21 Kasım 2018 Çarşamba

Türk Akımı Ve Abd-Rusya Enerji Rekabeti

 Türk Akımı projesinin Karadeniz safhası sona erdi,projenin 2019'un sonlarında ya da 2020'de faaliyete geçmesi bekleniyor; Proje faaliyete geçtiğinde yıllık 30 milyar metreküp civarında doğal gazın Türkiye'ye ve Avrupa'ya taşınması planlanıyor, Türk Akımı ile taşınacak doğal gazın yarısı Türkiye'nin kullanımına açılacak iken diğer yarısı Avrupa'ya iletilecek. Peki Türk Akımının Türkiye'ye faydaları ve zararları nelerdir?



 Türkiye enerji ihtiyacının büyük kısmını doğal gazdan sağlamaktadır ve ülkemizde doğal gazın kullanımı her geçen sene artmaktadır; günümüzde doğal gaz ya doğrudan boru hatlarıyla ya da LNG'e(sıvılaştırılmış gaz) çevrilmiş şekilde gemiler ile taşınmaktadır ve LNG ile boru hattıyla taşınan doğal gaz arasında fiyat olarak %70 civarında fark vardır o yüzden Türkiye'nin yeni bir boru hattı ile doğal gaz temin etmesi doğal gazın hem daha ucuza mal edilmesine hem de daha istikrarlı şekilde( gemiciliği etkileyen her faktör LNG arzını ve dolaylı olarak maliyetini etkiler) arz edilmesini sağlamış olacak.

 Güney Avrupa ülkelerinin doğal gazı Türk Akımı üzerinden temin etmesi durumunda- birçok ülke talep ediyor- Türkiye bu iletimden bir miktar gelir elde edecek ve doğal olarak Türkiye'nin alıcı ülkeler üzerindeki etkisi artacak.

 Özetle Türk Akımı sayesinde Türkiye daha istikrarlı ve ucuz doğal gaz temin edecek, projenin Avrupa'ya ulaşması durumunda yeni bir gelire ulaşacak.

 Projenin olumsuz yönlerine gelince;

1. Hali hazırda doğal gaz ihtiyacımızın %60'ını Rusya'dan temin ediyoruz ve bu proje ile bu rakam çok daha yüksek oranlara yükselecek, şu an Rusya ile ilişkilerimiz çok kuvvetli olsa da bir ülkeye enerji anlamında bu kadar bağımlı olmak uzun vadede risk olabilir ki Ukrayna, Ukrayna üzerinden doğal gaz temin eden ülkeler bu konuda önemli örnekler... Birkaç sene önce Rusya, doğal gazı Ukrayna ve Avrupa'ya karşı silah olarak kullandı.(Kişisel görüşüm Abd'nin enerji piyasasında artan etkinliğinden sonra bu risk ciddi şekilde azaldı, akış bozulmaması için daha sonra açıklamaya çalışacağım.)

  Rusya'ya olan enerji bağımlılığımız artmasının bir diğer olumsuz etkisi bu durumun doğal gaz fiyatları konusunda pazarlık gücümüzü azaltacaktır ama bizim gibi LNG ile doğal gaz temin eden bir ülkede bu durum kardan zarar olarak yorumlanabilir.

2. Rusya'nın Türk Akımı projesinde ana motivasyonu Güney Avrupa'ya doğal gaz ihracatında Ukrayna'nın etkinliğini azaltmak hatta tamamen Ukrayna'yı pasifize etmektir; Türkiye, Türk Akımı projesiyle Rusya'ya destek oluyor demek yanlış olmaz ama aksi durumda Rusya alternatif yollarla  bu amaca yine de ulaşacaktı ki başta Almanya olmak üzere birçok Avrupa ülkesi ironik olarak bu konuda sıraya girmiş durumdadır.

3. Türk Akımı Projesi, şu an inanılırlığı pek kalmamış olan Tanap(Azerbaycan, Türkmenistan, kağıt üzerinde İran) projesini daha da açmaza sürükleyecek diyebiliriz ki Tanap gerçekleşebilseydi Türkiye için çok daha olumlu bir alternatifti. Türk Akımı ile Tanap aynı piyasaya hitap ettiği için artık Tanap projesinin gerçekleşmesi çok daha zor.

4. Türkiye'nin enerji ihtiyacını karşılamak için daha fazla doğal gaz temin etmeye yönelmesi de tartışmaya açık ama mevcut ekonomik şartlarda alternatiflere de pek mümkün değil.

Abd-Rusya Enerji Rekabeti

abd rusya enerji rekabeti
Abd-Rusya Enerji rekabeti


 Abd'de kaya petrolünün aktif şekilde kullanılabilmeye başlaması ile birlikte Abd artık dünyada çok güçlü bir enerji oyuncusu haline geldi, yakın zamana kadar dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Abd günümüzde net ihracatçı bir ülke ve dünyanın en büyük petrol üreticisi haline geldi yine doğal gazda da Abd artık ihracatçı bir ülke ve her geçen gün bu güç artıyor.

 Rusya'nın günümüzde dünyada etkinliğinin en temel sebebi askeri gücüdür ama realite de askeri gücün çoğu zaman etkinliği sınırlıdır ki söz konusu olan Avrupa ya da Abd olunca Rusya'nın askeri gücünden bahsetmek çok zor.

 Rusya'nın batıya ve Abd'e karşı en büyük üstünlüğü Avrupa'nın enerji konusunda Rusya'ya koşulsuz bağımlılığı ki Rusya'nın Ukrayna ve Gürcistan'da açıkça işgale kalkışmasının en temel sebebi de bu durumdur.

 Abd'nin petrol ve doğal gaz piyasasında etkinliğini hızla artırması sebebiyle Rusya'nın Avrupa enerji pazarında mutlak üstünlüğü orta vadede değişebilir; abd, şu an Avrupa'nın enerji ihtiyacını tam olarak karşılayabilecek kadar üretim gerçekleştiremiyor yine Abd ürünlerinin Rusya fiyat rekabeti yapabilecek kapasitesi yok fakat Rusya için artık Avrupa enerji piyasasının mutlak hakimi sıfatını kullanamayız.

 Eskiden Avrupa- Rusya ikilisinin enerji konusundaki ilişkisi için basitçe bir taraf diğeri olmadan donar, diğer taraf ise açlıktan ölürdü demek mümkün ama günümüzde ise Avrupa daha pahallıya olsa da enerji ihtiyacını karşılayabilecek bir konuma gelecek ama Rusya'nın ise Avrupa'ya yaptığı ihracata alternatifi yok. 

 Abd, yakın gelecekte Rusya'ya enerji konusunda rakip olamaz çünkü;

1. Rusya ile fiyat rekabeti yapamaz.
2. Dünyada Avrupa'nın enerji ihtiyacını(Rusya'yı dışlayacak şekilde) Abd üzerinden karşılanmasını sağlayacak kadar gemi yok

 Fakat bu realiteye rağmen Rusya'nın gelecekte Enerji konusundaki hükümranlığı Abd'nin tehdidi altında diyebiliriz.

 Rusya'nın orta vadede Avrupa'ya karşı ciddi şekilde elinin zayıflayacağı göz önüne alınınca Rusya'nın Avrupa ile olan ilişkisini düşman seviyesinde tutamayacağı açık -böyle bir senaryoda Rusya nükleer silahları olan çok fakir bir ülke konumuna sürüklenecektir.(Hindistan)- bu sebeple Rusya'nın  gelecekte Avrupa ile çok daha kuvvetli ilişki kuracağını tahmin ediyorum aksi durumda çok uzak olmayan bir gelecekte Rusya dünya üzerindeki etkinliği bugüne göre çok ciddi şekilde azalacaktır.

 Bir diğer alternatif ise batının mevcut birliğini kaybetmesi ve Rusya'ya karşı birlikte hareket etme ihtimalinin azalmasıdır.(Nato zayıflamalı, Avrupa Birliği zayıflamalı vs. vs.) Avrupa'da ve Amerika'da aşırı sağ ile sık sık Rusya arasında ilişki saptanması, Rusya'nın Trump gibi yöneticileri desteklemek için ciddi risk alıp Abd seçimlerine müdahale etmesi vb. durumları bu bağlamda değerlendirmek gerekir.

Ekleme: Avrupa Birliği dağılabilir mi? -Link-


Twitter adresim Yusuf Yüksel 

Facebook Adresim Yusuf Yüksel