19 Mart 2019 Salı

Fed Ne Yapacak

 Yarın akşam saat 21:00'da Fed'in aralık Mart ayı toplantısı gerçekleşecek, beklenti faizler ile ilgili her hangi bir adım atılmaması ve kısa vadede bilanço normalleşmesi(Fed'in bastığı paraları piyasadan geri çekmesi) konularında herhangi bir adım atılmayacağı yönünde fakat yine de yapılacak açıklamalar piyasa açısından son derece önemli.

 Öncelikle piyasa için önemli kararlar şunlar:


 Faiz kararı:

 Fed'in 2019 yılı boyunca  faiz artırmayacağı konusu şu an ortak görüş haline gelmiş durumda fakat kağıt üzerinde Fed'in 2019 senesi için iki faiz artırımı hedefi mevcut bunun bire düşürülmesi beklenebilir ve bu durum doların değeri açısından olumsuz bir gelişme ortaya çıkaracaktır.




Bilanço Normalleşmesi Kararı:

 Fed daha önce 2019 yılı boyunca bilanço normalleşmesinin devam edeceğini(Aylık piyasadan 50 milyar dolar değerinde para geri çekilecek.) ve 2020 ve sonrası için net bir kararı olmadığını belirtmişti yine yakın zamanda Fed başkanı Powell, Abd senatosunda bilanço normalleşmesi konusunda yakın zamanda net bir plan açıklayacaklarını ifade etmişti yani yarınki ve ilerideki toplantılarda piyasa için çok önemli açıklamalar beklemek mümkün fakat Abd ve dünya ekonomisindeki görünüm ise kuvvetli kararların hata olabileceğini daha doğrusu yapılmış olan hataları kuvvetlendirebileceğini gösteriyor.

Fed'in ve Dünya ekonomisinin Jerome Powell sorunu var


 Öncelikle Fed'in ve Fed başkanlığının dünya ekonomisi için en önemli pozisyon olması sebebiyle dünya ekonomisini Jerome Powell sorunu var; Daha önce birkaç makalede dile getirmiştim yine tekrarlayayım eski Fed başkanı B. Bernanke göreve geldiğinde piyasa ile son derece kuvvetli ve şeffaf bir iletişim politikası izlemeye başlamıştı ardından J. Yallen'ın da bu güçlü bağı sürdürmesi sebebiyle yakın zamana kadar Fed açıklamaları, alınabilecek kararlar kadar piyasada etki uyandırıyordu daha önemlisi Fed'in gerçekleştirdiği her toplantı öncesi alınacak kararlar piyasa tarafında net olarak biliniyordu, Fed'in sürpriz yapması diye bir şey yoktu. Fed başkanı J. Powell da göreve geldiğinde bu iletişim politikasını izledi fakat sürdüremedi daha önemlisi Powell'ın Fed başkanı olabilecek seviyede yetkin olup olmadığı son derece tartışmalı.


fed ne yapacak
Fed ne yapacak


 Eski Fed başkanları da zaman zaman hata yapıyorlardı daha önce makalelerde dile getirmiştim tekrarlayayım, Ben Bernanke 2008 Krizi'nden çıkmak için 1 trilyon doların altında bir meblağda para basmanın krizi sonlandıracağını ummuştu ama gerçekleşme ise ilk planın dört-Beş katı paranın çok daha uzun süre piyasa sürülmesi olmuştu(Diğer büyük merkez bankalarının da devasa desteğine rağmen) ama  yine de Bernanke'nin sorunu teşhisi ve tedavisi hatalı diyemiyoruz. Piyasanın bir türlü gerekli toplanmayı sağlamamasına rağmen ısrarla politikayı devam ettirmek bir kalite ve yetkinlik göstergesidir.

  J. Yellen 2016 yılında Abd'de bir türlü enflasyon ortaya çıkmıyor olmasına rağmen( Enflasyonsuz ortamda faiz artırmak ekonomiyi resesyona sokabilir.) ve J. Yellen'ın: ''Enflasyon neden artmıyor, fikrim yok ama artmalı.'' ifadesini kullanacağı şartlar gerçekleşiyor olmasına rağmen faiz artırım politikaları başlattı, 2016'da Abd'de ekonomisi faiz artırımlarına resesyon gerçekleşecek gibi tepkiler vermesine rağmen Yellen faiz artırımlarını erteledi ama yine de politika değişimine gitmedi çünkü Yellen da Abd ve dünya ekonomisini okuyabilecek yetkinliğe sahipti.

 Jerome Powell'a gelince Aralık ayında küresel ekonomi ve Abd ekonomisindeki  sorunlar ile günümüzdeki sorunlar arasında çok net bir değişim yok, Aralık ayında Jerome Powell, üç faiz artırımı(en az) ve 600 milyar bilanço normalleşmesi planı açıklar iken mart ayında faiz indirimleri ve bilanço normalleşme politikasından geri adım beklentileri mevcut. Fed'in ultra şahinden ultra güvercine üç ay gibi kısa bir sürede geçiş yapmasıyla beraber küresel şartların tekrardan çok yanlış okunmuş olabileceği fikri kuvvetleniyor.

-Küresel ekonominin gücünün en güçlü göstergelerinden petrol fiyatları Abd'nin çok güçlü aşağı çekme çabalarına rağmen geçen seneki fiyatlara dönme eğiliminde.

-Küresel büyümenin öncü göstergesi diyebileceğimiz sanayi metalleri(Bakır, Demir vs. ) fiyatlarında çok güçlü toparlanma var.

-Brexit sorunu bir şekilde çözülecek ve süre azaldı, Abd- Çin ticaret savaşı artık sadece Çin'e değil iki tarafa da ciddi zarar veriyor ve son derece pragmatist bir yönetici olan Trump'ın daha makul bir çerçeveyi hedefleyeceğini tahmin etmek zor değil.

 Yukarıda saydığım sebeplerle küresel ekonominin 2018 kadar iyi olacağını beklemek son derece güç ama 2019 yılı ekonomik kriz ya da resesyon yılı demek çok çok zor o yüzden Fed'in aşırı güvercinleşmesi yakın vadede hatalı bir politikaya dönüşebilir ve Fed politikası bir kere daha doksan derece değiştirebilir.

 Bir diğer Jerome Powell icraatı ise Fed'in varlık fiyatlarına göre para politikası belirlemesi bu tam anlamıyla bir garabet.


Abd ekonomisi- Borsa ilişkisi:





 Fed tutanaklarında Fed yöneticilerinin Abd borsaları özelinde varlık fiyatları sebebiyle kararlar aldığını okuduk ben daha önce böyle bir tutanak görmemiştim; 2008'de de bütün kararlar varlık fiyatları etkisinde gerçekleşiyordu ama o gün Abd ekonomisinin sağlığı= Emlak piyasası denklemi ortaya çıkmıştı bugün böyle bir durum yok.

 2008 Krizi sonrası Abd borsalarının öncüsü S&P 500 800 puan civarında iken günümüzde 3.000 puanı zorladı, zorluyor. 2008 Krizinden günümüze Abd Ekonomisi sadece %50 büyüme performansı göstermişken Abd borsaları %400 civarında prim yaptı; Ekonomik büyüklük ile borsalar arasında bire bir olmasa da çok kuvvetli korelasyon mevcuttur ve Abd borsaları ve etkileşimi sebebiyle dünya borsalarında fiyatlamalar gerçekçi değil ve eninde sonunda bir normalleşme yaşanacak.

 Abd borsaları neden bu kadar güçlü prim yaptı sorusunun cevabı ise varlık alım programlarıdır; (Para Basma) daha önce bu konuda bir çok makale yazmıştım o yüzden buraya linklere boğmayacağım ama Abd ve dünyada basılan devasa paranın(15 trilyon dolar civarında) borsalara aktığını net şekilde görüyoruz ve 2018'in sonunda küresel likidite çok uzun yıllar sonra azalmaya başlayınca borsalarda da normalleşme söz konusu oldu.

 Abd ekonomisi ile borsa ilişkisi ise biraz daha farklı çünkü sıradan bir Abd'li ekonominin ne halde olduğuna borsaların durumuna göre karar veriyor yani borsalar prim yapıyorsa Abd ekonomisi iyidir, borsalar prim yapmıyorsa kötü... Bir ekonomideki halkın ekonomiye güveni harcama eğilimini doğrudan etkilediği için halkın algısı son derece önemlidir fakat sadece halkın eğilimini yönlendirmek için çok hatalı kararlar almak ileride Abd ve dünya ekonomisi için büyük olumsuzluklar doğurur. Reel ekonomi ile varlık fiyatları arasındaki ilişki zayıflarsa bunun ciddi bir sorun olmadığını piyasaya anlatma görevi yine Fed'indir.



 Bu görüş hatalı olsa yani Abd ekonomisi çok ciddi şekilde varlık fiyatları tehlikesi altındaysa bile Fed'in varlık fiyatları üzerinden politika belirlemesi hatalıdır çünkü olay bir krize/resesyona varacak olsa bile sonsuza kadar suni destekle varlık fiyatları desteklenemez ve erteleme sadece ödenecek bedeli artırır zaten Abd ekonomisi iyi bir iletişim politikasıyla borsalarda yaşanabilecek bir normalleşmeyi kaldırabilecek şekilde iyi  fakat sorun şu ki Fed kötü adam olmak istemiyor ki bu da hatalı. Merkez bankaları sadece politikacıların aleyhine olacak şekilde bağımsız değildir, yeri gelince de olumsuzlukları üstlerine çekmek zorundadırlar.

 Özetle Fed gerçeklikte karşılığını bulamadığımız şekilde yumuşak politikalar izliyor ama dünya ekonomisindeki mevcut gelişmeler bunun sürdürülebilir olduğu konusunda şüphelenmemizi sağlıyor. Fed'in muhtemel kararlarının Türkiye ekonomisine etkileri ile ilgili farklı bir makale yazacağım.

Twitter: Yusuf Yüksel

Facebook: Yusuf Yüksel

7 yorum:

Yusuf yuksel