27 Mart 2019 Çarşamba

Londra Swap Piyasasında Neler Oluyor

Ön not: Gelen sorular sonrası yaşanan olayın sonuçları ne olabileceği hakkında makaleye ekleme yaptım. Prensip olarak eklemeleri makalelerin üstüne yapardım ama bu makalede eklemeyi alta yapmak daha uygun oldu.

 Dünden beri Londra Swap piyasasında Dolar/Türk Lirası faizi çok ciddi şekilde artış gösteriyor. Nispeten karmaşık bir konu olduğu için anladığım kadarıyla açıklamaya çalışacağım öncelikle basitçe ifade edersek bizim açımızdan iyi bir gelişme yaşanmıyor ama anlatıldığı gibi de %300'lerin üstünde faizle kimseden para falan almıyoruz.

  Örnekle açıklamanın daha kolay olacağını düşünüyorum: Öncelikle swap basitçe takas demektir mesela Merkez Bankası devamlı olarak makul bir rezerve sahip olmak zorundadır eğer belli kıstaslara göre makul bir rezerv bulundurmazsa Türk Lirası ve ekonomisi hakkında olumsuz beklentiler kuvvetlenir; bununla beraber Merkez Bankası piyasanın zaman zaman artan döviz ihtiyacını da karşılamak zorunda olduğu için hem elindeki dövizi satmamak hem de piyasanın ihtiyacını karşılamak zorunda kalır o zaman da Swap/takas ile dışardan döviz getirip piyasaya sürer. Ben Merkez Bankası örneğini verdim siz aynı durumu kar etmek isteyen yatırımcı, şirket, bankalara uyarlayabilirsiniz.




 Takas işlemi nasıl gerçekleşir?


 Merkez bankasının bu hafta ciddi miktarda dövize ihtiyacı olduğunu düşünelim ve bir haftalık Türk Lirası ile Dolar takası gerçekleştireceğini baz alalım; bir tarafta Merkez Bankası diğer tarafta ise Dolarını Merkez Bankasına bir haftalığına takas edip Türk Lirası talep eden A Bankası olsun. İşlem de 1 milyar dolar olsun.

 Merkez Bankası 1 milyar dolar döviz alır ve bir hafta sonra A Bankasına 1 milyar dolarını ve 1 milyar doların 1 haftalık swap faizini öder.

 A bankası ise bugünün kuruyla 5.5 milyar lira ve bu paranın 1 haftalık faizini merkez bankasına geri öder.

 Bu işlemle piyasada belli dönemlerdeki ortaya çıkan anormal döviz talebi ileriye ertelenir.

 ''Türk Lirasına Saldırı'' ne demektir?

 Bir para birimine saldırı ekonomik bir terimdir. Yatırımcılar/spekülatörler/manipülatörler bazen bir para biriminin zor durumda olduğunu anlayıp ciddi bir risk alarak büyük kazançlar elde etmeye çalışırlar. Üstte verdiğim örnekte Merkez Bankası bu hafta ciddi baskı altında olduğunu varsayalım; swap ile Türk Lirasını A Bankasına verip piyasanın ihtiyaç duyduğu 1 milyar doları temin eder. Spekülatörler ise Merkez Bankası'nın swap ettiği 5.5 milyar Lirayı alıp tekrar dolara çevirirler yani merkez bankasının piyasayı rahatlatmak için temin ettiği para ancak yeni talebe denk gelir üstelik bir hafta içinde Merkez Bankası tekrardan 1 milyar dolara ihtiyaç duyacağı için Türk Lirasını desteklemek amaçlı takas tam aksine Türk Lirası üzerindeki baskıyı artırır. Spekülatör başarılı olursa Türk Lirasının ciddi değer kaybedeceği de düşünülünce bu işlem sonrası spekülatörün hem karı artacaktır hem de maliyeti düşecektir tabii Merkez Bankası'nın gücü iyi hesaplanmazsa çok ciddi maddi zarar riski de mevcuttur. Türk Lirasının 2018'deki değer kaybında bahsettiğim güçlü kısır döngünün önemli etkisi mevcut. Bu kısır döngüden çıkmanın yolu ise spekülatörlerin eline Türk Lirası geçmesini önlemektir.

 Şu an Türk Lirasının swap faizi %300'lere(yani) çıkmış yani bunun anlamı Londra'da gecelik %0.8 faiz vermek pahasına Türk Lirası isteyen bir alıcı var ama onun ihtiyaç duyduğu kadar Türk Lirası piyasada yok yani bizim taraf talep edenlere Türk Lirası sağlamıyor ki üstte bahsettiğim gibi o likidite satılıp bizim para birimimiz üzerindeki baskı artmasın. Mantıklı bir hamle olabilir fakat sıkıntıları da mevcut çünkü Dolar-TL takası birileri tarafından önleniyor ise bunun anlamı elinde Türk Lirası bulunduran tarafta kısa süreli dolar ihtiyacını karşılayamıyor; Daha fazla spekülatör durumdan haberdar oluyor bunun dışında bir piyasada önemli miktarda arz azalmışsa normal piyasa işlemlerinin etkisi artar mesela  hatırlarsanız geçen aylarda bir gecede Türk Lirası sığ piyasada %10 civarında değer kaybetmişti çünkü sığ piyasada arz talep dengesizliği normal piyasa işlemlerinin etkisini artırır.




swap nedir
Londra swap piyasasında neler oluyor

-Güncelleme- (27.03.2019)

 Londra Swap Piyasasında Yaşananların Sonuçları


 Dün bu paylaşımda Londra Swap piyasasında ne olduğunu ve yaşananların nedenlerini anladığım kadarıyla açıklamaya çalışmıştım; aldığım dönütlere göre makale konuyu yeterince açıklamış ama sık sık bunun sonucu ne olur diye sorular alıyorum, anladığım kadarıyla alınan önlemlerin faydası/zararı ne olur onu da anlatmaya çalışayım.

 Öncelikle alınan önlemlerin kısa vadeli net sonucunu hepimiz görüyoruz; Türk Lirası %10'a yakın prim yaptı, diğer taraftan bizimle benzer fiyatlama gösteren diğer gelişmekte olan ülkelerdeki fiyatlamalara bakınca bunun %10'dan fazla olduğunu bile söyleyebiliriz.  Türk Lirasına karşı spekülatif pozisyon alan yatırımcıların elinin yanması ileride onları Türk Lirasına karşı daha temkinli hale getirebilir ki bu da olumlu bir sonuçtur.

  Merkez Bankası Londra'daki Türk Lirası likiditesini açıkça kuruttuğu için pozisyonunu kapatmak isteyenler Türk Lirası bulamıyorlar, şu an swap faizlerini %500'lere yükseltenler açık pozisyonlarını temerrüte (iflas/borcu ödememe) düşürmek istemeyen kurumlar ve yatırımcılar; açık pozisyon olayı da şöyle gerçekleşiyor mesela siz Türk Lirasının çok primli olduğunu düşünüyorsunuz ve bundan faydalanmayı umuyorsunuz bu durumda Türk Lirası için Kısa pozisyon açarsınız bunun anlamı belli bir vadeyle Türk Lirası borçlanıp faiz maliyetiyle döviz almaktır; somutlaştırmak gerekirse Türk lirasının değer kaybedeceğini düşünüyorum ve üç günlüğüne 100 dolarlık Türk Lirası kısa pozisyon alacağım; aracı kuruma bugünün kuruyla 540 lira+ üç günlük Türk Lirası swap faizi borçlanırım ve beklentim doğruysa üç gün sonra Türk Lirası değer kaybetmiş olacaktır ve ben hem kar edeceğim hem de işlem maliyetim düşecektir.

Şu an Londra'da ne oluyor?


 Türk Lirası düşecek diye pozisyon alan spekülatörler yanıldı ve Türk Lirası düşmedi; Örneğin geçen Cuma Bir haftalık pozisyon alan bir yatırımcı bu gün pozisyonunu kapatmak zorunda fakat piyasada Türk Lirası yok o da mecburen elindeki dövizi bozmak zorunda ve bu durum da Türk Lirasının değerlenmesiyle sonuçlanır yani geçen Hafta Türk Lirası 5.8 iken ,Türk Lirası daha da değer kaybedecek diye borçlanan bir yatırımcı şu an %10+ bir hafta faiz kadar zararda! Bu zararı direk kabullenebilir veya riskini artırmalıdır. Bunun içinde önünde çeşitli yollar var;

 Türk Lirası borçlanarak borcunu ödeyebilir fakat görüldüğü gibi kısa vadeli borç piyasada yok, almak isteyen fahiş bir faiz ödemeli ki bu durum da spekülatör yatırımcının zararını artırır veya daha uzun vadeli borçlanır fakat bu senaryoda bile spekülatörün zarar/kardan zarar ettiği gerçeği değişmiyor.

 Zararı düşürmek için bir diğer yol ise eğer elinizde Türk Lirası varlık varsa(Tahvil, Hisse) onu nakite çevirip daha makul bir zararla pozisyon kapatmaktır ki şu an bu durumu da net olarak yaşıyoruz; Bir yabancı için borsa veya tahvil piyasası döviz bazlı olduğu için bir süredir borsa düşmüş olsa da Türk Lirası değerlendiği için borsa nispeten daha az değer kaybetti (yabancı gözünde) yani bizim borsamız veya tahvil piyasamız Türk Lirası kısa pozisyonu alan spekülatörler için hedge mekanizması gibi çalıştı ve tabii ki borsa/tahvil yatırımcısı ise bundan zarar görüyor/gördü. Türk Lirasına dışarıdaki aşırı talep devam ettiği müddetçe tabii ki de borsa ve tahvil piyasasındaki baskı devam edecektir.

 Bir diğer zarar ise spekülatör olmayan yatırımcının da mevcut durumdan zarar ediyor oluşudur. Türk yatırımcılar, kurumlar genelde swap piyasasında talep eden taraftır dünkü makalede(Bu makalenin güncel olmayan kısmı) anlattığım gibi swap/takas yöntemiyle kurum/kişi elindeki dövizi/varlığı koruyarak nakit akışı sorunlarını çözerler fakat kontrat sonu son üç güne denk gelen yabancı kurumlar, kişiler ise şu an ciddi mağduriyet yaşıyor. Örneğin tam geçen ay bugün bizim bir bankamız, yabancı bir banka ile takas yapmış olsun bugün karşı taraf ödemesini gerçekleştiremiyor veya adil olmayan bir maliyetle karşılaşıyor doğal olarak bizim bankamız ile kontrat yapan yabancı bankanın ilişkisi bu durumdan zarar görecektir ki bunun gibi örneklerin yaşanıyor olma ihtimali çok güçlü; siz bu örneği farklı kurumlar ve yatırımcılara göre uyarlayabilirsiniz.

 Bir diğer sorun ise Türk Lirasına Londra gibi bir yerde ulaşamamak Türk Lirasına yatırım yapan yabancı kişi/kurumları olumsuz etkileyecektir. 

  En önemli sorunlardan biri ise şudur; şu an pozisyon kapatmak zorunda kalan spekülatörler sorunlarını nasıl çözüyorlar? Bunun önemli bir kısmı döviz bozdurarak sağlanıyorsa bu olumludur çünkü bu senaryoda bizim piyasamızın ihtiyaç duyacağı döviz sağlanıyor demektir fakat aksine bu açık bizim tahvil piyasamız veya borsamızdan sağlanıyorsa bizim döviz ihtiyacımız da erteleniyor demektir, bu senaryoda bir süre sonra aynı Londra piyasasında bu defa bizim normalin üstünde döviz talebimiz ortaya çıkar ki bize kızgın bir piyasada bu işlemin maliyeti normale göre fazla olabilir.

 Şu an bu kadar ile yetindim, eksik kalan tarafları hatırlatırsanız makaleyi güncellerim.


Twitter: Yusuf Yüksel

Facebook: Yusuf Yüksel

30 yorum:

  1. bu durumun uzun vadede zararlarını biraz daha açabilir misiniz?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. 1- Yatırımcı güveni zarar görür.
      2- Mevcut durum uzun süre devam ettirilemeyeceği için kaçınılan sıkıntılar yine de yaşanır bunun üstüne bir de oynaklık daha da artar.
      3- Daha fazla spekülatörün pozisyon almasına sebep olabilir.

      Sil
    2. Teşekkür ederim hocam dünden beri araştırdığım konuları sayenizde net biçimde anlamış oldum.

      Sil
    3. Rica ederim. Beğenmenize sevindim.

      Sil
  2. hocam harika anlatmışsınız o kadar araştırdım bu swap meselesini bi türlü tam anlamıyla karşıĺığıni bulamamıştım saolun var olun.

    YanıtlaSil
  3. Normal piyasa işlemlerinden kasıt gün içi bizdeki piyasa mıdır tşkler

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evet ya da daha basit işlemler diyelim günlük döviz al-sat gibi...

      Sil
  4. Teşekkürler. Elinize sağlık.

    YanıtlaSil
  5. Rica ederim, Beğenmenize sevindim.

    YanıtlaSil
  6. Siz yazmaya ara verince bir süredir kontrol etmeyi bırakmıştım. Gündemde popüler bir konu olunca acaba yazdınız mı diye merak ettim. Kısacası geri dönmenize sevindim.

    Paylaşımlarınız için teşekkürler.

    YanıtlaSil
  7. Güzel ve kolayça anlaşılan bir açıklama olmuş.

    Teşekkürler

    YanıtlaSil
  8. Bu kadar yüksek faize rağmen bu yönde pozisyon alan olur mu sizce?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok yüksek risk mantıklı değil; Türk Lirasının düşeceğinden emin olsa bile bir yatırımcı birkaç gün sonra daha düşük maliyetle yine kar edebilir

      Sil
  9. denk geldiğim iyi bir açıklama. net ve açık bir anlatım. teşekkür ederiz.

    YanıtlaSil
  10. benim anlamakta zorlandıgım durum şu , %300 faiz ile bile olsa tl istenmesinin sebebi nedir ? zaten bu adamlar borç aldıgı tl ile dolar alarak tl'yi açığa sattı. %300 ile borçlanmak yerine tl varlıklardaki ( borsa tahvil dolar/tl ) pozisyonlarını kapatsınlar şu anda yaptıkları gibi. %300 teklif vermenin mantıgını hala çözemedim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Makaleyi güncelledim, sorunuza da cevap oldu sanırım, yeterli değilse anladığım kadarıyla açıklayayım.

      Sil
    2. Öncelikle emekleriniz ve ilginiz için teşekkür ederim.

      Dediğiniz nedenleri gayet iyi anladım ancak yine anlayamadıgım nokta ise bu yaşanan faiz çılgınlığının sebebinin ne olursa olsun yükümlülüğünü yerine getirmek isteyen tarafların tl ihtiyacı mı yoksa %300-1000 arası faizlere rağmen dolar/tl pozisyonunun kâra döneceğine inanan spekülatörlerin direnişi mi olduğudur. Takdir edersiniz ki eğer cevap ikinci seçenek ise demek ki çok farklı senaryolar fiyatlanıyor dolar/tl adına.

      Sormak istediğim ikinci şey ise, diyelim ki 1 hafta önce swap yoluyla 1 milyon lira almış bir oyuncu bu 1 milyon tl'yi sattı ve bu borç parayla dolar alarak tl'yi açığa satmış oldu. Şimdi pozisyonlarını kapatmaları için dolar satıp tl almaları lazım. Sorum burada başlıyor, biz bu adamlara pozisyonlarını kapatmaları için bile tl vermeyerek onları zarardaki pozisyona mı hapsettik yoksa bu spekülatörler pozisyonlarını kapatabileceği halde kapatmayıp yeni pozisyon açmak için mi tl istiyor ?


      Sil
    3. İlk sorununuzun cevabı kuvvetle ilk şıktır çünkü TL'nin değer kaybeeceğini tahmin eden bir yatırımcı pozisyonunu kapattıktan sonra daha düşük maliyete yine benzer poizsyon alabilir.

      Biz zarardaki pozisyonların kapanmasını engelliyoruz,, spekülatörlerin elinde TL yok diyebiliriz.

      Sil
    4. Oyunun ortasında kural değiştiriyoruz yani anladım, bunun cezası kesilir eminim. tekrar teşekkür ederim ilginiz için.

      Sil
  11. bravo diyorum. bu kadar net anlatılabilirdi. her halükarda yine zarar gören biz olacağız sanırım. yabancvı kaynaklardan okuduğum kadarıyla birkaç japonya öncülüğünde türkiye fon yönetimine temkinli bakacaklarını duyrmuş.

    https://www.investing.com/news/forex-news/investors-scramble-for-liras-as-turkish-swap-rates-touch-1000-1819602

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Japonya'nın Daiwa SB Investments Ltd. dahil olmak üzere fon yöneticileri, ülkedeki yatırımları yeniden düşündüklerini söyledimiş.

      Sil
    2. Bu yorum yazar tarafından silindi.

      Sil
    3. Muhtemelen bu tür etkiler yaşanacak.

      Sil