8 Temmuz 2020 Çarşamba

Neye yatırım yapmalı

Ekonomik krizde neye yatırım yapılır


Giriş Notu: Bu yazıyı 2018'de ekonomik krizde neye yatırım yapılır , resesyondan neye yatırım yapılır gibi soruların sıklıkla sorulması üzerine 2008 özelinde geçmiş krizlerde yatırımcıların neye yatırım yaptığı, geçmişte kriz dönemlerinde piyasaları etkileyen dinamiklerin ne olduğu konuları hakkında yazmıştım. 2020'de krizin başlaması ile ekonomik krizde neye yatırım yapılır sorusu geçmişte kalan bir konudan çok güncel bir konuya dönüştü ve daha çok güncel olarak piyasalarda neler oluyor sorusuna cevap arayanların ulaştığı bir yazıya dönüştü. Ben de bu yazıda güncel olarak piyasada gerçekleşen gelişmeleri paylaşıyorum. Bunun dışında resesyonda neye yatırım yapılır gibi genellemeci bir sorunun net bir cevabı olamaz, geçmiş yazıyı neden resesyonda neye yatırım yapılır sorusunun net bir cevabı olamayacağını ayrıntılı şekilde açıklamak için güncelledim.

Bu paylaşımda neler var:


  • Borsalar neden yükseliyor
  • Dolar baskısı sona mı eriyor
  • TL neden baskı altında
  •  Ekonomik krizde neye yatırım yapılır


Borsalar neden yükseliyor

 Tarihi büyüklükte bir kriz yaşadığımız şu dönemde borsalar tarihi rekorlarına yakın seviyelerde değer görüyor. Borsalar neden artıyor sorusuna cevap vermeden önce borsalar neden artmıyor sorusuna cevap vermek de gerekiyor sanırım.

 Son zamanlarda Robinhood uygulaması ile özdeşleşen tuhaf bir yatırımcı profilinin bu artışta payı var; konu dışı ama Robinhood uygulamasının bahsedildiği gibi çok önemli bir işlem hacmi olmadığı ifade ediliyor bu doğrudur ama Robinhood uygulaması karantina sürecinde ortaya çıkan amatör ve bilinçsiz yeni yatırımcı profili ile özdeşleştiği için ön plana çıkıyor. Robinhood gibi çok sayıda uygulama var ve bu uygulamalar aracılığıyla çok tuhaf olaylarla karşılaşıyoruz.(Robinhood uygulaması nedir)

neye yatırım yapmalıyım
Çevrim içi aracıların yeni hesaplarındaki dikkat çekici artış

 Borsalardaki yükselişte bahsettiğim sorunlu yeni müşteri profilinin katkısı var ama bu olayı sadece bununla açıklamaya çalışmak hatalı olur. Ayrı bir konu ama bahsettiğim sorunlu müşteri profilinin en önemli sebebi de yine ekonomi yönetimleridir. Gelişmiş ülkelerde on yıldan uzun süredir mevduat/tahviller reel getiri vaat etmiyor. Borsalar tarihi rekor seviyelerinden krizde bile çok uzaklaşmayınca servetini korumaya çalışan alt ve orta gelir grubu çaresiz getiri arıyor.(Karşılıksız paranın bedelini kim ödüyor)



 Borsa konusuna dönersek sadece amatörlerde değil, profesyoneller bile reel getiri vaat eden yatırım bulmakta zorlanıyor. Bu sene rekor sayıda Hedge fon kapanacak. Popüler yatırım araçlarına dikkat edince mevduat ve tahviller senelerdir getiri vaat etmiyor, bir alt makalede ayrıntısı ile yazmıştım dolar üzerindeki baskının da azalması ile döviz piyasaları da istikrarlı hale geldi, gelir elde etmek artık çok daha zor. Geriye de borsalar dışında pek fazla şık kalmıyor. (Biraz da altın) Yani özetle yatırımcılar çok fazla alternatife sahip değiller, bu durum gerçekleşirken de bütün faizlerin düşmesi varlıklardan beklenen getirileri aşağıya çekiyor bunun da sonucu şirketlere daha az karla daha fazla değer biçilmesi oluyor. (F/K oranı) 

 Bu bugünün hikayesi yarının hikayesi ise biraz daha karmaşık; borsaları artırmayan bir diğer dinamiği dile getirmek gerekirse FED'in bilançosundan söz edebiliriz. Geçmişte FED bilançosunun (ABD'de basılan para/dünyada basılan para hakkında da fikir verir.) en başta borsalar olmak üzere varlık fiyatları üzerinde ne kadar önemli etkisi olduğunu sık sık yazardım ama özellikle 2020 krizi süreci ve sonrası artık basılan paranın miktarı değil, basılan paranın  kullanımı ön plana çıkıyor yani bundan 10 yıl öncesinin radikal kararı olan varlık alımları (Varlık alım programları) veya bankaları likiditeye boğma günümüzde pek de efektif sonuçlar verebilen bir faktör olmaktan uzaklaşmaktadır. Güncel örnekten yola çıkarsak FED'in bilançosu son zamanlarda dikkat çekici şekilde azalmakta ama bunu borsalar için negatif olarak yorumlamak çok mümkün değil, bunun daha çok dolar üzerindeki baskının azalması ile alakası var ki bu borsalar ve daha geniş çerçevede ekonomiler için çok olumlu bir haber. (Ayrıntısı bir alt makalede.)


 Şu an piyasada artan likiditeden çok bunun nerelere aktığı borsalar için çok daha önemli olabilir ve borsalardaki profesyoneller aslında bu gelişmeyi fiyatlıyor olabilirler. Altta ABD'nin bütçe açığı grafiği mevcut. 2020 ve 2021 yılı bütçesi şimdiden %4-5 açık vermiş durumda ve tahminler 2020'de bütçe açığının %20'lere 2021'de ise %10'lara yakın olması.

krizde neye yatırım yapmalı

 ABD'de bütçe yakın tarihte görülmedik şekilde zorlanacak ve bütçe ile şirket karları arasında alttaki grafikte de görüldüğü gibi çok net bir korelasyon var. (Gecikmeli olarak)

neye yatırım yapmalı
ABD'de şirket karları


 Ben sadece ABD'den fikir vermesi için örnek verdim ama bütün dünyada resim aşağı yukarı aynıdır. Toparlamak gerekirse profesyonel yatırımcılar şu an şirketlerin ileride elde edeceği karlılığı satın alıyor olabilirler ama bunun önünde en önemli engel küresel krizin beklenenden çok daha uzun olmasıdır. Toplumun algısında ikinci dalga olarak yer edinmiş olsa da ABD'de ve birçok ülkede sona ermiş bir salgından söz edemiyoruz ama ikinci dalgadan korkuyoruz ! Küresel salgının tekrardan ekonomileri durdurması veya işleyişini zayıflatması  bahsettiğim karların ortaya çıkmasından çok bilançolarda ortaya çıkacak muhtemel delikleri yamar.

Twitter: Yusuf Yüksel


(22.06.20)

Dolar baskısı sona mı eriyor


  FED'in bilançosu çok uzun aradan sonra azalma gösteriyor. Bir süredir FED'in bilançosu artış kaydetmeyi sonlandırmış iken en son açıklanan veride FED'in bilançosu uzun bir süreden sonra azalma kaydetti ve tabii ki bu durum bazı spekülatif yorumları da beraberinde getiriyor.

FED bilançosu
 FED'in bilançosunun neden hem ekonomiler hem de piyasalar için çok önemli olduğunu uzunca anlatmaya gerek duymadım zaten bu blogta bu konu ile ilgili onlarca yazı var, o kısmı size havale ediyorum kısaca diyebilirim ki FED bilançosu ABD'de ve dolaylı olarak dünyada piyasalara/ekonomilere verilen destekleri temsil ediyor fakat  FED'in bilançosundaki azalmayı desteklerde bir azalma olarak yorumlamak hatalı olabilir hatta içinde bulunduğumuz ay ABD'de ve dolaylı olarak dünyada destekler devam ettiği halde FED'in bilançosu daha da azalabilir.



  Doların dünya piyasalarındaki tahtının sallanması popüler bir konu olsa da hoşlanalım ya da hoşlanmayalım bütün dünyada likidite dolar ile sağlanıyor. Dünyada yükümlülükler ağırlıklı olarak dolar cinsi olduğu için kriz dönemlerinde dolara karşı yönelim/talep artar. Şu an içinde olduğumuz krizin de başında dolara olan talep anormal seviyede artmıştı ki dolar endeksinin 105 civarında hareket ettiğini görmüştük ama geçtiğimiz günlerde dolar endeksi 95'lere kadar geriledi çünkü bütün dünyada dolara olan talepte çok güçlü olmasa da bir zayıflama var. Yazının başında anlattığım FED bilançosunda azalmanın da ana sebebi budur. Krizin başında FED bütün dünyada problemlerin artmasını engellemek için birçok merkez bankası ile swap anlaşması yaparak dolar likiditesinde bir sorun çıkmasını engellemeye çalışmıştı ve FED'in diğer merkez bankaları ile yaptığı ilk uzun vadeli swap anlaşmalarının (84 günlük) vadesi içinde bulunduğumuz ay sona erecek. Bu işlemlerin yenilenip yenilenmemesi, hangi vadede yenilenecek olması dolar başta olmak üzere finansal varlıkların değerini yakından ilgilendirecek.


neye yatırım yapmalı 2020

 FED'in bilançosundaki azalma veya azalma ivmesini(Azalan malın değeri artar.) dolar için olumlu olarak yorumlayabiliriz ama şu an FED'in bilançosu diğer merkez bankalarının dolar talep etmemesi sebebiyle azalması durumu dolardan çok diğer para birimleri için olumlu bir gelişme olabilir (Süreç kısa vadede dalgalanmalara sebep olabilir.) çünkü FED'in bilançosu dolar üzerindeki baskının azalması sebebiyle azalıyor. 

 CFTC verilerine göre son iki haftada 8.6 milyar dolar değerinde dolar pozisyonu bozulmuş. Yatırımcıların dolara olan eğiliminin azalması  ve yükümlülüklerinden korkmaması; krize olan bakışın iyimserleştiği şeklinde yorumlanabilir ki bu bütün varlıklar için olumlu bir gelişmedir. Krizlerde her zaman muhtemel olan güçlü dolar riskinin de en azından şimdilik yatırımcıları daha az korkuttuğunu söyleyebiliriz.




(06.05.20)


TL neden Baskı altında

 Türk Lirasının baskı altında olduğu günlerdeyiz; Bu yazı yazılırken dolar/TL kuru 7.15 civarlarındaydı. Öncelikle kıyaslama yaparsak Türk Lirası ve emsal para birimlerinin 2020 performansı alttaki gibidir.


neye yatırım yapmalı 2020
TL ve emsal para birimlerinin 2020 performansı (06.05.20)

 Üstteki grafikte de görüldüğü gibi Türk Lirası ve benzer para birimleri çok ciddi şekilde baskı altında hatta TL emsal para birimlerine göre nispeten olumlu bile ayrışıyor fakat dış kaynak (Döviz) sorununu çözen ülkeler -Endonezya, Hindistan- diğer ülkeler ile ciddi şekilde ayrışıyorlar. Rupi ve Rupiah da bir ay önceye kadar biz ve diğer para birimlerine benzer performans gösterirken iki ülkenin dış kaynak sorununa geçici çözüm bulması ile Rupiah kabaca %10, daha sonra kaynak bulabilen Hindistan Rupisi ise %5 civarında değer kazandı özetlemek gerekirse şu an TL üzerindeki ana hikaye dış kaynağa ulaşılacak mı hikayesidir mesela illa ki etkisi olsa da ana hikaye zayıflayan rezerv hikayesi olsaydı saydığım ülkeler arasında senelerce rezervlerini güçlendiren ve en sağlam rezerve sahip olan Rusya'nın en azından piyasasını birkaç ay koruyabilmesi gerekirdi ama böyle bir şey olmuyor.

 TL için ne yapılabilir sorusuna faiz artırılabilir cevabı veriliyor; bir para biriminin getirisi artarsa tabii ki değerinin artması beklenir ama ifade ettiğim gibi yatırımcıların şu an aradığı şeyin getiri olduğu tartışılır.


krizde yatırım
Gelişmekte olan piyasalardan çıkan para ve hızı

 Üstte sağdaki grafik gelişmekte olan ülkelerden çıkan parayı, soldaki grafik ise geçmiş krizlere kıyasla gelişmekte olan ülkelerden çıkan paranın hızını gösteriyor aynı süreçte bütün gelişmiş ülkelerden çok hızlı ve büyük çıkış oldu; bu hareketi faiz ile açıklamak mümkün değil ki halen birçok gelişmiş ülke reel olarak ciddi getiri vaat ediyor. Bu hareketi gelişmekte olan ülkelere yönelik risk algısının bozulması ile açıklamak çok daha makul ve bunun yerel kararlarla değişmesinin de çok olası olduğunu düşünmüyorum; küresel görünüm değişmelidir. Türkiye özeline odaklanırsak faiz artırım TL'i yatırımcılar gözünde ne kadar cazip kılar değerlendirmenize bırakıyorum ama %3-5 daralma senaryoları konuşulan bir ekonomide %3-5 faiz artırımı yapılması bana makul gelmiyor ve unutmamak lazım; Türkiye'nin döviz kadar Türk Lirası yükümlülüğü de var.


 Ne yapılabilir? 

 Akla ilk IMF geliyor; IMF'in adı bile birkaç ay TL'e ralli yaptıracaktır ve şu şartlarda IMF'in bize sağlayacağı geniş likidite (IMF'in kapasitesi tartışılır !) bizi aylarca rahatlatacaktır peki sonrası ? IMF'in en son başarılı büyük Stand-by anlaşması Türkiye ile olan olabilir, IMF günümüzde sorun çözebilen bir kurum görünümünü kaybetmiş durumda mesela ben bilmiyorum ve bu yazıyı okuyan kimsenin de bildiğini sanmıyorum : IMF desteği altındaki Arjantin son bir yılda kaç kere temerrüte düştü? (IMF neden başarılı olamıyor şurada uzunca anlatmıştım:Türkiye IMF ile anlaşmalı mı)

 Diğer şık herhangi bir kurumla geçici swap (Takas) anlaşmaları yapmaktır. 


  • İlk akla gelen Fed; Fed, diğer ülkelerin Abd tahvillerini satmaması (Faizleri yukarı çeker,sorunu derinleştirir.) için repo imkanı sağlıyor ve Abd ile güçlü ticari ilişkisi olan ülkelere swap ile geçici bir destek sağlıyor ama biz bu iki kıstası da taşımıyoruz ve Abd basını FED'in muhtemel bir Türkiye swap anlaşması yapmasını engellemek için çaba gösteriyor yani politik bir destek olmadan Fed ihtimali çok kolay değil.
  • Bizim aslında destek bulmamız gereken merkez bankası ECB'dir çünkü Türkiye'deki sorunlar Avrupa'yı da(Türkiye'nin yükümlülüklerinde sorun yaşayan Güney Avrupa bankaları ağırlığı yüksek) yakından ilgilendiriyor ama Avrupa ülkeleri bir birlerine karşı bile fedakarlık yapmıyorlar ve en basit kararları bile alamıyorlar; Türkiye'ye karşı olumlu bir tavır sergilemesi, karar alması çok zor. (Örnek: İki gün önce Almanya mahkemesi ECB'nin varlık alım programını iptali etmesi için 3 ay süre verdi; İtalya tahvilleri değer kaybetti. )
  • Çin ve Katar ile hali hazırda swap anlaşmalarımız var ve bunların artırılması bir seçenek ama burada da sorun ifade ettiğim ülkelerin kapasitesi yoksa bizi destekleme eğilimleri var.
  • Saymadığım diğer seçenekler mesela IMF stand- by anlaşması dışında da çeşitli mekanizmalar ile birçok ülkeye destek sağlıyor; son G-20 toplantısında G-20 ülkeleri arasında borç erteleme mekanizması dahil birçok seçenek masaya yatırılmıştı.




 Özetle seçenek çok ama gerçekleşmiş bir durum yok ve piyasa bu yönde haber bekliyor. Türkiye'nin neden en azından bir süreliğine olsa bile dış kaynak ihtiyacı var sorusuna cevap vermek gerekirse küresel salgın döviz gelirlerimize zarar verdi ve daha fazla vermesi de söz konusu ama diğer taraftan ödemelerimiz duruyor bu da ödeme dengesi üzerinde baskı oluşturuyor. Ayrıntısını şurada yazmıştım; Link bırakıyorum.




(18.04.20)



 Ekonomik krizde neye yatırım yapmalı



  Bu başlıkta ekonomik krizde neye yatırım yapmalı sorusuna cevap arayanlar için fikir vermesi açısından 2008 özelinde geçmiş krizlerde neye yatırım yapanların para kazandığını açıklamaya çalıştığım geniş bir yazı vardı ama o yazı ve birçok makalede karşılaştığımız benzer yazılar kriz öncesi size fayda sağlarlardı fakat hali hazırda kriz varken geçmişten bir vakıayı alıp bire bir aynen gerçekleşeceğini tahmin etmek çok doğru sonuçlar vermez.

 Davranışsal iktisat buna geri dönüş yanlılığı diyor özetlemek gerekirse insan beyni kişinin bilincinin dışında çok yoğun bir veri bombardımanı altında kararlar verir bu sebeple beyin kısayollar oluşturmaya meyillidir. Yatırımlara gelince bunun en önemli yansımalarından biri geçmişte olan bir olayın şartları benzer şekilde günümüzde gerçekleşiyor gibi bir görünüm oluşunca doğrudan aynı sonuca varacağını öngörmektir. Bu sonuç mümkündür ama kesin değildir fakat bu geri dönüş yanlılığı sebebiyle alınan kararlar istenmeyen sonuçları doğurabilir. Somut olarak altın üzerinden açıklamaya çalışayım. Neden altın derseniz çünkü altın güvenli liman denince ilk akla gelen varlıklardan biridir ve riskten kaçışı ifade eder. Altın için ifade ettiğim her şeyi benzer varlıklar(tahviller, yen vs.) için de geçerlidir.


Krizde yatırım için altın ne kadar güvenli liman


 Bütün krizler bir birine benzer ve her krizde ''Bu defa farklı.(This time is different)'' denir fakat içinde bulunduğumuz son kriz gerçekten farklı ve bu kriz neredeyse eşi benzeri görülmemiş bir kriz olmakla beraber çok farklı bir risk algısı oluşturmuş durumda çünkü kriz birçok sorunun patlama noktası olsa da somut olarak Covid-19 salgını sebebiyle ortaya çıktı ve bu salgının şu an beklendiği gibi 2-3 değil de 4-5 ay sonra kontrol altına alınması senaryoları arasında dağlar kadar fark var. Diğer taraftan yarın bu hastalığa çare üretilmeyeceğinin garantisi yok. Ayrıntıya girmeyeceğim ama 2020 Krizi son derece farklı ve önlemleri de son derece farklı olacak. 2020 karşılaştırabileceğimiz tek kriz finansal kriz.( Ekonomik sorunlara para basarak çözüm üretme 2008'de başladı)



 Resesyonda neye yatırım yapılır sorusunun cevabı genelde altındır. 2008'de de aynı şey olmuştur. 2007'de 650 dolar olan ons altın 2011'de 1.900 doları aşmıştır; buradan bakınca altının çok ciddi prim yapması çok makul bir senaryo ama bahsettiğim gibi toptancı bakış insanı hatalı çıkarımlara yönlendirebilir; 2020'de 2008 şartlarının aynısı gerçekleşirse altın uçar ama cevabı aranması gereken soru aynı şartlar bire bir gerçekleşecek mi? Rakamlarla ifade edeyim piyasa zaten resesyonda neye yatırım yapılır sorusuna cevap vermiş. 2018'de 1.200 dolar civarında olan ons altın 1.700'lere kadar yükseldi ve şu an 1.600 dolar civarında bundan sonrasını gelişmeler gösterecek.


resesyondan neye yatırım yapılır

 Üstteki grafikte 2007'den 2011'e altının yaptığı büyük ralliyi görüyorsunuz bu grafikten altın uçacak sonucu çıkarmak tabii ki mümkün ama ayrıntıya bakınca 2019-2020'de olduğu gibi kriz beklentisi ile 2008'de de altın ciddi prim yapıyor ama 1.200 seviyesinden sonra kriz başlamış olduğu halde altın çok sert düzeltmeye giriyor. Bizim krizde yatırım deyince aklımıza ilk gelen varlık olan altın geçen ay olduğu gibi 2008'de de yatırımcısına hele bir soluklan demiş ! Kriz öncesi altın geçmişte hep isabeti bir yatırım olmuş ama krizde yatırım olarak altının performansını gelişmeler belirler.




Peki 2008'de kriz başlayınca ne oldu da altın ciddi şekilde değer kaybetti.




  • Normal şartlar altında piyasada birçok varlık teminatlar ile borçla alınıp satılır ama işler tersine dönünce bu defa bu teminatlar bütün varlıkların başına bela olur. Normalde borsa satılırsa altın alınır gibi alışık olduğumuz fiyatlamalar vardır ama başta borsalar olmak üzere bütün varlıklar ciddi şekilde satılırsa yatırımcılar şu varlık prim yapar, bu varlık şöyle olur gibi değerlendirme yapabilecek şartları taşımazlar. Hepsi teminat derdine düşer ve her şeyi satarlar. Şurada borsalar üzerinden açıklamaya çalışmıştım okumadıysanız kesinlikle okumanızı tavsiye ederim. (Margin Debt nedir)
  • Elimde olsa insanlara bin kere tekrar tekrar her ekonomik kriz aynı zamanda likidite krizidir diye tahtaya yazdırmak isterdim. Çevremde gördüğüm ve hatalı olduğuna inandığım her türlü yanlış yatırım veya yanlış bakış hep krizlerde likidite sorununu kavrayamama kaynaklı. Likidite sorununu şurada yazdım. Kesinlikle okuyun. (dolar likiditesi sorunu)

 Konuma dönersem 2008'de altın 650 dolardan +1.900 dolara yükselmiş ama bu süreçte;

  • Teminat sorunu çözülmüş.
  • Dolar likiditesi çözülmüş.
  • Altını son derece pozitif etkileyecek kararlar alınmış.
 Altın sırf kriz çıktı diye %200 prim yapmamış. Bu faktörler hep belirsizlik daha büyük hata ise finansal kriz ile 2020 krizini karşılaştırmak.

 2008 Finansal bir krizdi; finansal piyasalar boğulmuştu ve bu durum reel sektöre de sirayet etmişti. 2020 reel sektör krizi ve görülmedik önlemler alınıyor, sorunun nasıl devam edeceği ve alınan önlemlerin altın yatırımcısına etkileri büyük bilinmezlikler içeriyor.

 Covid-19 sebebiyle büyük ekonomilerin çeyreklik %20-30 daralması bekleniyor? Peki bu senaryoda enflasyon ne olacak? Neden önemli enflasyon diye sorarsanız altının en temel işlevi insanları enflasyondan korumak.(Karşılıksız para basmak nedir) Deflasyon olursa altın olumsuz etkilenmesi gerekir ve ciddi daralma ciddi deflasyonu getirebilir? Peki temel senaryo olan iki ay sonra Covid-19'un kontrol altına alınacağı senaryosunda da bu durum geçerli mi tartışılır. Altının sistemdeki sorunlara karşı yatırımcıyı koruyan özelliği mi öne çıkacak yoksa en temel korelasyonu olan enflasyon ile olan ilişkisi mi?

 Bu soruya cevap arayanlar şuraya da cevap vermeli dünya devasa bir daralma görürse devasa bir deflasyon da illa ki yaşanacak mı? Modern para teorisinin konuşulduğu bu günlerde ! (Modern para teorisi nedir) Ya da deflasyon olsa bile başta altın olmak üzere varlık fiyatlarının yeni duruma tepkisi ne olacak? 

 Bakın sadece bazı belirsizlikler bunlar. Hemen olayı iyice karıştırayım; Avrupa ne yapacak? Şu anki yaygın çözüm önerilerinin Avrupa'da uygulanabilirliği son derece tartışılır. (Euro Birliği dağılabilir mi)

 Bu konuda onlarca farklı dinamik var o yüzden genellemeler genellikle yanlıştır paradoksu doğru bir yaklaşım olabilir.

 Sorular çok fazla özetlemek gerekirse geçmiş bize bazı tahminler sunar ama birkaç ay sonranın ne olacağı ile alakalı bugün bize on iki sene önceye göre daha net bilgiler sunuyor.

 Başa dönersek resesyonda neye yatırım yapmalıyım  sorusuna verilen bir diğer cevap da borsalardır. Krizin başında riskten kaçış (Altın) krizin sonunda ise riske koşu (Borsalar) en sık görülen yatırım davranışlarıdır.

 Altın nasıl ki riskten kaçış deyince ilk akla gelen varlıktır, borsalar ise risk denince ilk akla gelen varlıklardır ve borsalar üzerinden yapabileceğimiz çıkarımlar dolaylı olarak bütün riskli varlıkları da ilgilendirir.

 Altın çok hızla prim yapar ve zirvesinden de hızla düşer yani altın trenine sınırlı kişi biner/ binmeye cesaret eder ama borsa için aynı şey geçerli değil. Borsalarda dip bulunduysa herkes trene binebilir ama burada da en önemli soru dip nerede bulunacak sorusudur.

Krizde yatırım olarak borsalar


  2008 örneğine gidersek borsalar 2008'de çok ciddi şekilde prim yaptı. 2008 Krizi dönemi 666 puan ile dip yapan S&P 500 (Dünya borsalarının göstergesi) tam %499'u civarında artış göstererek tarihin en büyük rallisini gerçekleştirdi fakat burada zamanlama son derece önemli. Bir sonraki rallinin de 2008-2020 rallisi gibi bütün hataları tolere eden bir ralli olacağının garantisi yok.


neye yatırım yapmalıyım


 Wall Street Journal'ın haberine göre (@507 paylaşmıştı.) Ocak 2002'de başlayan Arjantin krizinden bir ay sonra dip yapan borsalara artık prim yapar diye yatırım yapanlar 6 ay içinde %50 zarar etmişler ama Temmuz ayını bekleyen yatırımcıların yatırımları 18 ayda dolar cinsi 3 kat prim yapmış. Borsalarda zamanlama böyle zamanlarda son derece önemlidir.

 Borsaların %10 artıp azalmasına düzeltme, %20 artıp azalmasına trend değişikliği diyoruz. (Yukarıda Margin Debt linkinde sebebi mevcut; borsalarda olumlu veya olumsuz gelişmeler ivmesel olarak güçleniyor.) 2008 Eylül ile 2009 Ocak Arasında S&P 500 tam 6 defa dip yapmış gibi hareket etti ve bunların hepsi Boğa tuzağıydı; Dip Mart ayında görülmüştü.


neye yatırım yapmalı 2020

 Abd borsaları şu an Büyük Buhran'dan beri en ciddi haftalık yükselişinde ama tren mi kaçıyor yoksa boğa tuzağı mı bilemeyiz. Borsalar üzerindeki riskleri ayrıca yazmaya gerek duymadım çünkü altın üzerindeki dinamikler borsaları da ilgilendiriyor.


 Sonuç olarak ekonomik krizde neye yatırım yapılırbu dönemde neye yatırım yapmalı gibi soruların cevabını geçmişi baz alarak bulamayız; geçmiş örnekler bize kabaca bazı sonuçlar verir ama bu sonuçlardaki küçük nüans farklılıkları gerçeklikte aşırı değişik sonuçlar doğurur. Üç sene sonra bugünler için şöyle olsaydı, böyle olsaydı gibi çok mantıklı argümanlar dinleyeceğiz ama bugün önümüzdeki belirsizlikler üç yıl sonrası gibi net değil. 

Ekleme:-2020 ekonomik krizi-



91 yorum:

  1. beklediğim bir yazı olmuş, teşekkürler. 2008 Krizinden nasıl çıktıksak bir sonraki krizden ben 2008 Krizi de olduğu gibi çıkamayacağımızı düşünüyorum. Buna hiç bir ülke izin vermez. Sömurülen Dünya Bence artık bu yükü kaldıramaz. Herkes Son model eşyalara sahip olmak için bir biriyle yarışıyor ve hava atıyor, insanlığını unuttu. 32 Yıldır Mahalle Bakkallığı yapmaktayım, Her krizde insanlar bizim gibi esnafların sırtından Krizi atlatırlardı. 6 ay para vermeden insanları idare ettiğimiz oldu. Toptancılar da bizden 6 ay para almasa da ayakta kalırdı, Artık hiç bir toptancı değil altı ay 1 hafta içinde para almazsa mal bırakmıyorlar, sebebi Türk Milletinin büyük Marketleri zengin etmesi ama Kıyıda köşede kalan esnafı bitirmesi olarak görüyorlar. Bende aynı şekil görüyorum. 2008 Krizini en iyi hisseden o dönem esnaflarıdır, Belki çoğunluğu Teğet Geçti ama bizleri hiç teğet geçmedi. Şimdi insanlar Bakkala gelip veresiye teklif ediyorlar Herkese veresiyeyi kapattığımızı söylüyoruz. işin Özeti Varlığına Ortak olmadığımız Milletin, Yokluğuna ortak olamayacağımızı geçte olsa anladık. Yazınız için tekrardan teşekkürler. Bu arada Bir sorum olacak. İstanbul Yaklaşımı Hakkında Bir makalenizi Bekliyoruz.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bugünlerde yazacağım.

      Sil
    2. Sayın yusuf yüksel şuan altın gramı 350₺ peki şun bile altına girişimine girmek ne kadar mantıklı 🤔

      Sil
    3. Bu türlü sorulara cevap veremiyorum.

      Sil
  2. Güzel bir yazıya, güzel bir yorumla katkıda bulunmuşsunuz Ali Şahin bey.

    YanıtlayınSil
  3. Hocam elinize sağlık peki Küresel bir krizde gümüş altından daha çok fırlıyor ve özelikle JP Morgan gibi bankalar fiziksel gümüş depoluyor? fiziksel altın ve gümüş daha mı mantıklı olur ?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Sıradan küçük yatırımcının fiziksel değerli maden biriktirmesini gerektirecek bir kriz çok daha farklı sonuçlar doğurur.

      Sil
    2. Neden doğursun küresel krize kendini hazırlıyor bende dahil külçe altın ve gümüş stoğu yapıyorum bankaların %5 karşılığına %95 fazla göstermesi bence hiç normal değil yarın ver bakalım altını gümüsu desek banka vermiyecek bunu

      Sil
    3. Bu konuyu daha önce yazmıştım.(Fiziksel nakit para) Altın/gümüş için de durum farklı değil.

      Sil
  4. Aslinda her ekonomik kriz bir öze dönüştür. Belki de bu ekonomik kriz de bir şefkat tokatı misali iyi gelir. Gerçekten insanlar üretmeden tüketmeye alıştılar rahatlığa alıştılar. Ve cok sukursuz ve nankör olmaya alistilar. Tasarrufun ne olduğunu unuttular.israf bas almış gitmiş. Topraktan uzaklastilar. Çiftçilik ve hayvancilik zor durumda.

    YanıtlayınSil
  5. Güzel yazı,emeğinize sağlık,

    YanıtlayınSil
  6. Ticaret savaşında iyimserlik var eed bu doğru .. lakin büyük ABD şirketleri nakit sikisikligindan dolayı ellerindeki varlıkları satmak zorunda kalıyor ve bunlardan 1taneside altın ..
    Saticakki adam borcunu nakit ihtiyacı ni karsilasin .. böyle degilmi hocam 1haftalik altın düşüşünün sebebi sizcede ??

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Fed piyasanın likidite ihtiyacını fazlasıyla karşılamıyorsa eksik bırakmıyor. Bilanço artışı 250 milyar dolar oldu.

      Sil
  7. 2020 tam bir saatli bomba .. siz Fed aldığı aksiyonları n daha olumlu tarafı yansımadı diyosunuz .. zaten yansimixak ki adamlar kudurmuslar gbi repo fiyatlamasinin üzerinde talep istediler .. fedde mecburen limiti artırdı herhalde .. bu ne kadar sürecek nereye kadar elinde sonunda yetsede yetmesede piyasaya Qe ye gecicekler .. o zaman 1450 de olan onsu bakalım nolcak
    2020 gram hedefim 320 TL ..
    Sizin salt subjektif düşünceniz tam olarak nedir hocam bu konu hakkında ..
    Ve sizin önümüzdeki resesyon kaygısı yla tasarruf lariniz nelerdir Yusuf hocam

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Ben kesinlikle uzun vadede altına karşı olumsuz değilim. Beklentim en az sizinkinden bir tık yukarı ama kısa vadede altına karşı olumsuz fiyatlamalar güçlenebilir. Kenarda para tutacaksam altın tutarım. (1-2 yıl beklemeyi göze alıp)

      Sil
    2. 2020'den geliyorum altın 400 e dayandı ,2021 hedef 500 tl

      Sil
  8. Yarım kiloyu toprağa gömdüm hocam bizde bekliyoruz .d.d
    Saygılar
    Sevgililer

    YanıtlayınSil
  9. Borsadaki şirketlerin gerçekte yaptıkları iş üzerinden kârlariyla..

    Borsadaki hisse değeri çok fena ayristi
    Ve her olumlu olumsuz haber borsayı hep yukarı taşıyor..
    Trumpun ve piyasanın bu durumda bu pozisyonda düşünceleri uyuşuyor..
    Biri seçime gidiyor digeride para üzerinden para kazanıyor..

    Asıl şişmeyi balonu kendileri şuan yapıyorlar.. seçime kadarrr bu saadet zinciri ..
    seçimden sonra bu deve bu yükü çekmez ...

    Ama bir paniğe bakar seçimden öncede olabilir..
    Herseyi değiştirmek ve amerikan rüyasını Amerikalılara yaşatmak için tek bir panik tek bir iğne tek bir kivilcim ..

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Borsaların realiteden kopması da ekonomiler için risk.

      Sil
  10. Hocam powell dün trumpla konuşmuş ..
    Bence artq herşey açık açık yapılıyor..

    Çin ile ABD anlasimicak
    Faiz indirimi ve parasal genişleme istiyor Trump..

    Lakin Fed yani aslında sahipleri tamda çini büyütmek istiyorlar.. artq yeni dünyanın yükselişi Çin'den olmasını istiyorlar..
    FED'in sahipleriyle Amerika savaşta ..

    Amerika para baş genisle diyor lakin çini büyütmek isteyen FED'in babaları asla bu istediklerini tam manasıyla vermiycek Amerikaya..

    Buda dünyada dahada fazla öngerememezlik daha fazla risk daha fazla yatırım erteleme büyüme düşüklüğü v.ss v.ss

    Bu didişme bitmez uzun bı zaman sürer ..

    Bu durumda da tabiki değerine değer katicak olan altının taaa kendisidir ..

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. En azından şunu diyebilirim ki en az bir jenerasyon(25 yıl) Çin'in bugünden daha güçlü bir ülke olamayacağını tahmin ediyorum.

      Sil
  11. Bende tam zıttıni düşünüyorum ..

    Ve bu konuşmamızı panoya kopyalıyorum ..

    Salt Amerika düşüncesinden siyrilmaliyiz .. tel tel dökülüyorlar görmüyor musunuz..

    Hangi ülkede olursa olsun bir beldede bir köyde dahi orayı popülist başkanlar yönettiyorsa orda o işin suyu çıkmış demektir

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Benim Çin'in yükselişinin sona erdiği fikrim Abd veye batıdan bağımsız. Çin efsanevi bir yükseliş gerçekleştirdi fakat bunun en temel sebebi daha önce geçmişte potansiyellerinin çok gerisinde kalmış olmalarıydı ama eski ivmeye geri dönemiyorlar ki bunun için çok ciddi yapısal değişiklikler gerekir.

      Çin'i doksanların Japonya'sına benzetiyorum.

      Sil
  12. Dünyada hiçbir ülkede olmayan mükemmel bir üretme gücü var ..
    Tm su konuda hakveriyorum küresel de bı yavaşlama var ondan dolayı dünya kuculurken çin uretse ne olur.. herkes birlikte kuculuo . .

    Ama bunu birde herkesin büyüdüğü üretmeye başladığında düşünelim herkese. Ticaret fazlası vere vere üretiyorlar..
    Amerika o yüzden çöküyor ensesine oda biliyor çin durdurulamazsa kendisinin duracağını ..

    Mükemmel ucuz iş gücü müthiş bilgi kopyalamasi hız zaman v.ss ..
    Durdurulamaz durmayacak ..

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Aslında bu konu ile ilgili birkaç yazı yazmıştım. Çin'in üretme gücü çok yüksek ama yüksek kalite üretmiyor ve yüksek katma değer üretmeyen üretim orta gelirden fazlasını vaat etmez ki Çin orta gelirin üst seviyelerinde.

      Sorun şu ki Çin çok hızlı büyüdü ve yapısal olarak kişisel fikrim sürdürülemez bir kısır döngü oluşturdu. Aslında dün sizinle konuşurken konu hakkında yazı yazıyordum şu an paylaştım.

      Sil
  13. Bide Yusuf bey ..
    Dünyada bir karınca varsa veya arı varsa o çindir

    Dünyada bir Ağustos böceği kaplumbağa varsa oda Amerika dir..

    Amerika zenginliği refahı bolluğu fazlasıyla yaşadı ..

    İngiltere Fransa Almanya gbi ..

    Şimdi döngü değişiyor .. iyi mülahazara etmek gerekir yaşadığımız dünyayı ..

    Ve nedense herkeste Amerika bişi olmaz düşüncesi hakim ..
    Sizde bunlardan bu düşünce kalıbından cikamiyosunuz ..

    Tüm yazılarınızı beğeniyle okumama rağmen ..

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Ben Abd'e diğer gelişmiş ülkelere göre nispeten olumlu bakıyorum çünkü halen bilimi ve yeniliği elinde tutuyor. Dünyadaki en inovatif şirketler halen Abd'den çıkıyor yine dünyada en kaliteli eğitim halen Abd'de yani avatajlı ama Çin'in yükselişinin sona erdiği düşüncem Abd'den tamamen bağımsız. Ticaret savaşları olmazsa veya daha geniş ifadeyle hiçbir olumsuz faktörün tetiklemesi olmasa da Çin'in çok çok büyük yapısal değişimlere gitmeden efsanevi yükselişini artık sürdüremeyeceği kanısındayım.

      Sil
  14. Soner Yalçın'ın bugünkü yazısını bi okumanızı tavsiye ederim ..

    Sizede kaynak olur yazilarinizda

    YanıtlayınSil
  15. Yusuf bey elimde TL nakit var krizden TL olarak çok zarar gördüm esim ev alarak yatırım yapmamızı söylüyor ben çekiniyorum sizce nasıl yatırım yapmalıyım

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar.

      Bu sorunun cevabı sizin finansal deneyimize, piyasayı takip etme olanağınıza, tercihlerinize vb. birçok faktöre göre değişir. Konut alacaksanız,açıkçası konutu yatırım olarak değerlendirmek ayrıca karmaşık bir konu.

      Sil
  16. Yusuf bey devlet tahvilinde 200bin civarinda yatirimimiz var sunat ayinda vadesi geliyor sizce bozdurup yastik alti altin almakmi mantikli olur yoksa tahvilde devam etmelimiyiz fikrinizi paylasirsaniz seviniriz

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Daha net bir soru olsa anladığım kadarıyla çerçeve çizebilirim ama al-sat tavsiyesi vermek tercih ettiğim bir şey değil. Saygılar.

      Sil
  17. Hocam, konuta yatırım yapanlar, manipülasyona kanıyorlar gibi geliyor. Sizin fikrinizi merak ediyorum. Yani 2013'te hatırlarsanız konut kredileri dip yapmıştı, aylık 0.62 seviyesine kadar inmiş, buna karşılık, metrekare konut fiyatları da döviz bazında tarihi zirveyi görmüştü.
    Şu anda konut fiyatları dipten döndü ve mesela Bağdat Caddesinde yeni konut arzının da çok yavaşlaması ile son 10 ayda % 30 civarı artış oldu.
    Sizce inşaat sektörü bu kadar kötü durumdayken, konut fiyatlarının bu tür bir artış içine girmesi (belirli lokasyonlarda) toplum olarak hafızamızın zayıflığı ile mi alakalı?
    Biraz da finans bilgimizin, "faiz düşük, döviz de 7.20'de 5.20'ye düşmüştü" şu anda kredi oranları düşük, ev alalım bari.
    Mesela şu düşünülmüyor, kredi oranları düşürülene kadar konut sektörü resmen yaşam destek ünitesine bağlıydı.
    Tekrar kredi faiz oranları artarsa, fiyatlar daha da keskin düşebilir düşüncesindeyim.
    Size yatırım tavsiyesi soranlara bu konuda bir yazı yazarsınız belki.
    "Kredi oranlarının konut fiyatlarıyla ters korelasyonu ve kredi oranlarının bu seviyede ve daha düşük seviyede kalmaması ihtimalinin konut sektörüne olası etkileri" aklıma gelen bir yazı konusu.
    Konut sektörü kredi oranlarına eskisinden de hassas durumda ve bunu tehlikeli görüyorum.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Şu an konuta olan talep yatırımdan çok ertelenmiş ihtiyaç kaynaklı gibi duruyor; konut fiyatları dipten döndü ama seçici olunmazsa halen cazip değil. Konutta son durum nedir şu an emin değilim konut satış ve fiyatlarını önemli bir değişken(mb faizi) olmadan gözlemlemek lazım.

      Sil
    2. Hocam ertelenmiş talep gözleminiz çok yerinde, bu hususu gözden kaçırdığıma şaşırdım, özellikle Bağdat Caddesi gibi gözde lokasyonların her zaman alıcısı olur, ve Cadde'de gerçekten ertelenmiş bir talep vardı, şu anda faiz oranlarının cazibesinin-Marmaray'ın ve yeni arzın çok azalması artış için iyi bir ivme sağladı. Gerçekten bütün faktörleri göz önüne alarak analiz yapmak çok önemli. Ertelenmiş talebin olmadığı yerlerde, hala hareket yok, bu da gözleminizi destekliyor.

      Sil
  18. Benim şuan 100.000 tl sermayem var . Bu sermayeyle 6-9 ay sürede en çok hangi yolla kazanırım. Altın veya dolar anlık kurundan düşme ihtimalindeki düşünceniz nedir? Siz olsanız hangi yolla bu parayı kazança dönüştürürdünüz? Şimdiden teşekkür ederim

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Yazdığım bütün yazılarda az-çok bu sorunun cevabını vermeye çalışıyorum ama sizde takdir edersiniz ki doğrudan cevap vermek çok tercih edilrn bir yol değil. Ben bu soruya bir cevap veririm ama. iki gün sonra bu cevabı tamamen değiştirecek bir gelişme olmayacağının garantisi yok ve düzeltme tapmak istersem bunu sağlayabileğim bir iletişim kanalımız.

      Soru şu şekilde olsa "Şu vadeye kadar belirleyici gelişmeler ne?" anladığım kadarıyla cevap veririm.

      Sil
    2. Şahsi fikrinizde olsa paylaşmanızı dilerim. Peki ya bu 2 hafta içinde belirleyici gelişmeler neler? Süreçte öneriniz nedir?

      Sil
    3. Yorumla açıklamak biraz zor. Twitter'dan iletişime geçebiliriz.

      Sil
  19. yatırım denince hep altın, döviz, borsa, mevduat, tahvil konuşuluyor ben en iyi parayı kaldıraçlı mortgage ile emlak konut yatırımında geri aldım son 5 yıl ve son 2 durgunluk yılında.. Farklı bakış açısı gerekiyor kanımcaben 100000 peşin koyunca bankalar bana 400000 yani peşinatımın 4 katı 10 yıl vadeli 0,79 aylık faizli kredi açıyor KKDF filan yok. Konutu %20 ucuza alabiliyorum alın dolar ve hisse senetlerinde 100000 tl varsa o kadar.. birde kira alıyorum yılda yarıtırımın yüzde 6 sı kadar tutuyor Türkiyede ev fiyatının 200 aylık kira eşiti oluyor buda ayda % yarım demektir..ev fiyatları ortalama yüzde 12 nominal artış alıyor türkiyede.. Mortgage la aldığım ev %100 fiyatı arttığı zaman peşinat param değil bankadan aldığı tüm kredi dahil bedel %100 artmış oluyor. Bu meyanda aldığım evlerden 2 tanesinde ROI sermaye geri dönüş hesapladım bu durumda peşinatlarım ve aylık mortgage ödemelerim eksi kira gelirlerim..ve nihai ev fiyatı getirisi o günkü rayiç satış fiyatı ortasını aldım.. 2017 2018 arası mortgage ile aldığım evlerde %148 2014 te aldığım evde %258 nakite getiri almışım.. bankalar nominal yıllık yüzde 25 verince herkes mevduata koşmuştu :) Ben yüzde 50 den fazla aldım. bu arada peşin ev asla önermiyorum çünkü orada mortgage kaldıracı çalışmıyor zira.. sorular varsa kanalıma beklerim..selamlar bol kazançlar .. https://www.youtube.com/channel/UCHExW8VqaE0a3W0kwSe_BXg?view_as=subscriber

    YanıtlayınSil
  20. Aslında en güzel ve herşeyi açıklayan kısım burası

    Fed'in ve diğer büyük merkez bankalarının yıllardır gerçekleştirdikleri hiçbir teşviki geri alamadıklarını hesaba katınca Fed'in repo operasyonlarının gerçek bir QE'e dönüşmesi de bir ihtimal.


    O ya lı yor larrr..
    Bu çok nettt

    YanıtlayınSil
  21. Qe' geliyorrrrrrr ..

    Hazır olun hiper enflasyona ..
    Altın alın alınız aldiriniz tutun tutunuz tutturunuz..

    Fed bile eli kolu bağlı piyasanın istediğini vericekkk..

    Dünya şuan bir krizi yaşamaya hazır değil ötele babam modunda ..

    Petrol tahviller altın borsa herşey satılıyor değer kaybediyor..

    Mart ortasi Qe' demezse fedddd bak o zaman görün piyasa napicak mahvedicekler herşeyi iyice satacaklar ..

    Önemli bir ihtiyaç varsa şuan alinmali 100olan 200olcak .. maaşlar gelirler artan fiyat balonları na yetisemeyip geriden geldihi için yine ezilen orta işçi sınıfı yani siz biz olcak ..

    Lütfen bundan sonraki yazılarınızı artq. İnsanları bu duruma hazırlayın hocam ..

    Kamuya yazıp kamuyu bilgilendirip biraz daha atak tavsiyeler bekliyorum sizden ..

    Sağlıcakla margin debt :)

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Para arzı artacaktır ama enflasyon zor ! Qe'lerin 2008'in tekrarı şekilde fiyatlamakar doğuracağı konusunda şüphelerim var.

      Sil
    2. Görürsünüz .. bugün rasgele bir telefon ev yada araba fiyatlarını bugünün rakamıyla referans alın..

      Yine böyle bı başlık actiginizda bubyazinizi alintilicam ..

      Kiii zaten siz daha geçen hafta Fed korona virüs etkisini bekler verilere bakarlı konusuodunuz ..

      Bende brklencek bişi kalmadı Qe' grliyyor diye konuşurken konustugumuzun akşamı Fed 50 indirdi haftayada indirecek ..

      Siz FED'in ağzına açıklamalarına bakiosujlnux ... Adamlar ise göstere göstere milleti kandıra kandıra iş yapiolsr .. faiz artıran Fed bir anda dönüp faiz indirmeye başladı hatirlsyinnn ..

      Bence iyi yalın bir yazicisiniz lakin soru cevap kısmında yazdiklariniz ile çok celisiosunuz ..

      Siz enflasyonist bir ortam olmucak diyln bu başlık altında yorumlarımızı okuyanlar çok geç değil yazın fiyatların altında ezildigini sizde hayatınızda hissediceksiniz ...

      Net yaziosunuz ama fulu konusuosunuz ..

      Sil
    3. Kavramlar ile ilgili sorunlar yaşıyoruz. Şimdi QE enflasyonist olmaz olsa olumlu bile olur ama bu dünyada böyledir. Türkiye'nin enflasyon dinamikleri çok çok daha farklı. Türkiye'yi değerlendireceksek durum tabii ki çok flu çünkü senaryolara göre resim anormal seviyede değişebilir. Fed büyük ihtimal QE yapacak ama bu 2008'deki gibi bize fon yağmuru olarak mı dönecek yoksa o kadar da büyük olmayan bir QE mi? İki senaryoya göre bizde enflasyon senaryoları tamamen zıt o yüzden sadece QE geliyor çok iyi ya da kriz geliyor çok kötü Türkiye'de pek tutmaz gibi düşünüyorum. Gelen program son derece belirleyici.

      Bir de likidite problemi var ki oraya hiç girmiyorum.

      Sil
    4. Tm hocam dedignz gbi olsun ..

      Hayatınızdaki yansimalarda görüşmek üzere

      Sil
  22. Yusuf hocam merhaba öncelikle yazılarınızla bizi aydınlattığınız için teşekkürler. sıkı bir takipçiniz olduk. uzun vade de 1 veya 2 yıl hatta 3 yıl beklemek şartıyla enflasyona karşı paramızı korumak için gram altın mı yoksa döviz mi mantıklı teşekkürler. cevabınız yatırım tavsiyesi değildir :)

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Çok net senaryolarda bile riski azaltmak hep daha iyidir o yüzden tek ürün yerine yatırımları dağıtmak sizin dahadaha huzurlu yatmanızı sağlar.

      Soruya gelince cevap resesyon beklentisine göre değişir. Siz resesyon bekliyor musunuz ? Ne zanan için bekliyorsunuz?

      Sil
    2. Öncelikle de selamlar.

      Sil
  23. Hocam cevap için teşekkür ederim. çok net senaryolar da bile tek ürün yerine yatırımları dağıtmak bizim daha huzurlu yatmamızı sağlardan ne anlayalım. yani döviz ve gram altın mı yoksa buna eklenecek başka yatırımlarda mevcut olmalı mı yani gayrimenkul borsa gibi ? evet 2020 yılın da resesyon olacağını düşünüyorum.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. bu sorunun cevabı kişiye göre değişir. Devamlı olarak ekranın önünde olabilmek ya da olamamak; sabır vb. faktörler ele alınmadan sizin için en karlı olabilecek yatırım nedir bu sorunun cevabı zor.

      Bunun ötesinde amaç sadece serveti korumak ise bir varlık yerine bir sepete yatırım yapılırsa kardan bir miktar feragat edilir ama kesin bir getiri sağlanması beklenir.

      Mesela en sık yapılan yatırım altın/dolardır çünkü bir birleriyle ters korelasyon içindedirler veya bir birine uç senaryolarda prim yapmaları beklenir.

      Sil
  24. Hocam cevabınızı bekliyorum ?

    YanıtlayınSil
  25. çok teşekkür ederim Yusuf hocam saygılar.

    YanıtlayınSil
  26. Öncelikle Merhabalar Yusuf bey;

    Benim de inandığım bir resesyon ihtimali var. Bu durumda para arzında artış ihtimali ve merkez bankasının faiz indirme refleksi ağır basar kanaatindeyim.

    Bir de merkez bankasının ihtiyaç kredilerindeki patlama nedeniyle, ithalatı kısma gerekçeli, kredilerde kısıtlayıcı düzenlemelere başvurma ihtimali konuşuluyor.

    Tüm bu ihtimaller doğrultusunda TL bazında borçlanma için en uygun zaman aralığına yönelik bir öngörünüz var mıdır?

    Kişisel kanaatim; en geç 2021 yılında, ülkeye para girişini saglamada faiz artırımına gitme zorunluluğunun doğacak olmasıdır. Bu nedenle öyle bir zamanda borçlanmalı ki faiz oranlarındaki ve enflasyondaki dalgalanmaları lehte çevirebilmeli.

    Böyle bir zaman diliminin yakın dönemde var olacağını düşünmekteyim fakat öngörüde yetersiz kalıyorum. Sizin bir öngörünüz var mıdır, hangi gelişmeleri alamet olarak baz almalıyız?


    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Türkiye'de faizlerin inmesini beklemek yanlış olmaz ama bunun hakkında net öngörüde bulunabilmek için öncelikle büyük merkez bankalarının net şekilde kararlarını öğrenmemiz lazım.

      Sil
  27. Selam margin debt :)
    Siz yeninyazinizi yayinlamisken Fed faizi sıfıra artı parasal genişleme Qe' başladı hayirlsii olsun ..

    O kadar kojustugunuz olmaz bekler felan dediğiniz olay tamda bugün gerçekleşti ..

    Dediğim gbi bazen yazmak algıları olanları bitenleri perdeleyebilir sizde tamda bu oldu ..

    Mükemmel bir konu arastrma yazicisniz müthiş şekilde istifade ettim çokta bilgilendim lakin siz dünya konjukturunde olup bitenleri bir kitap bir roman gbi giriş gelişme sonuc olarak degerleriosunuz .. çünkü perdelisinz ..

    Giriş oldu gelişmeden Fed sonuç yaptı..

    Şimdi altın zamaniii az biraz bekletyin

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Araba piyasası da uçmuş durumda 20 bine aldığım araba 30 bine satışta internette bu daha ne kadar devam eder daha daha artar mı sizce satıp altına mı yatırım yapmalıyım yoksa araba dursun mu köşede uzun vadede hangisi daha karlı :)

      Sil
    2. Araba piyasası ile ilgili bir yazı yazmıştım. Merkez bankası zorunlu karşılık kararı olarak aratırsanız bulabilirsiniz. Bunun yanında ben piyasadaki önemli gelişmeleri paylaşıyorum. Tavsiye vermiyorum.

      Sil
  28. SP ve Dow future düşüyor ters teptiii :))
    Salak Fed yine panik yaptırdı ..

    Abi dünya adamların ağzının icind bakio ama yonetemiyolar artq Fed itibari kalmadı küresel cokus coming soon ..

    Mardin debt :)

    YanıtlayınSil
  29. Merhabalar. Şu dönemde dip yapan köklü hisselere yatırım yapmak hakkında düşünceniz nedir? Her zaman olduğu gibi bu krizi fırsata çeviririz mantığı ne kadar işler? Senaryo ve bu işin mantığını açıklarsanız sevinirim. Ayrıca 2019da gram altın 320 lira beklentisi olan arkadaşı tebrik ederim :)))

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Geçmişte yaşanmış olayları yargılamak kolay ama yaşayınca aynı şekilde değerlendirmenin çok da kolay olmadığını görüyoruz. Kategorik olarak dip aramak bana mantıklı gelmiyor ve dipten mal almanın profesyoneller için bile bilgiden çok şansa bağlı olduğuna inanolıyorum. Ben fırsatların her zaman olduğuna, olacağına inanıyorum o yüzden benim için sermayemi korumak her zaman daha önemli.

      Sil
  30. Hocam başlığı güzel atmışsınız, yalnız çok fazla bilgisi olmayan küçük yatırımcı için, 2020 mart-nisan-mayıs ayları için hangi enstrümanlara yatırım yapmasının, ellerindeki birikimin değerini en iyi nasıl koruyabilecekleri kısmı net değil. Kısacası birikimimizin değerini koruyabilmesi için yatırım tavsiyeniz nedir? net olarak.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Ben insanlara tavsiye vermiyorum yatırım yaparken neye dikkat edilmesi gerektiğini paylaşıyorum. insanlara tavsiye vermek belli kurallar içinde devletin izin verdiği bir olay.

      Sil
  31. Hocam peki sınırsız para ortamında özellikle Türkiye için bankalardan yüksek kar bekler miyiz covid salgını sona erdikten sonra?Piyasanın kalbi Banka hisseleri sağlam mıdır?Tavsiye olarak değil bu konuda bir yorum yapabilir misiniz?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Covid-19'un etkileri bence çok daha bilinmez; beklentiler çok sınırlı veri ve gerçekleşme ile ifade ediliyor. Bekleyip görmez lazım.

      Sil
  32. Hocam şu an neye yatırım yapmalıyım

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bu soruya takdir edersiniz ki cevap vermek zor. Ben dikkat edilmesi gereken noktaları belirtiyorum; çıkarım yapmak okuyucuya kalmış.

      Sil
  33. Sayın hocam şuan en mantıklı yatırım sizce hangisi altın mı euro mu dolar mı sizden cevap bekleyecem üstadlarımdan 🤔

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Bu türlü sorulara takdir edersiniz ki cevap vermek zor.

      Sil
  34. Yanıtlar
    1. Ben bir şey alayım mı sorusuna cevap vermiyorum. Ben önemli gelişmeleri yazıyorum; sonuç çıkması gerekirse çıkarmak okuyucuya kalmış.

      Sil
  35. Teşekkürler uzun yazı olmuş ama okudum

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Rica ederim. Paylaşım sık sık güncelleniyor o yüzden yeni okuyucular için biraz uzun olabilir kusura bakmayın.

      Sil
  36. Sayın hocam yazınızı büyük bir keyifle okudum.. birkaç kez daha okuyup ince dallarına kadar özümsemek gerekiyor.Çok teşekkür ediyorum. Size genel bir soru sormak istiyorum.. Resesyon durumu küçük ekonomiye sahip ülkeleri mi yoksa ekonomisi ileri ülkeleri mi daha çok etkiler?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. bu sorunun cevabı hangi kriz ve hangi vadede sorularına göre değişebilir diye düşünüyorum.

      Öncelikle her krizde küçük veya gelişmemiş ekonomiler öncelikle olumsuz ayrışırlar ama örneğin 2008 gibi şartların ortaya çıkması sonrası orta-uzun vadede kayıplar fazlasıyla bahsettiğim ülkeler için telafi edilmişti. İçinde bulunduğumuz şartlarda aynı senaryo aynı iyimserlikte gerçekleşmeyebilir.

      Sil
  37. Yanıtınız için çok teşekkür ederim.. Bizi iyi günler beklemiyor.. onu anlıyorum!

    YanıtlayınSil
  38. hocam bir sorum olacak fed faiz artımında bulunacağını duyursa, aynı zamanda tcmb tl cinsinden tahvil alımını azaltsa dolar yine de yükselir mi?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Yanlış anlamıyorsam kabaca hangisi ağır basar diye soruyorsunuz; kişisel fikrim FED'in faiz artırımları günümüz koşullarında hep daha ağır basar ama ayrıntılar da önemli tabii ki.

      Sil
  39. Bu yorum yazar tarafından kaldırıldı.

    YanıtlayınSil
  40. Borsa İstanbul’da işlem göre hangi hisselere yatırım yapardınız Nedenleri ile açıklar mısınız. Ayrıca yaptığınız bu yatırımdan uzun vadeli ve kısa vadeli beklentilerinizi söyler misiniz?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Borsalar için çok iyimser bir dönemin yakın gelecekte ortaya çıkacağını tahmin ediyoruml ama BİST'e gelince şu an gerçekleşen durumu anlamakta zorlanıyorum ve istisnai bazı hisseler dışında BİST-30 dışında yatırım yapmayı tercih etmem.

      Sil
    2. hocam ben bankacılık ve sigortacılık programı öğrencisiyim ve bu konu hakkında araştırma ödevim var bana daha detaylı bir şekilde yardımcı olursanız çok sevinirim

      Sil
    3. Hatice Hanım geniş başka bir zamanda olsa elimden geldiği kadar yardım ederdim ama bu dönemde bu üniversiteler uzaktan eğitim yaptığı için birçok öğrenci benzer sorular soruyor. Bütün zamanımı sadece bu türlü sorulara cevap vermeye ayırsam yine yeterli olmayacak o yüzden uzaktan eğitim süreci sona erene kadar dersler hakkında gelen sorulara cevap vermeme kararı aldım. Yardımcı olamadığım için özür dilerim.

      Sil
  41. Borsa istanbulda işlem göre 3 hisseden hangi hisselere yatırım yapardınız nedenler ile açıklar mısınız ayrıca yaptığınız bu yatırımdan uzun vadeli ve kısa vadeli beklentileriniz nedir

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Soru biraz karmaşık olmuş ama ben hisse adı yazan biri değilim. Başka bir konuda araya karışmamışsa blogumda şimdiye kadar hiçbir hissenin adının geçtiğini sanmıyorum.

      Sil