21 Ekim 2018 Pazar

2019 EURO İÇİN ZOR BİR YIL OLACAK

 2019 Yılının Avrupa ekonomi açısından zor bir yıl olacağını gösteren işaret son zamanlarda artıyor; İtalya ile Avrupa arasından gerginlik yükseliyor, Anlaşmasız Brexit ihtimali kuvvetlendi, Avrupa'nın lokomotifi Almanya'da erken seçim ihtimali var ve Fed'in son adımlarından Avrupa Merkez Bankası'nın(ECB) da bilanço küçültme gerekliliği kuvvetlendi. Sorunları madde madde incelersek;

1. İtalya'da finansal kriz çıkma ihtimali artık ciddi şekilde fiyatlanan bir ihtimal haline geldi, piyasanın genel beklentisi halen Avrupa ve ECB'nin İtalya ile orta nokta bulacağı olsa da İtalya hakkında olumsuz fiyatlanmalar gittikçe kuvvetleniyor. İtalya'nın risk primi(5 yıllık cds) şu an 277 puan, nisan ayında bu rakam sadece 83 idi; normalde cds'in 200'ü geçmesi kriz fiyatlamasıdır; fikir vermesi açısında Almanya'nın 5 yıllık cds'i şu an 12 puan seviyesinde yani İtalya bir kredi alabilmek için %2.77 risk primi öder iken aynı para birimi kullanan ve aynı merkez bankasına bağlı Almanya sadece %0.12 risk primi ödüyor.

 Nisan ayına kadar İtalya 10 yıllık tahvillerinin faiz %1.8-2.0 iken geçenlerde bu oran %3.8'e yaklaştı ve şu an rakam %3.56 fikir vermesi açısından bu oran Almanya'da %0.44'tür. Son dört haftada İtalya borsası %12 civarında değer kaybetti.(Bankalar öncülüğünde)

 İtalya'daki sorunların temelinde yeni İtalyan hükumetinin bütçe tasarısı var; İtalya'da yeni hükumet göreve gelmeden önce 2019 yılı için İtalya'nın %0.8 bütçe açığı vermesi bekleniyordu, Avrupa komisyonunun bunun iki katını bile kabul etmesi bekleniyor iken İtalyan hükumeti %2.4 bütçe açığı planı hazırladı. Avrupa'da Yunanistan'dan sonra en yüksek oranda borçlu ülke olan İtalya, genelde popülist harcamaları fonlamak için daha da borçlanmak istiyor. Tabii sorun bu kadar da basit değil, daha önce şu paylaşımda sorunu daha geniş şekilde açıklamaya çalışmıştım. (Link) Avrupa komisyonu İtalya'nın bütçesini onaylamaz ise gerginliğin yükselmesi kuvvetle muhtemel.

2. Anlaşmasız Brexit ihtimali artık hem İngiltere hem de Avrupa tarafından dile getiriliyor, Avrupa ve İngiltere yakın zamanda bir orta nokta bulamaz ise ki şu an görünürde bir çözüm yok, Avrupa'nın en büyük ikinci ekonomisi ile geriye kalan Avrupa arasında tamamen belirsizlikler içinde bir ayrılık söz konusu olacak. Yaklaşık bir ay kadar bir zaman kaldı.

3. Almanya'da Bavyera seçimleri sonrası çok uzun zamandan beri Almanya'yı yöneten Merkel liderliğindeki koalisyonun geleceği sorgulanmaya başladı. Almanya'da erken seçim belirsizliği ile beraber Merkel'in ülkeyi yönetip yönetemeyeceği hakkında da belirsizlik ortaya çıkmış oldu, Avrupa'nın ekonomik yönden en güçlü ülkesi olan Almanya'da yeni bir yönetimin göreve gelmesi durumunda Avrupa'nın bütün politikaları ile beraber ekonomi politikalarının da köklü şekilde değişebilme ihtimali ortaya çıktı.

4. ECB'nin varlık alım programı bu ay aylık 15 milyar euroya düşecek, yıl sonunda ise varlık alım programı sona erecek; asıl sorun ise bundan sonra ne olacağı; Avrupa'da para politikası belirlemek bundan sonra bayağı zor olacak.
ülkelere göre avrupa birliği işsizlik haritası
Avrupa Birliği İşsizlik Haritası Ekim 2018

 Avrupa'nın kuzeyinde işsizlik neredeyse ortadan kalkacak iken(işsizliği doğal dibi %4 civarıdır.) güneyinde ise çok ağır işsizlik sorunu var. Faizler artırılmaz ise kuzeyde ciddi şekilde enflasyon riski ortaya çıkacak, enflasyon artırılırsa bu defa da güneyde sıkıntılar daha da artacak. Herhangi bir krizde Avrupa tamamen çaresiz kalmış durumda, (Link) bunlar orta vadedeki sorunlar ama özetle Avrupa'nın kuzeyi çok hızlı şekilde ECB'nin bilanço küçültmesini talep ediyor, güneyi ise buna kesinlikle hazır değil. En önemli sorun ise İtalya'da; İtalya'nın bankacılık sistemi devamlı olarak basılan likidite ve negatif faizle %15 civarında sorunlu kredi üretmiş durumda, aşırı borçluluk mevcut, ekonomi yetersiz büyüyor bu şartlar altında ECB'nin hızlı bir şekilde bilanço küçültmesi senaryosunda İtalya'nın finansal krize sürüklemesi nasıl engellenecek bilmek zor. Benzer sıkıntılar Yunanistan'da da mevcut, birçok diğer ülke de bu iki ülke kadar şiddetli olmasa da sorun var.

 Sonuç olarak Avrupa'nın zor bir dönemde ve bu zorluklar daha da artabilir. Bu paylaşımın daha anlaşılır olması için şu paylaşımı da okumanızı tavsiye ederim. Avrupa Para Birliği Dağılabilir mi?

Twitter adresim Yusuf Yuksel