26 Aralık 2018 Çarşamba

Orta Gelir Tuzağı

 Orta gelir tuzağı; bir ekonominin  temsil ettiği halkı ortalama gelir seviyesine ulaştırdıktan sonra ilerleyememesine verilen addır; dünyada ortalama gelire ulaşan ülkelerin istisnai örnekleri dışında neredeyse tamamı bu sorunla karşı karşıya kalmıştır ve bu sorunla yüzleşmeye devam etmektedir. Biraz daha basitleştirirsek herhangi fakir bir ülke iç ve dış pazarlarında sadece rakiplerinden daha ucuza ürün üreterek zamanla orta gelirli bir ülke olabilir, günümüzde buna örnek onlarca ekonomi vardır. Orta gelir seviyesine sahip bir halk üst gelir seviyesine yaklaştıkça iş gücünün maliyeti arttığı için doğal olarak fiyat rekabeti gücünü kaybeder ve ekonomi zayıflamaya başlar, zayıflayan ekonomi ile beraber iş gücünün de gelirleri düşer ve ülkenin geliri ortalama altı ya da alt gelir seviyelerine yaklaştıkça ülke ekonomisi tekrardan rekabetçi olur ve bu döngü devamlı olarak devam eder.

 Orta gelir tuzağına düşmüş bir ekonomide üreticiler de doğal olarak bunun gereği olacak şekilde yatırım yaptığı için bir noktadan sonra ekonominin paydaşları ekonomi gelişimi önünde engel olmaya başlarlar ve ekonominin bu kısır döngüden çıkması için bir plan dahilinde reformlara ihtiyaç duyulur.

 Somutlaştırmak gerekirse Türkiye'nin yurt dışına sattığı ürünlerin kilogram başı geliri geçen sene 1.3 dolar civarındaydı, gelişmiş ülkelerde bu oran 3-4 dolar civarında ! Biz ucuza sattığımız bu ürünleri üretmek için ürünün %70'i kadar ithalat yapıyoruz.( Her yüz liralık ihracat için 70-80 lira ithalat yapıyoruz.) İç ticarette de rakamlar muhtemelen buna benzerdir bize refah sağlayacak ürünler üretemiyoruz, üretebileceğimiz ürünleri de üretmeme sorunumuz var bununla beraber mevcut durumdan rahatsız olmayan reel sektör sorunumuz var. Bu konu ile alakalı daha önce bir paylaşım yapmıştım. (Türkiye'nin kendi üretmeme ve üretememe sorunu-Link- Bu paylaşımın daha anlaşılır olması için linkteki makaleyi okumanızı tavsiye ederim.)



Orta gelir tuzağından nasıl çıkılır


 Daha önce orta gelir tuzağı sorunu aşmış (linkler: Almanya , Güney Kore ,Japonya ) ya da aşamamış ( Hindistan ) birçok ülkenin gelişim sürecini anladığım kadarıyla açıklamaya çalışmıştım. Linklerdeki gelişim süreçlerinin özeti şudur; Eğitim(10-15 yıl !) ile başlamayan bir gelişim hikayesi yoktur; ekonomik gelişim ve üretim alt yapısı ülkeyi kalkındıracak nesil iş gücüne katılıncaya kadar yeni neslin maddi ve manevi ihtiyaçlarını karşılayacak seviyeye yükseltilmez ise kalkınma çabasının sonucu büyük ihtimal beyin göçü olacaktır o yüzden süreç planlanmalıdır.(15-30 yıl !) Doğru olduğuna inanılan bir plan varsa da her ne pahasına olursa olsun süreç sürdürülmelidir.(Verdiğim linklerin yeterli olduğunu düşündüğümden ayrıntıya girip yazıyı uzatmak istemedim.)

 Türkiye'de ve dünyada orta gelir tuzağı



Günümüzde orta gelir tuzağı sorunu ise çok daha ciddi şekilde artmıştır, bunu çok olumlu olarak yorumlayabiliriz ama diğer taraftan pragmatist ve bencil olarak da kötü yorumlayabiliriz. Bundan on-yirmi yıl önce gelişmekte olan ülkeler sınavlarda soru olarak sorulabilirdi çünkü sayıları çok fazla değildi, günümüzde ise dünya ekonomilerinin neredeyse yarısı gelişmekte olan ülke sayılıyor. Biraz daha net ifade etmek gerekirse günümüzde dünyadaki insanların %60'a yakını orta gelir sınıfına çıkmış durumda.

orta gelir tuzağı nedir
Orta gelir tuzağı


 bu insanlık açısında son derece olumlu ama bencil bir bakış açısı ile ülkemiz on-yirmi sene önceye göre çok daha zorlu ekonomik rekabet içinde ve bunun doğal sonucu iki paragraf üstte bir kaç cümle ile anlattığım ve kağıt üzerinde çok kolay olan ama gerçekte ise doğal kaynak bulma(petrol zenginleri vs.) veya başka bir ülkenin refahına ortak olma(Avrupa Birliği vs.) dışında örneği bir elin parmağını geçmeyen orta gelirden üst gelire ulaşma olayı geçmişe göre daha zorlu olacak.


orta gelir tuzağından nasıl çıkılır
Gelir grubuna göre dünya nüfusu

 Olayı sadece ülkeler bazında düşünmekte hatalı dünyamızda 3.6 milyar civarında orta sınıf insan var bu durum sadece ülkeler için değil kişiler ve şirketler için de daha çok rekabet anlamına geliyor. Dünyada çoğunluk artık orta gelirli bununla beraber bir diğer önemli gelişme ise her saniye beş insan orta gelir seviyesine ulaşıyor ,önümüzdeki yıllarda orta gelirli insanların toplum içindeki ağırlığı bu güne göre çok çok daha fazla olacak.

orta gelir tuzağı
2030 yılı dünyada gelir dağılımı tahmini

 Özetle gelecekte fakirliğin çok daha az olması bekleniyor, bu mutluluk verici bir şey fakat diğer taraftan gelecekte rekabet bugüne göre çok daha zorlu olacak, rekabetin gereği bugün bile çok zorlu olan ve toplumların ciddi fedakarlık yapması gereken kalkınma çok daha çetrefilli bir hal alacak. Bu sadece ülkeler için değil kişiler ve kurumlar için de geçerli.

Twitter: Yusuf Yüksel 



Facebook: Yusuf Yüksel 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder