9 Aralık 2018 Pazar

Risk İştahı Düşüyor(güncellendi)

 Geleneksel olarak borsalar için iyimser bir dönem (Santa Rallisi) olan Aralık ayında dünya borsaları kötü bir dönem geçiriyor, Küresel borsalarda olumsuzlukların devam ettiği bir haftadayız; S&P 500 bu yılki kazanımlarının tamamını yeniden kaybetti böylece 2018 senesi için ekside olmayan büyük bir endeks kalmadı.- Şimdilik-



S&P 500, 2018'deki bütün kazanımlarını kaybetti.



-Konu Dışı-

Bu blogtaki yazılar ve yazara ait yorumlar yazarın görüşlerini yansıtmakta, kişi ya da kurumların yatırım kararlarını etkilemeyi ya da yönlendirmeyi amaçlamamaktadır. Blog, yatırım danışmanlığı niteliği ve amacı taşımamaktadır. Bu blogtaki yazı ve yorumları dikkate alarak yatırım kararı verenler tamamen kendi kararlarıyla risk almış sayılırlar.

-Konu Dışı-



 S&P 500'ün 50 günlük ortalaması, 200 günlük ortalamasının altına düştü.(Death Cross) Bir endeksini 50 günlük ortalamasının 200 günlük ortalamasını altına düşmesi durumunda satışların kuvvetlenebilir.


global borsa
S&P 500'ün 50 günlük ortalaması 200 günlük ortalamasının altına düştü.

 - Geçen ay 80 dolar civarlarında olan petrolün varilinin 100 dolarlara çıkması bekleniyordu;(İran Yaptırımları) geçen hafta ise Petrolün varili 50 dolar seviyesine düştü.

- Fed'in 2019 yılında daha güvercin politikalar izleyeceğine dair beklentiler kuvvetlendi.

  Bu pozitif haberler ile beraber Abd'de getiri eğrisinin tersine dönmesi, Abd-Çin arasında ticaret savaşlarının yeniden alevlenme korkusunun da fiyatlamalarda kuvvetli etkisi olduğu muhakkak ama olumlu haberler daha kuvvetli iken yatırımcıların olumsuz haberleri fiyatlamaya daha yatkın olduğu görülüyor; sadece Abd'de değil dünyada da yatırımcılar olumsuz fiyatlamaya daha yatkınlar; bundan çıkan sonuç piyasalarda estirilen(Hem Abd hem de dünya için) Ekonomi Fed'e geri adım attıracak kadar kötü ama borsalara ralli yaptıracak kadar iyi çelişkisi yatırımcıları ikna edemiyor, yatırımcıların iyimserlik için çok daha kuvvetli haberlere ihtiyacı var.


global borsalar
Dünya Borsaları Toplam Piyasa Değeri


 Piyasanın risk iştahını çok net şekilde gösteren verilerden biri olan Altın/SPX düşüş trendini yukarı yönlü ihlal etti yani piyasanın risk iştahı azalıyor. -Link-

Twitter adresim Yusuf Yüksel

Facebook Adresim Yusuf Yüksel

(Güncelleme sona Erdi.)



Küresel Borsalardaki Anormal Fiyatlamalar ve Büyük Fırsatlar


   Bu paylaşımda ve daha önce yaptığım birçok paylaşımda küresel borsalardaki aşırı anormal fiyatlamalara dikkat çekmiştim, bu fiyatlamaların makul olmadığın birçok veri ile açıklama çalışmıştım ama düzeltme ihtiyacı hissettiğim önemli bir nokta var; Küresel çapta birçok hissenin aşırı değerli olduğunu düşünmekle beraber anormal fiyatlamaların tamamen balon olduğunu düşünmüyorum hatta  yakın zamanda borsaların inanılmaz fırsatlar sunabileceğini tahmin ediyorum.



Küresel çapta borsalar neden bu kadar şişti sorusunun cevabını kısaca vermek gerekirse yatırım yapmak için üç ana piyasa var; Tahvil, FX(döviz), borsalar.

 2008 Krizi sonrası büyük merkez bankaları aşırı gevşek politikalar uyguladı, çok basit özetle bu politikalar faizleri sıfırlamak ve para basmaktı.

- Büyük merkez bankaları para basınca doğal olarak FX piyasasına yatırım yapmanın getirisi düştü çünkü bu pazarın en değerli ürünleri olan rezerv paralar piyasada aşırı derecede arttığı için eski getiri potansiyellerini kaybettiler, finansal şartlardaki aşırı rahatlama sebebiyle dünyadaki her ülkenin parası ciddi şekilde istikrar kazandı, sıradan yatırımcının FX piyasalarında ciddi getiri elde etme ihtimali bayağı zayıfladı.

- Büyük merkez bankalarının diğer adımı ise faizlere 0 seviyesine hatta altına çekmek oldu ki bunun da sonucu olarak küresel çapta faizlerde marjinal şekilde düştü ve bu durumun doğal sonucu ise tahvil piyasalarının da getirisinin düşmesi ve istikrar kazanması oldu ki küçük yatırımcı için bu pazarda cazibesini kaybetti.

 Üç büyük piyasanın iki tanesi getiri sağlama kabiliyetini kaybetti, aynı süreçte ise tarihte görülmedik miktarda likidite bolluğu oldu bunun da doğal sonucu bu paranın borsalara akması olacaktı ki tam olarak da bu oldu; borsalar tarihin en uzun boğa piyasası yaşadı.

 Peki durum sadece para boldu ve borsalara aktı, balon şişti diyebilecek kadar basit mi? Kesinlikle hayır.

 Faizlerin dip yapması ve likiditenin aşırı artışı, reel sektörün işleri büyütmesi için muhteşem fırsatlar demekti ki bu da gerçekleşti özetle şu an bütün dünyada her destekli(bilanço) hem de desteksiz(likidite artışı) hisseler aşırı değerlendi. Peki normalleşme gerçekleşince ne olacak? Hem bilançolar bozulacak hem de piyasanın köpüğü ortadan kalkacak fakat piyasada sadece bu iki faktör yok, Türkiye'de etkisi az olsa da küresel anlamda 3. bir balon daha var.

 Bu balonu anlayabilmek için daha önce sık sık örnek verdiğim Dot-Com Balonu'nu anlamak gerekir; Dot-Com çılgınlıktı ama aptallık olarak yorumlanabileceğini düşünemiyorum; 2000'lerin başları özellikle Abd'de garajlarda milyar dolarlık şirketler kurulmaya başlayınca ve bu şirketler akıl almaz şekilde değerlenince yatırımcılar da deli gibi bu hisselere yatırım yapmaya başladılar, fiyatlamalarda hisselerin getirisinin en ufak bir önemi yoktu. 

  Dot-Com Balonu sürecinde teknoloji şirketlerinin hisse fiyatları akıl almaz bir hızla artıyordu ve bir noktadan sonra insanlar güvendikleri hisselerin parlak geleceği için değil aldıkları kağıdın parlak geleceği için hisse almaya başladılar ve balon şiştikçe şişti bunun dışında bir diğer önemli nokta Dot-Com balonu sürecinde şişen fiyatlar sadece parlak geleceği olan şirket hisseleri değildi, adı teknoloji olan saçma sapan şirketler de uçuşa geçmişti ya da teknoloji ile alakası olmadığı halde sadece teknoloji hisseleriyle aynı endekslerde olan hisseler de aşırı değerlenmişti yani S&P 500 değerlenirken küçük yatırımcı bunun kaynağının endeksin  bileşenindeki teknoloji hisselerinin geleceğine olan yatırım olduğunu anlamadı.

 Bugün de bu durumun aynısı yaşanıyor; Abd'deki en değerli 300 şirketin hisse fiyatlarının gelirine oranı ikinci 300 şirketin 25; üçüncü 300'ün 50 katı ! Bunun ana sebebi Facebook, Amazon, Google, Netflix gibi şirketlerin geleceğine olan aşırı güven ve tabii ki yine sadece ismi teknoloji olduğu için abartılı değerlenen bir sürü şirket var (Bu durum sadece Abd ile de alakalı değil, Çin'de de benzer hikaye Alibaba, Tencent, Baidu hisselerinde mevcut) ya da sadece bu hisseler ile aynı endekste olduğu için aşırı değerlenen firmalar var.

 Dot-Com Balonu'na geri dönüyorum; Dot-Com Balonu süresince balona yatırım yapmak çılgınlıktı ama aptallık değildi demiştim, Amazon  hisseleri Dot-Com balonu süresince 110 dolar seviyesinde 7 dolar seviyesine düştü ama evini satıp zirveden Amazon alanın bugün apartması, dipten alanın ise küçük bir ilçesi var... Amazon, 20 yıldan kısa bir sürede Dot-Com döneminde yaptığı zirvenin 25, dibin ise 250 katı prim yaptı yani zamanında Amazon'un geleceğine inanan kimse zarar etmedi ki başka hiçbir yatırımda bulamayacağı kadar kar etti.(Bu cümle durumu tam açıkladığına emin değilim.) Bugün de böyle bir gelecek vaat eden hisseler yok demek hatalı olur! Borsalarda çok ciddi şekilde gelecek vaat eden alanında rakipsiz birçok hisse var ama bu hisseler de bir Amazon hikayesi yazacak mı zaman gösterecek.

 Makaleme dönüyorum; Bize büyük resmi tam olarak sunmayan ve yanlış yönlendirebilecek bilançolar, likidite balonu, yeni bir Teknoloji hissesi balonu iç içe girmiş durumda o yüzden bu dönem borsaların çok riskli olduğunu söylüyorum ama yine bu dönem de psikolojimize hakim olabilirsek 7 dolara alacağımız bir hisse 15 yıl sonra 2.500 dolara gidebilir.

 Özetle aşırı risk, aşırı getiri yakın dönemde borsalarda söz konusu olabilir diye düşünüyorum.

 Şu paylaşımda ve içindeki linklerde daha önce borsalardaki anormal fiyatlamaları açıkladığım paylaşımlar mevcut. -Link-



Faang Hisseleri 1 Trilyon Dolar Değer Kaybetti

 Abd ve küresel borsalarda olumsuz fiyatlamaların yaşandığı bir gün geride kaldı. Dow Jones, Nasdaq, S&P 500 endeksleri 2018 kazanımlarının tamamını kaybettiler. Çok uzun zamandan beri Abd borsalarını sürükleyen Fang ya da Faang hisselerinin( Bazıları Apple'ı ayırıyorlar) tamamı ayı piyasasına girdiler.(Zirveden %20 düşüş) Faang hisselerinin piyasa değerlerindeki toplam kayıp 1 trilyon dolara yaklaşıyor.

Facebook- 250 milyar dolar(%39.5)
Amazon  - 255 milyar dolar(%25.4)
Apple     - 222  milyar dolar(%20.5)
Netflix   -   63  milyar dolar(%35.6)
Google  -  155 milyar dolar(%20.3)


 Teknik analizci olmadığım için genelde bu konularda çok yazmam ama Facebook, Netflix ve Google hisselerinin 50 günlük ortalamaları, 200 günlük ortalamalarının altına düştü yakın zamanda dönüş gerçekleşmezse teknik olarak çok daha olumsuz fiyatlamalar beklenir.  Goldman Sachs yatırımcılara nakitlerini artırmalarını tavsiye etti, Fed'ten gelecek açıklamalar o yüzden ciddi şekilde önem kazandı.

 Golman Sachs'in nakite dön tavsiyesi ile beraber yakın zamanda bu tavsiyeyi destekleyen bir haber yayınlandı, Abd'de şirketlerin  nakit/borç oranı 2008'deki seviyenin altına düştü. 2008 Krizi'nden beri Abd'deki şirketlerin borçları 2.5 trilyon civarında artmış (%40) ve 6.3 trilyon seviyesine ulaşmış.

 Bunun anlamı şudur Abd'de borsalar hakkında şüpheler artıyor bunun dışında borsalardan bağımsız şirketlerin nakite olan ihtiyacı artıyor. 

(Güncelleme sona erdi.)

KÜRESEL BORSALARA DİKKAT

 Küresel borsalarda önemli bir dönemden geçiyor olabiliriz;  Goldman Sachs geçenlerde S&P 500 ile ilgili(dolaylı olarak Abd ve dünya borsaları hakkında) önemli bir bilgi paylaştı. Goldman Sachs'ın Boğa/ Ayı piyasası Risk İndikatörüne kabaca %75 seviyesine ulaştı; %70'in üstü ciddi risk demektir, bu rakam 1960'dan beri en yüksek rakam.






Küresel borsalar 2019
Borsalarda kriz geliyor mu?
 Resimde gördüğünüz açık mavi çizgiler S&P 500'ün ayı piyasası dönemlerini gösteriyor yani son derece başarılı bir indikatörden söz ediyoruz; Şu anki risk seviyesi Finansal Kriz, Dot-Com Balonu, Kara Pazartesi, Petrol Krizleri ve diğer nispeten ufak borsa krizlerinden daha yüksek seviyede...

 Bahsettiğim Goldman Sachs Boğa/Ayı Piyasası risk indikatörünün bileşiminde şu veriler var;

- Abd işsizlik oranı-Risk seviyesi %94-
-Shiller Rasyosu(Cape, Shiller PE)- Risk seviyesi %93
-Abd satın alma müdürleri endeksi(ISM)- Risk seviyesi %76
- Getiri Eğrisinin mevcut durumu- Risk seviyesi %66
-Abd Çekirdek enflasyon- Risk seviyesi %36

 Yani çekirdek enflasyon dışında Abd borsalarını etkileyen birçok önemli faktör zirveye bayağı yaklaşmış durumda.

 Yine aynı çalışmada S&P 500'ün geçmişte nasıl ayı piyasasına girdiği ile ilgili bir paylaşım var; S&P 500 ayı piyasasına şu şekilde girer.(S&P 500'ün Ekim ayı performansına dikkat !)

1. Zirveden %10'un altında kalacak bir oranda ilk düşüş gerçekleşir ve genelde bu durum 1 ay ya da daha kısa bir süre sürer, Paylaşacağım resimde ortalama 2.1 ay olarak geçiyor ama dikkat ederseniz Ocak-73 verisi ortalamayı anormal şekilde yükseltmiş ve diğer veriler ile tamamen uyumsuz. 

2. İlk düşüşün ardında ortalama 3-4 ay içinde S&P 500 kayıplarını telafi eder.

3. Bir yıldan uzun süren büyük düşüş başlar ve genelde ayı piyasasının dibine ulaşıncaya kadar S&P 500 %30'dan fazla değer kaybeder.


kürsel piyasalar
S&P 500 ayı piyasasına nasıl girer

 Daha önce Abd özelinde dünya borsaları ile ilgili birçok paylaşım yapmıştım isterseniz okuyabilirsiniz; Abd borsaları bizi niye ilgilendirdiğini paylaşımlarda uzunca açıklamıştım, paylaşımlara şu linkten ulaşabilirsiniz. Link  Diğer paylaşımlar ise verdiğim linkin en altında mevcut.

 Bir diğer önemli nokta ise son zamanlarda Fed nispeten güvercin adımlar atıyor çünkü Abd borsaların bir sorun çıkmasını istemiyor, Abd borsaları Fed'in politikalarını çok ciddi şekilde etkileyebilecek potansiyele sahip o yüzden S&P 500 özelinde Abd borsaları, hisseler dışındaki diğer varlıkları da ciddi şekilde ilgilendiriyor. Link

Twitter adresim Yusuf Yüksel 

Facebook Adresim Yusuf Yüksel