20 Ekim 2018 Cumartesi

CEMAL KAŞIKÇI OLAYI VE ABD- SUUDİ ARABİSTAN İLİŞKİLERİ

Suudi arabistan ile Abd'nin gerginlik yaşadığı bir dönemdeyiz; Suudi Arabistan, Cemal Kaşıkçı'nın cinayete kurban gittiğine kabul etti, bu durum Abd ile Suudi Arabistan arasında gerginliğin görünürdeki sebebi olsa da asıl sorunlar ise petrol politikaları ile alakalı tespiti hatalı olmaz.

Ön not: Bir insanın hayatından bir meta gibi bahsetmek çirkin olsa da rahmetli hakkında bizim hitap şeklimizin ne yazık ki realiteye bir faydası yok.

Geçtiğimiz günlerde muhalif gazeteci Cemal Kaşıkçı, Suudi Arabistan'ın İstanbul Başkonsolosluğunda cinayete kurban gitti,olayın anormal şekilde net olması insanlara komplo teorilerini cazip göstermiyor değil ama ben olayın ekonomik kısmını yazacağım.

Abd ile Suudi Arabistan anlaşmazlığının temelinde Suudi Arabistan'ın petrol politikaları var. 2018 yılı petrol fiyatlarının ciddi şekilde prim yaptığı bir sene oldu fakat 2018'de petrol fiyatlarının artışını dünya ekonomisindeki canlılık etkisiyle kuvvetli talep değil, Venezuela ve Libya gibi çok büyük petrol üreticilerinin üretim kapasitesinin ciddi düşüş yaşadığı bir dönemde Rusya ve Suudi Arabistan öncülüğünde OPEC'in petrol arzını artırmaması sağladı, geçen sene ekim ayında Brent petrolün varil fiyatı 60 dolar civarında iken bu sene bu rakam 80 doların üstüne çıkmış durumda, Abd'nin İran yaptırımları sebebiyle 100 dolar seviyesi konuşuluyor; bir tarafta Suudi Arabistan öncülüğünde OPEC haksız çünkü dünya ekonomisi 100 dolar petrol/enerji maliyetini kaldırabilecek seviyede değil, diğer tarafta Abd de haksız çünkü petrol fiyatlarının ana sürükleyicisi OPEC değil, Abd'nin İran yaptırımlarıdır.

Suudi Arabistan, petrol fiyatları konusunda dünyada en büyük söz sahibi olan ülkedir çünkü üretim kapasitesi konusunda Suudi Arabistan ile boy ölçüşebilecek ülkeler olsa da üretim maliyeti konusunda Suudi Arabistan rakipsizdir, Suudi Arabistan çok düşük maliyetle üretim yapabildiği için petrol fiyatlarının konusunda alıcılar açısından daha ılımlı kararları destekleyebilir, bilinenin aksine petrol fiyatlarının çok yüksek olması ihracatçı ülkeler için maksimum kar demek değildir çünkü petrol fiyatları arttıkça dünya ekonomileri zayıflayacağı için talep düşer maksimum kar için optimum bir seviye hedeflenmelidir ama bu optimum seviye de ülkeden ülkeye petrol üretim maliyeti vb. etkiler sebebiyle değişmektedir.

Suudi Arabistan'ın çok yüksek petrol üretim kapasitesi ve petrol fiyat rekabeti konusunda gücü sebebiyle arz kısıtlama konusundaki itirazları OPEC'te kabul görür fakat Suudi Arabistan'ın böyle bir talebi yok çünkü dünya tarihinin en büyük halka arzını gerçekleştirmeyi planlıyor.(ARAMCO'nun halka arzı) İki-üç trilyon dolar civarında olması beklenen bu halka arzda konuşulan fiyatlar arasında yüz milyarlarca dolar fark var ve petrol fiyatları ne kadar yüksek olursa bahsettiğim muhtemel ekstra yüz milyarlarca dolar Suudi Arabistan hükumetinin cebine girecek; özetle Suudi Arabistan yönetimi büyük balık peşinde; son zamanlarda duyduğumuz reformist adımlar, robota vatandaşlık verme vs. hep bu halka arz ile bağlantılı PR çalışmalarıdır, rahmetli Cemal Kaşıkçı olayı da bana bu yüzden ilginç geliyor çünkü çok sağlam PR yapan bir ülkenin durduk yere aleni cinayet işlemesi kafamda soru işaretlerine sebep oldu.

Konuya dönersek Abd, Suudi Arabistan'a petrol fiyatları konusunda baskı yapmak için rahmetli Cemal Kaşıkçı'yı kullanıyor iddiası sağlam temellere dayanıyor fakat yine yaygın kabulün aksine Suudi Arabistan yönetimi Abd'nin emir kulu falan değildir, kraliyet ailesinin gücünü abd desteğinden aldığı doğru ama diğer yandan Suudi Arabistan, Abd'e en büyük yatırım yapan ülkeler arasında, abd'den çok büyük miktarlarda tahvil ve silah alıyor, hepsinden önemlisi Suudi Arabistan'daki muhtemel bir karışıklığın maliyeti(Petrol fiyatları) dünya için inanılmaz seviyede pahalı olur hele ki İran'a yaptırımlar söz konusu iken...

Abd, Suudi Arabistan'a baskı kurarak petrol fiyatlarının makul bir çerçeveye düşürülmesini sağlayabilir ama tam aksine Suudi Arabistan ile gerginliği artırması durumunda ise petrol fiyatlarının daha da artmasına da sebep olabilir. bir tarafta İran yaptırımları, diğer tarafta Suudi Arabistan'da sorun senaryosunda petrol fiyatlarından çok anormal seviyeler görebiliriz.

 Petrol fiyatlarının çok yükselmesinin özellikle Hindistan üzerinde küresel riskleri ciddi şekilde artırması yüksek bir ihtimal konu hakkında yazdığım şu paylaşımı okumanızı tavsiye ederim. Link 

 Paylaşımlarımdan anında haberdar olmak için beni Twitter'dan takip edebilirsiniz. Yusuf Yuksel