11 Ekim 2018 Perşembe

RAHİP BRUNSON DAVASININ PİYASAYA MUHTEMEL ETKİSİ

 11 Ekim Cuma günü Abd'li Rahip Brunson'ın dava duruşması gerçekleşecek, Türkiye-Abd ilişkileri ile Rahip Brunson Davası kuvvetli şekilde ilişkilendirilmiş olduğu için dava ekonomik olarak da önem arz ediyor, son zamanlarda yurt içi ve yurt dışı birçok saygın haber kaynağı Rahip Brunson'ın serbest kalacağını ima eden yayınlar yaptı yine Abd Dışişleri Bakanı Pompeo da rahip Brunson'ın serbest kalabileceğine dair beyanatta bulunması sebebiyle piyasada Rahip Brunson'ın serbest kalacağı, Türkiye-Abd ilişkilerinin düzeleceğine dair bir beklenti oluşmuş durumda fakat Türkiye tarafında resmi bir ağızdan ise bu durumun gerçekleşmesi konusunda herhangi bir imaya henüz rastlamış değiliz o yüzden Cuma günü Türkiye piyasaları için önemli bir gün haline geldi, piyasanın dalgalı bir gün yaşayacağı tahmin etmek zor değil. Bu makalede Rahip Brunson Davasının muhtemel sonuçların piyasaya olası etkilerini açıklamaya çalıştım.

 Öncelikle Rahip Brunson'ın serbest kalacağına dair piyasada bir fiyatlama var, özellikle Abd basınında çıkan haberlerden sonra böyle bir fiyatlama başladı ve dava süreci yaklaştıkça güçlendi. Türk varlıklarının Ağustos ayında çok olumsuz fiyatlanmasının temelinde Abd ile yaşanan problemler vardı ve sorunların aşılmasının da olumlu fiyatlamaya sebep olması bekleniyor.

 Senaryo-1: Rahip Brunson Beraat eder. 

Olumlu bir fiyatlamaya sebep olması bekleniyor.

 Senaryo-2: Rahip Brunson ceza alır ama Tutuklu kaldığı süre göz önüne alınarak serbest bırakılır.

 Piyasanın beklendiği olumlu senaryolar arasında, bu senaryo gerçekleşirse önemli olan konu Rahip Brunson'ın yurt dışı çıkış izni olup olmayacağı olacaktır.

Senaryo-3: Dava devam eder ama Rahip Brunson'ın ev hapsi denetimli serbestliğe çevrilebilir. 

Nötr senaryo diyebiliriz.

Senaryo-4: Rahip Brunson'ın ceza alması, mevcut durumun devamı vb. ihtimaller. 

 Türkiye-Abd gerginliğinin devam edeceği beklentisi ile olumsuz fiyatlama ihtimali kuvvetlenir.

  Piyasadaki senaryolar böyle olsa da kişisel görüşüm tek belirsizliğin Rahip Brunson duruşmasının sonucu olduğu fikri biraz iyimser kalıyor. Abd başkanı Donald Trump'ın da davanın muhtemel sonuçlarına karşı vereceği tepki dava sonucu kadar belirsiz... Abd yönetiminin Rahip Brunson davasını ülkedeki en büyük toplumsal gruplardan biri olan Evanjelistleri seçim öncesi harekete geçirmek için kullanmaya çalıştığı çok net (Link) o yüzden davanın piyasa açısından olumlu karşılanacak birçok sonucu (üstte bahsettiğim 2. ve 3. senaryolar) Trump tarafından propaganda amacıyla Türkiye karşıtı adımlara dönüşmeyeceğinin garantisi yok; daha geçen hafta Kanada ile yapılan ticaret anlaşmasını Kanada'ya karşı kazanılmış bir zafer olarak ilan eden bir yöneticiden bahsediyoruz. Benzer hikaye Çin-Abd ilişkilerinde de mevcut, Abd son bir ayda;

1-Çin'den ithal edilen 200 milyar dolar değerinde ürüne ek vergi koydu.
2- Çin Denizi'nde Abd donanması ile Çin donanması karşı karşıya geldi.
3- Abd'de, Çin'in bilgisayar donanımları yoluyla Abd'de ve dünyada casusluk yaptığı iddiaları ortaya çıktı; haberin içeriğine bakılırsa eğer haber doğru ise Abd'nin bu olaydan çok uzun zamandır haberi vardı, harekete geçmek için seçim beklenmiş.
4- Dün Abd Hazine Bakanı Munchin, Çin ile anlaşmak için Çin'in yuanı manipüle etmeyi sonlandırması şartından bahsetti.(Çin asla kabul etmeyeceği bir teklif.)

 Kısacası Abd'nin haklı gerekçeleri olsa bile atılan adımlarda seçim öncesi Trump'ın gerginlik tırmandırmaya çalışıyor olduğu görüntüsü çok kuvvetli şekilde karşımızda duruyor ve seçime bir aydan daha kısa bir süre kalmış iken Türkiye üzerinden de Trump'ın popülist adımlar atma ihtimalinin çok yüksek olduğunu düşünüyorum.

 Rahip Brunson Davası şu an piyasanın gözünde sembol haline gelmiş olsa bile dava sonucunun Türk-Amerikan ilişkilerindeki problemleri çözme potansiyelinin de olduğuna hiç ihtimal veremiyorum, Rahip Brunson sorunu çözülse bile bir aydan kısa süre sonra bu defa karşımıza İran yaptırımları problemi çıkacak ve Türkiye'nin iki olumsuzluk arasında tercih yapması istenecek.( Link) Orta vadede ise yine çok ciddi problemlere sebep olacak Rusya'dan alınan S-400 problemi var. Kısacası Türkiye İle Abd arasında gerçek sorunların belki en küçüğü Rahip Brunson konusu diyebiliriz.

 Bütün bunların yanında şunu da eklemenin gerekli olduğunu düşünüyorum, Türkiye- Abd ilişkileri ciddi şekilde açmazlara sürüklenmiş olsa bile  Trump'ın seçim dönemi sonrası,Türkiye-Abd sorunlarının çözümünün daha kolay olacağını da düşünüyorum, Trump sorunlu bir yönetim tarzı sergilese de K.Kore, Çin-Seçim öncesi- gibi ülkeler ile ilişkilerine bakılınca son derece zaafiyet sahibi ve anlaşılması kolay bir yönetici olduğuna inanıyorum; üstelik Trump seçimleri kaybederse ki beklentiler o yönde o zaman da Abd ile ilişkilerimizde Abd kongresinin de etkisi olacak, bunun bize bazı avantajları ve dezavantajları tabii ki olacak ama Abd kongresinin yönetimde gücünün artması durumunda Abd'nin makuliyetten uzak adımlarının(İran yaptırımları gibi) Abd'de engellenmesi son derece olası olduğunu düşünüyorum yani özetle Abd'de seçim sonucu ne olursa olsun anlaşmanın daha kolay olacağı bir yönetim ile muhatap olacağız diyebiliriz.

  Rahip Brunson Davası sonrası piyasanın gözü 25 Ekim PPK toplantısına dönecek ama bu kararı erkene çekmenin çok ciddi faydası olacağına inanıyorum. PPK toplantısından bir faiz artışı gelecekse bu kararın bugün ya da yarına alınması durumunda davanın piyasa açısından olumsuz sonuçlarının muhtemel etkisi zayıflar, piyasa açısından olumlu bir sonucun ise olumlu fiyatlama kuvvetlenir.

 Sonuç olarak yarınki kararın politikadan çok ekonomiyi ilgilendirdiğini söylemek hatalı olmaz.

Ekleme: Türkiye-Abd krizi sona erdi mi?

 Bana Twiter'dan ulaşabilsiniz. Yusuf Yüksel