9 Mayıs 2019 Perşembe

Rezerv Opsiyon Mekanizması Nedir

  Rezerv opsiyon mekanizmasını(Rom) anlamak için öncelikle zorunlu karşılık kavramının anlaşılması gerekir; mevduat toplama hakkı olan bankalar topladıkları mevduatın bir kısmını merkez bankalarında bulundurmak zorundadırlar. Haberlerde sık sık duyduğumuz Merkez Bankası döviz rezervi(brüt) ifadesindeki rezervin çok önemli bir kısmı bankaların merkez bankalarının kullanımına sunmak zorunda oldukları zorunlu karşılıklardır.

 Merkez Bankaları zorunlu karşılık oranlarını kendileri belirler basitçe ifade edersek zorunlu karşılık oranı artırıldıkça piyasadaki likidite azalacağı için doğal olarak enflasyonun düşmesi, yerel para biriminin değer kazanması, ekonomik hareketliliğin yavaşlaması, ekonomik büyümenin yavaşlaması vb. etkiler beklenir yani bir nevi faiz artırma etkisi ortaya çıkar , zorunlu karşılık oranlarında indirim ise piyasada faiz indirimine denk etki oluşturur.Kısacası zorunlu karşılıklar oranlarını değiştirme bir nevi faiz oranlarını değiştirmeden faiz kararı etkisi ortaya çıkarır.Etkili bir para politikası aracıdır.




Rezerv opsiyon Mekanizması ise basitçe bankaların merkez bankalarında bulundurmak zorunda oldukları zorunlu karşılıkların belli kıstaslarla döviz veya altın olarak bulundurma hakkıdır; Türk Lirası nispeten riskli bir varlık olduğu için bankalar genelde zorunlu karşılıkları döviz veya altın olarak Merkez Bankası'nda bulundurmak isterler, ROM sayesinde bankalar Türk Lirası risklerinden kaçınırken Merkez Bankası ise rezervlerini güçlendirir.

  Merkez Bankası piyasada sıkıntı yaşanan günlerde rezerv opsiyon mekanizmasını kullanarak piyasayı yönlendirmeye çalışır; örneğin bu makalenin yazıldığı gün(09.05.2019) piyasada güçlü bir döviz atağı yaşanıyor, Merkez Bankası Rezerv satmak istemiyor çünkü hem rezervler çok güçlü değil hem de bu hamlenin negatif etkileri de mevcut.(Döviz satmanın sebep olacağı negatif algı) Merkez Bankası, Rezerv opsiyon mekanizmasında  değişikliğe giderek zorunlu karşılıkların döviz olarak Merkez Bankası'nda tutulma olanağını azalttı böylece bankalar döviz satmak zorunda kaldılar,(Türk Lirası desteklendi.) diğer yandan bankalar döviz satarken ellerindeki Türk Lirasının bir kısmını da zorunlu karşılık olarak Merkez Bankası'na verecekleri için piyasada Türk Lirası azalacak ve bu durum da Türk Lirası'nın değerine olumlu yansıyacaktır.

 Bu makale bugün gelen çok sayıda soru için hızla yazıldı; hızlıca yazınca konuyu yeterince açık ifade edip etmediğimden emin olamıyorum. Konunun açık olmayan bir yanı varsa yorumlardan sorarsanız ve ben de biliyorsam açıklarım.

Twitter: Yusuf Yüksel

Facebook: Yusuf Yüksel

6 yorum:

  1. Dolayısıyla bankalar TL rezervlerini arttırmak için bir miktar faiz arttırabilirler öyle değil mi?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Normalde beklenir ama bankaların mevduat kararları ! zaten ayrıca ilginç.

      Sil
    2. Yanıtınız için teşekkür ederim...

      Sil

Yusuf yuksel