zengin devlet politikasını terk etti ama Borç/ekonomi çıkmazı burada da Çin'in önünde çünkü endüstri 4.0, ekonomileri daha verimli olmaya zorluyor. Bu da çok ciddi yatırımlar, araştırmalar gerektiriyor.


Çin'in çok ciddi şekilde büyümeye gelire ihtiyaç duyduğu bir dönemde Abd onlarca yıllık statükoyu ortadan kaldırmak istiyor, rakamlara vurursak Abd'nin ticaret açığını yarı yarıya düşürmesi demek Çin'in büyüme rakamlarının neredeyse 2-3 puan daha düşmesine sebep olur o yüzden Çin için Abd'nin ticari açığını kapatması katlanılması zor bir durum.


Çin'in Abd'e karşı kozları ne?

1. Abd'den ithal edilen ürünlere ek vergi uygulamak: Çin, Abd'e karşı ikili ticarette çok avantajlı o yüzden Abd'e karşı bire bir misilleme yapabilme ihtimali yok fakat belli ürünlerle Abd'i olmasa da Trump'ı zora sokabilir; mesela daha önce soya fasulyesi ile böyle bir adım attı, Abd'de üretilen soya fasulyesinin 2/3'ü Çin'e ihraç ediliyor ve bu ürünü üretenler-Abd'li çiftçiler- cumhuriyetçiler oy deposudur. Çin, belirli ürünlerle Abd'i değil ama Trump'ı ciddi şekilde zora sokabilir ama bu adımın etkisi ve sorunu çözme kabiliyeti son derece kısıtlı.


2. Abd Tahvilleri: Çin, Abd'nin en büyük tahvil müşterisidir o yüzden Abd'nin canını Abd tahvilleri almayarak yakabilir ama bu adımda belli ölçüde kendi de zarar görür. Şu an(Eylül 2018) Abd tahvilleri(10 yıllık) %3 civarlarında getiri vaat ediyor, Abd Tahvillerine alternatif Avrupa tahvilleri-Almanya-(10 yıllık) %0,4 ; Japon Tahvilleri (10 yıllık) %0,1 ; İngiliz tahvilleri (10 yıllık) %1,5 getiri vaat ediyor yani Abd tahvili almamanın belli bir maliyeti var.

Çin, Abd tahvilleri aleyhine bir adım atarsa hem kendi elindeki tahvillerin değerini düşürecek (Çin'in elinde 1.2 trilyon dolar değerinde Abd tahvili var.) hem de mevcut makası daha da açacak.


Çin'in elindeki tahvilleri satarak Abd'i tehdit etmesi de biraz abartılı bir fikirdir.

1. Yaygın yanlış algının aksine Çin, Abd'i finanse etmiyor, Çin'in(devlet) elindeki tahviller Abd'nin tahvillerinin sadece %5'i civarında bir miktar.

2. Çin bu tahvilleri satarak Abd'nin faiz oranlarını çok ciddi rakamlara çıkarıp Abd ekonomisini çıkmaza sokabilir.(Çin , Abd tahvillerini satmaktan bahsetse bile Abd'de faizler uçar.) ama bu adımda en fazla zarar gören ülke yine Çin olacaktır.

a- Kendi elindeki devasa rezerv Abd'e ne kadar zarar verirse o miktarda kayba uğrayacak.

b-Abd tahvilleri bütün dünyada gösterge olarak kullanılıyor yani Abd tahvilleri ile beraber küresel faizler de uçacak ve tabii ki küresel büyüme düşecek. Küresel büyümeden en fazla faydalanan ve yine mevcut durumda küresel yavaşlamanın en fazla risk oluşturduğu(borçluluk) ülke Çin'dir.

c. Çin, Abd tahvillerini ticaret fazlasının çok büyük katkısıyla bugünkü miktarlara getirdi, ticaret fazlası ise en fazla Abd katkısıyla bu kadar yüksek rakamlara ulaştı. Çin'in abd'i gözden çıkarması çok kolay değil çünkü bu adımdan dönmek bayağı zor olur.


3. Devalüasyon: Çin'in abd'e karşı en büyük kozu parasının değerini istediği gibi düşürebilme olasılığıdır. Abd'nin vergi hamleleri ile rekabet gücünü kaybeden Çin ürünlerini, Çin Merkez bankası Yuan'ı değersizleştirerek yine rekabet edebilir hale getirebilir ama;


a- Bu adım sadece Abd değil, dünyadan büyük tepki görecektir.(son devalüasyon dünyada küçük çağlı bir kriz çıkarmıştı özellikle bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde)

b- Bu adım Abd ile gerginliği bir üst seviyeye yükseltebilir ve Abd'nin daha ciddi vergi adımları atmasını engelleyen bir sebep yok.

c- Bu adım Çin'in borç problemini daha ciddi seviyelere ulaştırır ve uzun vadede gerekli olan Endüstri 4.0 adaptasyonu konusunda Çin'i geriletir.


Bütün bunlar bize Abd'nin nispeten Çin'e karşı avantajlı olduğunu gösteriyor fakat bu avantajın sonu Çin'i büyük bir krize sokmak ise bu iş abd'nin de Çin'in de geriye kalan dünyanın da aleyhine olur o yüzden bir orta yol bulmak iki ülkenin de insanlığında faydasınadır.


Sonuç olarak Çin'in de Abd'nin isteklerine olumlu cevap verebilme kapasitesi sıkıntılı o yüzden orta nokta bulmak çok kolay görülmüyor.


Ekleme: Çin, Abd ekonomisini nasıl sürdürülemez hale getirdi.