27 Eylül 2020 Pazar

Neye yatırım yapmalı

Ekonomik krizde neye yatırım yapılır


Giriş Notu: Bu yazıyı 2018'de ekonomik krizde neye yatırım yapılır , resesyondan neye yatırım yapılır gibi soruların sıklıkla sorulması üzerine 2008 özelinde geçmiş krizlerde yatırımcıların neye yatırım yaptığı, geçmişte kriz dönemlerinde piyasaları etkileyen dinamiklerin ne olduğu konuları hakkında yazmıştım. 2020'de krizin başlaması ile ekonomik krizde neye yatırım yapılır sorusu geçmişte kalan bir konudan çok güncel bir konuya dönüştü ve daha çok güncel olarak piyasalarda neler oluyor sorusuna cevap arayanların ulaştığı bir yazıya dönüştü. Ben de bu yazıda güncel olarak piyasada gerçekleşen gelişmeleri paylaşıyorum. Bunun dışında resesyonda neye yatırım yapılır gibi genellemeci bir sorunun net bir cevabı olamaz, geçmiş yazıyı neden resesyonda neye yatırım yapılır sorusunun net bir cevabı olamayacağını ayrıntılı şekilde açıklamak için güncelledim.

Bu paylaşımda neler var:




  • ABD ekonomisinde artan riskler
  • TCMB faiz kararını verdi
  • TCMB'den önemli karar
  • Riskten kaçış: Neden neredeyse bütün varlıklar satış yiyor
  • Sonbaharda Türk varlıkları için önemli gelişmeler

(28.09.20)


Finansal piyasalarda iyimserliğin yeniden güçlendiği bir haftadayız. Geçen Cuma günü ABD'de demokratların yeni bir destek paketi üzerinde çalışmaya başlaması yatırımcıları memnun etti ve teknik olarak düzeltme seviyelerine gelmiş olan Abd borsaları (%10 düşüş) haberle beraber yükseldi. ABD'deki destek paketinin piyasalar için ne kadar önemli olduğunu tekrarlamayacağım zaten birkaç gün önce konu hakkında yazı yazmıştım, yazının sonuna konuyla ilgili link bırakacağım. 


  Piyasalar şu ana demokratların yeni paketini mutlulukla karşılıyor olsa da bu paketin onaylanması bence çok kolay olmayacak; öncelikle bu yeni paket partiler üstü değil ve karşı partiden gelen makul bir teklifi bile ABD'de herhangi bir partinin onaylayacağını pek sanmıyorum. Piyasalar neden mutlu sorusuna cevap vermek gerekirse demokratların geri adımına cumhuriyetçilerden olumlu bir adım gelmesi ihtimali değerlendiriliyor. Hatırlatmak gerekirse ABD'de daha önce Cumhuriyetçiler 1 trilyon dolarlık bir paket hazırlamıştı ama demokratlar bunu kabul etmemişti; demokratların teklifi ise yaklaşık 3,5 trilyon dolar büyüklüğündeydi ve iki tarafta miktar konusunda diretiyordu, demokratlar şimdilik önemli bir geri adım atmış olsa da taraflar uzlaştı demek için erken. Bir de tarafların uzlaşamadıkları tek konu destek paketlerinin büyüklüğü değil, tarafların paranın nerelerde harcanacağına dair ciddi anlaşmazlıkları da var.


 Seçim öncesi cumhuriyetçiler ve demokratlar kendi parti çıkarlarını önceleyen kararlar alıyorlar fakat bu sürüncemenin 2020 kazanımlarını riske attığına dair analizler de başladı. Daha önce  Powell'ın göreve gelmesi ile FED'in Yellen ve Bernanke dönemlerine göre çok zayıf kaldığına dair birçok yazı yazmıştım ama 2020 krizi başladıktan sonra görünüm değişti. FED, krizin başında olayın kavramakta biraz zorlansa da durumu anladıktan sonra adım adım çok başarılı önlemleri uygulamaya koydu hatta çok büyük ihtimal bu planlar uzun zaman önce hazırlanmıştı. Krizin ilk anında ''Zoltan Pozsar'' ismi bayağı dikkat çekiyordu, eski FED çalışanı Pozsar'ın neredeyse söylediği her şeyi Fed uyguladı veya FED'in zaten hazır bir planı vardı eski çalışan bunları FED'ten önce ilan ediyor olabilirdi. FED'in hızlı müdahaleleri 2020 krizinin çok farklı bir kriz olmasını sağladı ama bu kazanımlar ABD'de yeni destek paketinin gelmemesi ile riske giriyor.


 Uzun süredir ABD'de her türlü veri genelde beklenenden iyi geliyordu ama geciken destek paketi sebebiyle halka/şirketlere transfer edilen gelirler zayıfladı bu da ABD ekonomisinde zayıflamayı beraberinde getiriyor. Yazının sonundaki linkte ayrıntılı olarak açıklamaya çalışmıştım, ABD'de kamu işsizlere o kadar güçlü destekler sağladı ki ikinci destek paketinin tartışma konuları arasında paketin ''İşsizliği teşvik etmemesi'' de yer aldı fakat destekler kesilince de işsizlik sorununun etkileri yeniden ortaya çıktı. Geçtiğimiz aylarda ABD'deki işsiz insan sayısı 23 milyonu gördü ve bu rakam şu an 13 milyonun biraz üstüne kadar geriledi bu olumlu olan veri fakat diğer taraftan 2008 yılında ABD'de işsizliğin gördüğü en yüksek rakam mevcut işsizlik seviyesine çok da uzak değildi  (Yaklaşık 15 milyon) yani 2020 krizinin etkisi geçmiş olan hali neredeyse 2008 kadar güçlü.


neye yatırım yapmalı 2020
ABD'de işsiz sayısı


  Hatta hesaba iş gücüne katılımı da katarsak muhtemelen ABD'de şu an sona ermiş muamelesi gören 2020 krizi 2008'den daha ağır olabilir.


neye yatırım yapmalıyım
ABD'de iş gücüne katılım


  ABD'de geciken destek paketi sebebiyle kötü durumda olan şirketlere destek vermek zorlaşıyor. BOFA'nın yüksek getirili veya çöp tahvillerin faizlerini takip ettiği verinin linkini bırakıyorum.(Link) Linkte de gördüğünüz gibi çöp tahvillerin faizleri yükseliyor çünkü son zamanlarda bu varlıklardan milyarlarca dolarlık çıkış oldu. Çöp tahvillere ''Yatırım yapılmaması'' tavsiyesi almış, sorunlu şirketlerin tahvilleridir ve bu şirketlerle sorunlu şirketler arasında bağ kuralabilir. Öncelikle yatırım yapılamaz tahviller literatürde çöp tahvillere olarak anılıyor olsa da günümüzde bu varlıklara bayağı yatırım yapılıyor hatta ABD özelinde son aylarda bu konuda hep rekorlar gördük. Çöp tahviller talep görüyor çünkü yatırım yapılabilir varlıklar reel olarak pek bir getiri sunmuyor. Çöp tahvillerden çıkışın sebebi ise kış mevsiminin yaklaşıyor olmasına rağmen ABD'de henüz bir destek paketi açıklanmamış olmasıdır bu da iflasların artması ihtimalini beraberinde getiriyor. Kış ayları mevsimsel olarak iflasların artabildiği bir dönemdir çünkü bir taraftan ekonomik aktivite zayıflar yani şirketlerin gelirleri düşer, diğer taraftan dünyada birçok şirket yeni yıl planlamalarını önümüzdeki aylarda yapar ve bu sebeple de  bütün dünyada Sonbahar sonu , Kış başı borçların daha yoğun şekilde döndürüldüğü dönemdir tabii ki iflas edenlerin de döndüremediği... Bu zorlayıcı dönemde Amerika'da  kamunun ekonominin arkasında olmaması 2020 kazanımlarını riske ediyor.


 Verdiğim linkte ABD'de destek paketinin önemini altın üzerinden açıklamıştım ama destek paketi bütün piyasalar için önemlidir. Okumadıysanız okumanızı tavsiye ederim. (ABD'deki destek paketi piyasalar için neden önemli)




Twitter: -Yusuf Yüksel-


(24.09.20)

TCMB faiz kararını verdi

Merkez Bankası bugün PPK toplantısında Faiz kararını verdi. TCMB piyasa beklentilerinin çok uzağında 200 baz puan faiz artırımı kararı aldı. Haberin ilk etkisi ile Dolar/TL 7.7'lerden 7.5'lere kadar geriledi. Dün Merkez Bankası'nın faiz politikasının etkilerini yerel dinamikler açısından açıklamaya çalışmıştım. Bu yazı ise TCMB'nin para politikasının emsal ülkelere göre durumu hakkındadır.


 Öncelikle Türkiye'nin emsali ülkelere göre en büyük sorunu enflasyon konusunda ciddi şekilde olumsuz ayrışmasıdır diyebiliriz. Alttaki grafikte gördüğünüz gibi emsalimiz olan ülkelerde enflasyon sorunu ciddi anlamda çözülmüş durumda. Üstelik bizde enflasyon beklentilerinde güçlü bir iyileşme de yok. (12 ay sonrası enflasyon beklentisi yeniden çift haneye yükseldi.)


neye yatırım yapmalı


   Günümüzde dünyada enflasyondan çok deflasyon sorunu gündeme geliyor ve enflasyon sorununu çözen ülkelerin yönetimleri gerekli durumlarda çok büyük hamleler yapabilecekleri bir alan elde ediyorlar. Bu konu ayrıca bir  makale konusu fakat örnek olması için  geçenlerde Endonezya hükumetinin sınırları zorlayan icraatlerini yazmıştım ve bunun bir devrim mi yoksa büyük bir kumar mı sorusunun cevabını okuyucunun yorumuna bırakmıştım. Şu anki konuya gelince Endonezya hükumeti merkez bankacılığının kitabını yeniden yazma cesaretini enflasyon sorununu çözmenin verdiği öz güvenden alıyor.(Bizden çok uzak bir coğrafya olsa da Endonezya'da olanlar bütün dünya için önemli olabilir: Endonezya hükumeti Rubicon'un üzerinde dans ediyor)


  Şu an biz ve emsalimiz olan ülkelerin en büyük sorunu yüksek borçluluk sorunu ve bu durum da bahsettiğim ülkelerin risk algısını doğrudan etkiliyor. Bir ülkeye dair risk algısı ne kadar güçlüyse yatırımcılar buna nispeten bir getiri talep eder. Yatırımcıların gözünde ülkelere dair risk algısını CDS'ler üzerinden takip ederiz.(CDS nedir)


  Türkiye ve benzeri ülkelerde CDS'ler dün şu şekildeydi. 


krizde yatırım


  Yatırımcılar ülkelerden bekledikleri reel getiri risk algısına paraleldir.


Konu dışı: Son zamanlarda yeniden reel getiri ile alakalı sorular geliyor. Çok basitçe ifade edersek reel getiri bir varlığın enflasyondan yani muhtemel değer kaybından arındırılmış getirisidir. Mesela bize bire on vaat eden bir varlık kağıt üzerinde son derece karlıdır fakat bu varlık Venezuela gibi %2.300'den fazla enflasyonun olduğu bir ülkenin yerel para cinsinden varlığı ise kağıt üzerindeki bire on getiri aslında yatırımın yarısından fazlasının kaybolacağı anlamına gelir.


 Türkiye ve emsali ülkelerde kağıt üzerinde reel getiriler şu şekildeydi.


neye yatırım yapmalıyım


 Realitede ise Merkez Bankası politika faizini %8.25'te sabit tutuyorsa da aslında piyasayı fonladığı maliyeti %10,65'e kadar yükseltmişti yani tabela üstteki gibiyken realite alttaki gibiydi. Bu sebeple TCMB'nin aldığı kadar bence doğru ama bunun işareti neden daha önce piyasaya verilmedi soru işareti...


neye yatırım yapmalı

 Son durumda ise Türkiye'nin Reel faizi attaki gibi oldu.

neye yatırım yapmalı


  Altta CDS ile reel faizleri karşılaştırdığım bir tablo var Gördüğünüz gibi reel faizimiz risk algımıza göre halen zayıf.


neye yatırım yapmalı




 Türkiye'nin reel faizi zayıf kaldıkça risk algısı güçleniyor; risk algısı güçlendikçe yerel para birimi baskı altında kalıyor ve bu durum da enflasyonu olumsuz etkiliyor, enflasyon arttıkça yerel para birimi daha da baskı altında kalıyor ve reel faiz düşüyor. Reel faiz düştükçe risk algısı daha da bozuluyor... Bu durumu tersine çevirirsek de kendi kendini besleyen bir olumlu döngü başlayabilir. (Artan cazibe> zayıflayan risk algısı> yerel para biriminde kuvvetlenme> zayıflayan enflasyon> artan reel faiz>artan cazibe> zayıflayan risk) Faiz yükseltmenin  bir bedeli yok mu var ama ifade ettiğim gibi bu bedel zaten bir süredir ödeniyordu. (AOFM'deki artış.) Bunu ilan etmek Türkiye açısından olumlu oldu. Bir diğer olumlu karar ifade ettiğim gibi faiz artırım kararı aslında realitede bir değişiklik vaat etmiyor, Merkez Bankası zaten yeni ilan ettiği politika faizinin de üstünde bir maliyetle piyasayı fonluyor.(Yeni Politika faizi %10.25, dünkü Ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti %10.65) fakat gecelik faiz %11.75'e kadar çıkarıldı, GLP %13,25'e kadar çıkarılarak daha fazla sıkılaşma mesajı verildi.(Geç likidite penceresi ne demektir)


(23.09.20)

TCMB ne yapar

  Türk Lirasının olumsuz fiyatlandığı bir gündeyiz. Bu yazı yazıldığında Dolar/TL 7.7 seviyesinin üstünü görmüştü. Son günlerde dolar bütün para birimlerine karşı güçleniyor ki gelişmekte olan ülke para birimlerindeki değer kaybı dolar endeksindeki artıştan daha güçlü oluyor. Bu yazı yazılırken Dolar Endeksi 94 seviyesini aşmıştı. Başka yazılarda da değinmiştim dolar endeksi ile yatırımcıların risk iştahı bir süredir ters korelasyon sergiliyor ve doların güçlenmesi piyasalar için çok olumlu değil.(DXY nedir) Dolar neden güçleniyor sorusu için daha sonra başka makaleler de yazılabilir ama bugün asıl gündem yarınki PPK toplantısında ne olacak sorusudur.


   Yarınki PPK toplantısı öncesi piyasada güçlü bir faiz artışı beklentisi yok fakat doğrudan politika faizine müdahale gelmezse bile diğer kanallardan faiz artırımları gelebilir beklentisi dillendiren kurumlar var. TCMB'nin politika faizi %8.25 fakat yanılmıyorsam 7 Ağustos 2020'den beri TCMB'nin piyasayı fonladığı ağırlıklı ortalama maliyet bu rakamın üstünde bugün TCMB'nin piyasayı fonladığı maliyet 10.65'e kadar ulaştı yani TCMB'nin bir önceki toplantısından beri piyasayı fonladığı ağırlıklı ortalama maliyet %3,23 artmış, TCMB'nin beklentilerin aksine faiz artırması ihtimalini de tamamen dışlamamak gerekir.


neye yatırım yapmalı



Not: Merkez Bankası'nın piyasayı fonladığı ana kanala politika faizi denir ve TCMB'nin politika faizi 1 haftalık repo faizidir; Merkez Bankaları politika faizini sabit tutarken piyasa koşullarını gevşetmek veya sıkılaştırmak isterse alternatif kanalları kullanır. TCMB'nin bütün kanallardan yaptığı fonlamadaki maliyet ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti üzerinden takip edilir.

  TCMB politika faizini artırmazsa bile piyasayı fonladığı en maliyetli kanal olan Geç likidite penceresi veya gecelik faizde değişiklik yaparak da piyasaya sıkılaşma mesajı gönderebilir. TCMB 2017 yılının başlarından 2018'in ortalarına kadar normal şartlar altında istisnai bir fonlama aracı olan GLP'i bir nevi politika faizi olarak kullanmıştı fakat daha sonra sadeleşme mesajı ile buna son vermişti. TCMB'nin fonlama kanallarının piyasayı yönlendirme konusunda bir farkı olmasa da alışılmadık yöntemlere dönüş piyasaya iyi bir mesaj olmaz. (GLP nedir)




 Bahsettiğim sıkılaşma sebebiyle Ağustos Başından beri kredilerde %3-6,5 civarında bir artış yaşandı ama Kredi genişlemesi halen güçlü. Geçen başka bir yazıda da dile getirmiştim tekrarlayayım, günümüzde ekonomik büyüme ile kredi büyüme hacmi arasında çok güçlü bağ bulunmaktadır (Sadece Türkiye'de değil.) ve şu küresel konjonktür normal olsaydı kredi hacmindeki artıştan Türkiye bu sene %5-7 büyür gibi bir sonuç çıkarabilirdik fakat küresel kriz bunu mümkün kılmıyor ve bu krediler enflasyonu dolaylı olarak da Türk Lirasını baskı altına alıyor.


 Son aylarda enflasyon beklentilerinde bozulma yaşanıyor, son veriye göre Enflasyon %11,8 ve bir sene sonra(12 ay) beklenen enflasyon (TCMB beklenti anketi) ise yeniden çift haneye yükselerek %10,2 oldu bu şartlar altında politika faizi %8,25'te ! TCMB'nin şu an realitede piyasayı fonladığı maliyeti (Ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti) ifade ettiğim gibi %10,65 yani nispi olarak bir yükseliş olsa da TCMB'nin politikası için sıkı demek zor. Çekirdek enflasyon baz alınınca da  (%11.03) görünüm değişmiyor.


   Özetlemek gerekirse TCMB yarın önemli bir karar alacak. Kurul doğrudan faiz artırımına gitmezse bile alternatif kanallardan piyasaya mesaj verebilir.





(21.09.20)

Piyasalarda Riskten Kaçış


 Piyasalarda riskten kaçışın güçlendiği bir gündeyiz. Sonbahar mevsimi ile beraber mevsimsel gribin de etkisiyle küresel salgının ikinci dalgasının başlamasından korkuluyordu ama Sonbahar etkisi henüz ortaya çıkmamış olmasına rağmen birçok majör ekonomide şimdiden salgın yeniden kontrolden çıkıyor görüntüsü var bu sebeple de yönetimler net şekilde karşı çıkıyor olsa da kısıtlamaların yeniden başlaması ihtimali piyasalarda yeniden değerlendirilmeye başladı; Bu durum da riskten kaçışı beraberinde getiriyor. Yatırımcıları tedirgin eden bir diğer unsur ise ABD seçimleri... Piyasaları çok yakından ilgilendiren ABD seçimlerine sadece 45 gün kalmış olmasına rağmen bugüne kadar ABD seçimlerinin fiyatlanmasına pek şahitlik etmemiştik; seçimlerinin yaklaşması piyasaları rahatsız ediyor ki seçim belirsizliğine ek 2020 seçimleri muhtemel kaos ihtimali sebebiyle ABD tarihinde çok farklı bir yerde konumlanmaya aday. Seçime 45 gün kalmış olsa da 45 gün sonra yeni ABD başkanı kim olduğunu kuvvetle muhtemel öğrenemeyeceğiz çünkü mektupla gönderilen oylar yerlerine zamanında ulaşması çok mümkün görülmüyor. Abd hükumeti ise bu sorunu çözmek gibi bir amacı yok ki oyların neredeyse yarısının mektupla gönderileceği 2020 seçimlerinde Trump mektup yoluyla gönderilen oyların gayrimeşru olduğunu ısrarla tekrarlıyor. Kısaca diyebilirim ki Kasım seçimleri geçmiş seçimlerde çok çok farklı olabilir. (2020 Abd seçimleriPiyasalarda riskten kaçış dolar için pozitif oldu; aslında birkaç aydır benzer bir fiyatlama davranışına şahitlik ediyoruz yatırımcıların risk iştahı zayıfladı mı dolara veya ABD tahvillerine yöneliyorlar, bugün dolar endeksi %0,78 artış ile 93.65'e kadar yükseldi. Abd tahvil getirilerinde %3-5 düşüş var.


 Piyasalardaki satışın bir diğer sebebi ise Amerika Mali Suçları Engelleme Ağı(FINCEN) belgelerinin sızması oldu. FINCEN'in sızan belgelerinde 2000-2017 yılları arasında bankalar aracılığıyla gerçekleşen işlemler yer alıyor ve belgelerdeki şüpheli işlemlerin büyüklüğü 2 trilyon dolar...Belgelerde adı geçen bankaların önderliğinde banka hisselerinde yoğunlaşan satışlar daha sonra genele yayıldı.


Neye yatırım yapmalı
Makale yazılırken ki rakamları baz aldım


 


 Dolar güçlenirken bunun bizim gibi gelişmekte olan ülke para birimlerine olumsuz etkisi dolardaki güçlenmeden bile fazla oldu. Bu yazı yazılırken TL ve emsal para birimlerindeki düşüş aşağıdaki gibi olmuştu.


neye yatırım yapmalıyım
TL ve emsal para birimleri



 Risk iştahının zayıflamasının güvenli liman olarak kabul gören altını pozitif etkilemesi beklenirdi ama altının satış yemesi için bir gerekçe olmasa bile bugünkü gibi büyük piyasa satışlarının yaşandığı günlerde altın da bu satışlara eşlik etmektedir. Başta borsalar olmak üzere birçok varlık olumlu piyasa koşullarında kredili işlemlerle alınır ve piyasa şartları tersine dönünce de bu işlemler yatırımcılara teminat ihtiyacı doğurabilir ki bu türlü koşullarda yatırımcılar ellerindeki varlıkların potansiyelinden çok yükümlülüğünü yerine getirmeyi önceler. (Margin Debt nedir) Dolardaki güçlenme devam ederse bu altın üzerinde baskı olmaya devam edebilir.(Altın ile dolar genelde ters korelasyon içinde hareket eder.)






(07.09.20)

Sonbaharda Türk varlıkları için önemli gelişmeler

Sonbahar başladı; Sonbahar mevsimi geçmişte Türk Lirasının  sık sık baskı altında kaldığı bir dönemdir. Altta dolar/TL'nin uzun yıllar sonra 1.5 seviyesinin üstünde değerlenmeye başladığı 2011 yılından itibaren Eylül-Aralık ayları arasındaki Dolar/TL performanslarını paylaştım görüldüğü gibi Ocak ayına kadar geçen süre geçmişte Türk Lirasına pek yaramamış.( Kurun hareketi üzerinde tabii ki birçok farklı faktörün de etkisi var ama ayrıntıya girersek bütün yazı bunun üzerine olacak o yüzden genelleme olarak ifade ettim.)


neye yatırım yapmalıyım

 Sonbahar itibariyle Türk Lirası neden baskı altında kalıyor sorusuna cevap vermek gerekirse;


  • Mevsim Etkisi: 


 Türkiye'de yaz aylarında turizmin canlanır. Tarım sektörü etkisi ve dünyada da ekonomik aktivite yaz aylarında kuvvetlenmesi sebebiyle ihracat artar. Bu sebeplerden dolayı yaz aylarında döviz gelirlerinde belirgin bir artış olur. Yaz mevsimi sona erince de bunun normalleşmesine şahitlik ederiz.

 2020 yılında da Turistler Türkiyeyi daha çok yaz aylarında ziyaret ediyor olsa da sektördeki daralma son derece yüksek. 

neye yatırım yapmalıyım

Türk Lirasında sene başından beri değer kaybı %20'lere yaklaşırken ihracat %14 civarında daralma var; ithalatta ise daralma %4 civarında. Şu an 2020 yılı dış ticaret açığı 18 milyar dolar civarında son 12 aydaki ticaret açığı ise 27 milyar dolar civarında. Bu rakam çok yüksek değil, biz bu rakamın 70-80 milyar dolar olduğu zamanları bile gördük fakat bu açığın finanse edildiği en önemli kalem turizm ve turizm bu sene yeterli katkı sunmayacak. Toparlamak gerekirse her sene olduğu gibi 2020'de de yaz ayında döviz gelirlerinde artış var ama genel anlamda ise 2020'de döviz gelirlerinde düşüş var.


 Buna ilaveten ilerleyen aylarda enerji faturasının etkisini başlayacak. Türkiye'nin en önemli ithalat girdilerinden biri enerji ve havalar soğudukça bunun ithalata etkisi gözlenmeye başlıyor.

  • Dış borç ödeme takvimi:

 Sonbahar'da dış borç ödemeleri diğer dönemlere göre bir miktar daha yüksek.


neye yatırım yapmalı 2020

 Sonbahar'da dış borç ödemelerinin Türk Lirası üzerinde baskı kurmasının sebebi borcun miktarından çok borçlunun kararlarıdır. Öncelikle şunu hatırlatmakta fayda görüyorum Türkiye'de finansal kesim dışındaki firmaların net döviz borcu Haziran 2020'de 162,9 milyar dolardı ama bu borcun büyük kısmı yeniden borçlanarak ödenecek. Bahsettiğim borç birkaç sene önce 220-230 milyar dolarları gördü ve bu Türk Lirası üzerinde bir baskı unsuru (Makro ekonomik görünümü bozuyor.) fakat bu borcun azalması da kısa vadeli bir baskı unsuru çünkü borcun azalması demek yükümlülüğün daha az bir kısmının yeniden borçlanarak çevrilmesidir ve bunun da doğal sonucu ülkeden döviz çıkışıdır. 

 Konuya dönersek şirketler bir sonraki sene için borçlanma planlarını genelde önümüzdeki Eylül-Aralık döneminde yapacaklar ve son zamanlarda özel sektörün döviz borcunu azaltma eğilimini net olarak görüyoruz bu da döviz çıkışı ve kısa vadede borç ödemeleri sebebiyle dövize talep anlamına gelir.

  Şirketler daha çok döviz borçlanmayı tercih edemezler mi sorusuna cevap vermek gerekirse dünyadaki konjonktür döviz borçlanmak için uygun; faizler neredeyse sıfır ama Türk Lirası üzerindeki baskının sona ermemiş olması ve Türkiye'nin risk algısı (CDS(Yazının sonuna CDS ile ilgili bir link ekleyeceğim.)) sebebiyle bizim bu konjonktürden yararlanmamız çok mümkün olmuyor. En azından verilerde böyle bir eğilime şahitlik edemiyoruz.

  • Kar realizasyonu dönemi:

 Sonbahar finansal piyasalar için de bir karar dönemidir. Kurumsal yatırım firmaların müşterileri yeni yıl kararlarını genelde bu aylarda şirketlere bildirirler; bu durumda finansal piyasalarda Sonbahar mevsiminin hareketli olmasını sağlar. Bir diğer önemli nokta ise profesyonellerin prim alabilmesi için kar realizasyonu gerçekleştirmesi gerekir örneğin A firmasında çalışan bir profesyonelin portföyü pozitifte olsa bile bundan prim alması için o karı realize etmiş olması gerekebilir; bu da sıcak paranın sonbahar mevsiminde normal dönemlere göre daha fazla kaynağına doğru hareketine sebebiyet verebilir.

 2020 henüz sonlanmadığı halde Türkiye'den çıkan sıcak para 13 milyar doları aştı. Bundan Türkiye'den çıkacak sıcak para kalmadı mı çıkarımı yapılır yoksa bu kadar satan yatırımcı fırsat bulursa daha da satar çıkarımı mı yapılır tartışılır.

neye yatırım yapmalı 2020


 Toparlamak gerekirse önümüzdeki ay Türk varlıkları üzerinde baskıya sebebiyet verebilecek önemli faktörler var ama asıl sorulması gereken soru bunların fiyatlanıp fiyatlanmadığı ve fiyatlandı ise ne kadar fiyatlandığıdır.

  Hatırlatmak gerekirse 2018'in Sonbahar mevsimi de yukarıda bahsettiğim sorunlar belki daha da güçlü şekilde piyasaları etkilediği bir dönemdi. Üstelik 2018'in Sonbahar mevsiminde yukarıda bahsettiğim baskı unsurlarına ilave ABD'nin İran yaptırımlarının başlayacak olması, Avrupa Birliği'nin sıkılaşma takvimi açıklamış olması gibi Türk varlıklarını olumsuz etkileyecek ekstra baskı unsurları da mevcuttu buna rağmen Ağustos 2018'deki kur şoku (Brunson Krizi) bu risklerin hepsinin fazlasıyla fiyatlanmasına sebebiyet verdiği için Türk varlıkları üzerinde onlarca önemli risk faktörü olmasına rağmen 2018'in Sonbahar mevsiminde Türk varlıkları ( Borsalarda düzelmenin de başlaması sebebiyle) bütün dünyada en fazla prim yapan varlıklar arasına girmişti ! 




95 yorum:

  1. beklediğim bir yazı olmuş, teşekkürler. 2008 Krizinden nasıl çıktıksak bir sonraki krizden ben 2008 Krizi de olduğu gibi çıkamayacağımızı düşünüyorum. Buna hiç bir ülke izin vermez. Sömurülen Dünya Bence artık bu yükü kaldıramaz. Herkes Son model eşyalara sahip olmak için bir biriyle yarışıyor ve hava atıyor, insanlığını unuttu. 32 Yıldır Mahalle Bakkallığı yapmaktayım, Her krizde insanlar bizim gibi esnafların sırtından Krizi atlatırlardı. 6 ay para vermeden insanları idare ettiğimiz oldu. Toptancılar da bizden 6 ay para almasa da ayakta kalırdı, Artık hiç bir toptancı değil altı ay 1 hafta içinde para almazsa mal bırakmıyorlar, sebebi Türk Milletinin büyük Marketleri zengin etmesi ama Kıyıda köşede kalan esnafı bitirmesi olarak görüyorlar. Bende aynı şekil görüyorum. 2008 Krizini en iyi hisseden o dönem esnaflarıdır, Belki çoğunluğu Teğet Geçti ama bizleri hiç teğet geçmedi. Şimdi insanlar Bakkala gelip veresiye teklif ediyorlar Herkese veresiyeyi kapattığımızı söylüyoruz. işin Özeti Varlığına Ortak olmadığımız Milletin, Yokluğuna ortak olamayacağımızı geçte olsa anladık. Yazınız için tekrardan teşekkürler. Bu arada Bir sorum olacak. İstanbul Yaklaşımı Hakkında Bir makalenizi Bekliyoruz.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bugünlerde yazacağım.

      Sil
    2. Sayın yusuf yüksel şuan altın gramı 350₺ peki şun bile altına girişimine girmek ne kadar mantıklı 🤔

      Sil
    3. Bu türlü sorulara cevap veremiyorum.

      Sil
  2. Güzel bir yazıya, güzel bir yorumla katkıda bulunmuşsunuz Ali Şahin bey.

    YanıtlayınSil
  3. Hocam elinize sağlık peki Küresel bir krizde gümüş altından daha çok fırlıyor ve özelikle JP Morgan gibi bankalar fiziksel gümüş depoluyor? fiziksel altın ve gümüş daha mı mantıklı olur ?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Sıradan küçük yatırımcının fiziksel değerli maden biriktirmesini gerektirecek bir kriz çok daha farklı sonuçlar doğurur.

      Sil
    2. Neden doğursun küresel krize kendini hazırlıyor bende dahil külçe altın ve gümüş stoğu yapıyorum bankaların %5 karşılığına %95 fazla göstermesi bence hiç normal değil yarın ver bakalım altını gümüsu desek banka vermiyecek bunu

      Sil
    3. Bu konuyu daha önce yazmıştım.(Fiziksel nakit para) Altın/gümüş için de durum farklı değil.

      Sil
  4. Aslinda her ekonomik kriz bir öze dönüştür. Belki de bu ekonomik kriz de bir şefkat tokatı misali iyi gelir. Gerçekten insanlar üretmeden tüketmeye alıştılar rahatlığa alıştılar. Ve cok sukursuz ve nankör olmaya alistilar. Tasarrufun ne olduğunu unuttular.israf bas almış gitmiş. Topraktan uzaklastilar. Çiftçilik ve hayvancilik zor durumda.

    YanıtlayınSil
  5. Güzel yazı,emeğinize sağlık,

    YanıtlayınSil
  6. Ticaret savaşında iyimserlik var eed bu doğru .. lakin büyük ABD şirketleri nakit sikisikligindan dolayı ellerindeki varlıkları satmak zorunda kalıyor ve bunlardan 1taneside altın ..
    Saticakki adam borcunu nakit ihtiyacı ni karsilasin .. böyle degilmi hocam 1haftalik altın düşüşünün sebebi sizcede ??

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Fed piyasanın likidite ihtiyacını fazlasıyla karşılamıyorsa eksik bırakmıyor. Bilanço artışı 250 milyar dolar oldu.

      Sil
  7. 2020 tam bir saatli bomba .. siz Fed aldığı aksiyonları n daha olumlu tarafı yansımadı diyosunuz .. zaten yansimixak ki adamlar kudurmuslar gbi repo fiyatlamasinin üzerinde talep istediler .. fedde mecburen limiti artırdı herhalde .. bu ne kadar sürecek nereye kadar elinde sonunda yetsede yetmesede piyasaya Qe ye gecicekler .. o zaman 1450 de olan onsu bakalım nolcak
    2020 gram hedefim 320 TL ..
    Sizin salt subjektif düşünceniz tam olarak nedir hocam bu konu hakkında ..
    Ve sizin önümüzdeki resesyon kaygısı yla tasarruf lariniz nelerdir Yusuf hocam

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Ben kesinlikle uzun vadede altına karşı olumsuz değilim. Beklentim en az sizinkinden bir tık yukarı ama kısa vadede altına karşı olumsuz fiyatlamalar güçlenebilir. Kenarda para tutacaksam altın tutarım. (1-2 yıl beklemeyi göze alıp)

      Sil
    2. 2020'den geliyorum altın 400 e dayandı ,2021 hedef 500 tl

      Sil
  8. Yarım kiloyu toprağa gömdüm hocam bizde bekliyoruz .d.d
    Saygılar
    Sevgililer

    YanıtlayınSil
  9. Borsadaki şirketlerin gerçekte yaptıkları iş üzerinden kârlariyla..

    Borsadaki hisse değeri çok fena ayristi
    Ve her olumlu olumsuz haber borsayı hep yukarı taşıyor..
    Trumpun ve piyasanın bu durumda bu pozisyonda düşünceleri uyuşuyor..
    Biri seçime gidiyor digeride para üzerinden para kazanıyor..

    Asıl şişmeyi balonu kendileri şuan yapıyorlar.. seçime kadarrr bu saadet zinciri ..
    seçimden sonra bu deve bu yükü çekmez ...

    Ama bir paniğe bakar seçimden öncede olabilir..
    Herseyi değiştirmek ve amerikan rüyasını Amerikalılara yaşatmak için tek bir panik tek bir iğne tek bir kivilcim ..

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Borsaların realiteden kopması da ekonomiler için risk.

      Sil
  10. Hocam powell dün trumpla konuşmuş ..
    Bence artq herşey açık açık yapılıyor..

    Çin ile ABD anlasimicak
    Faiz indirimi ve parasal genişleme istiyor Trump..

    Lakin Fed yani aslında sahipleri tamda çini büyütmek istiyorlar.. artq yeni dünyanın yükselişi Çin'den olmasını istiyorlar..
    FED'in sahipleriyle Amerika savaşta ..

    Amerika para baş genisle diyor lakin çini büyütmek isteyen FED'in babaları asla bu istediklerini tam manasıyla vermiycek Amerikaya..

    Buda dünyada dahada fazla öngerememezlik daha fazla risk daha fazla yatırım erteleme büyüme düşüklüğü v.ss v.ss

    Bu didişme bitmez uzun bı zaman sürer ..

    Bu durumda da tabiki değerine değer katicak olan altının taaa kendisidir ..

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. En azından şunu diyebilirim ki en az bir jenerasyon(25 yıl) Çin'in bugünden daha güçlü bir ülke olamayacağını tahmin ediyorum.

      Sil
  11. Bende tam zıttıni düşünüyorum ..

    Ve bu konuşmamızı panoya kopyalıyorum ..

    Salt Amerika düşüncesinden siyrilmaliyiz .. tel tel dökülüyorlar görmüyor musunuz..

    Hangi ülkede olursa olsun bir beldede bir köyde dahi orayı popülist başkanlar yönettiyorsa orda o işin suyu çıkmış demektir

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Benim Çin'in yükselişinin sona erdiği fikrim Abd veye batıdan bağımsız. Çin efsanevi bir yükseliş gerçekleştirdi fakat bunun en temel sebebi daha önce geçmişte potansiyellerinin çok gerisinde kalmış olmalarıydı ama eski ivmeye geri dönemiyorlar ki bunun için çok ciddi yapısal değişiklikler gerekir.

      Çin'i doksanların Japonya'sına benzetiyorum.

      Sil
  12. Dünyada hiçbir ülkede olmayan mükemmel bir üretme gücü var ..
    Tm su konuda hakveriyorum küresel de bı yavaşlama var ondan dolayı dünya kuculurken çin uretse ne olur.. herkes birlikte kuculuo . .

    Ama bunu birde herkesin büyüdüğü üretmeye başladığında düşünelim herkese. Ticaret fazlası vere vere üretiyorlar..
    Amerika o yüzden çöküyor ensesine oda biliyor çin durdurulamazsa kendisinin duracağını ..

    Mükemmel ucuz iş gücü müthiş bilgi kopyalamasi hız zaman v.ss ..
    Durdurulamaz durmayacak ..

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Aslında bu konu ile ilgili birkaç yazı yazmıştım. Çin'in üretme gücü çok yüksek ama yüksek kalite üretmiyor ve yüksek katma değer üretmeyen üretim orta gelirden fazlasını vaat etmez ki Çin orta gelirin üst seviyelerinde.

      Sorun şu ki Çin çok hızlı büyüdü ve yapısal olarak kişisel fikrim sürdürülemez bir kısır döngü oluşturdu. Aslında dün sizinle konuşurken konu hakkında yazı yazıyordum şu an paylaştım.

      Sil
  13. Bide Yusuf bey ..
    Dünyada bir karınca varsa veya arı varsa o çindir

    Dünyada bir Ağustos böceği kaplumbağa varsa oda Amerika dir..

    Amerika zenginliği refahı bolluğu fazlasıyla yaşadı ..

    İngiltere Fransa Almanya gbi ..

    Şimdi döngü değişiyor .. iyi mülahazara etmek gerekir yaşadığımız dünyayı ..

    Ve nedense herkeste Amerika bişi olmaz düşüncesi hakim ..
    Sizde bunlardan bu düşünce kalıbından cikamiyosunuz ..

    Tüm yazılarınızı beğeniyle okumama rağmen ..

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Ben Abd'e diğer gelişmiş ülkelere göre nispeten olumlu bakıyorum çünkü halen bilimi ve yeniliği elinde tutuyor. Dünyadaki en inovatif şirketler halen Abd'den çıkıyor yine dünyada en kaliteli eğitim halen Abd'de yani avatajlı ama Çin'in yükselişinin sona erdiği düşüncem Abd'den tamamen bağımsız. Ticaret savaşları olmazsa veya daha geniş ifadeyle hiçbir olumsuz faktörün tetiklemesi olmasa da Çin'in çok çok büyük yapısal değişimlere gitmeden efsanevi yükselişini artık sürdüremeyeceği kanısındayım.

      Sil
  14. Soner Yalçın'ın bugünkü yazısını bi okumanızı tavsiye ederim ..

    Sizede kaynak olur yazilarinizda

    YanıtlayınSil
  15. Yusuf bey elimde TL nakit var krizden TL olarak çok zarar gördüm esim ev alarak yatırım yapmamızı söylüyor ben çekiniyorum sizce nasıl yatırım yapmalıyım

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar.

      Bu sorunun cevabı sizin finansal deneyimize, piyasayı takip etme olanağınıza, tercihlerinize vb. birçok faktöre göre değişir. Konut alacaksanız,açıkçası konutu yatırım olarak değerlendirmek ayrıca karmaşık bir konu.

      Sil
  16. Yusuf bey devlet tahvilinde 200bin civarinda yatirimimiz var sunat ayinda vadesi geliyor sizce bozdurup yastik alti altin almakmi mantikli olur yoksa tahvilde devam etmelimiyiz fikrinizi paylasirsaniz seviniriz

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Daha net bir soru olsa anladığım kadarıyla çerçeve çizebilirim ama al-sat tavsiyesi vermek tercih ettiğim bir şey değil. Saygılar.

      Sil
  17. Hocam, konuta yatırım yapanlar, manipülasyona kanıyorlar gibi geliyor. Sizin fikrinizi merak ediyorum. Yani 2013'te hatırlarsanız konut kredileri dip yapmıştı, aylık 0.62 seviyesine kadar inmiş, buna karşılık, metrekare konut fiyatları da döviz bazında tarihi zirveyi görmüştü.
    Şu anda konut fiyatları dipten döndü ve mesela Bağdat Caddesinde yeni konut arzının da çok yavaşlaması ile son 10 ayda % 30 civarı artış oldu.
    Sizce inşaat sektörü bu kadar kötü durumdayken, konut fiyatlarının bu tür bir artış içine girmesi (belirli lokasyonlarda) toplum olarak hafızamızın zayıflığı ile mi alakalı?
    Biraz da finans bilgimizin, "faiz düşük, döviz de 7.20'de 5.20'ye düşmüştü" şu anda kredi oranları düşük, ev alalım bari.
    Mesela şu düşünülmüyor, kredi oranları düşürülene kadar konut sektörü resmen yaşam destek ünitesine bağlıydı.
    Tekrar kredi faiz oranları artarsa, fiyatlar daha da keskin düşebilir düşüncesindeyim.
    Size yatırım tavsiyesi soranlara bu konuda bir yazı yazarsınız belki.
    "Kredi oranlarının konut fiyatlarıyla ters korelasyonu ve kredi oranlarının bu seviyede ve daha düşük seviyede kalmaması ihtimalinin konut sektörüne olası etkileri" aklıma gelen bir yazı konusu.
    Konut sektörü kredi oranlarına eskisinden de hassas durumda ve bunu tehlikeli görüyorum.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Şu an konuta olan talep yatırımdan çok ertelenmiş ihtiyaç kaynaklı gibi duruyor; konut fiyatları dipten döndü ama seçici olunmazsa halen cazip değil. Konutta son durum nedir şu an emin değilim konut satış ve fiyatlarını önemli bir değişken(mb faizi) olmadan gözlemlemek lazım.

      Sil
    2. Hocam ertelenmiş talep gözleminiz çok yerinde, bu hususu gözden kaçırdığıma şaşırdım, özellikle Bağdat Caddesi gibi gözde lokasyonların her zaman alıcısı olur, ve Cadde'de gerçekten ertelenmiş bir talep vardı, şu anda faiz oranlarının cazibesinin-Marmaray'ın ve yeni arzın çok azalması artış için iyi bir ivme sağladı. Gerçekten bütün faktörleri göz önüne alarak analiz yapmak çok önemli. Ertelenmiş talebin olmadığı yerlerde, hala hareket yok, bu da gözleminizi destekliyor.

      Sil
  18. Benim şuan 100.000 tl sermayem var . Bu sermayeyle 6-9 ay sürede en çok hangi yolla kazanırım. Altın veya dolar anlık kurundan düşme ihtimalindeki düşünceniz nedir? Siz olsanız hangi yolla bu parayı kazança dönüştürürdünüz? Şimdiden teşekkür ederim

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Yazdığım bütün yazılarda az-çok bu sorunun cevabını vermeye çalışıyorum ama sizde takdir edersiniz ki doğrudan cevap vermek çok tercih edilrn bir yol değil. Ben bu soruya bir cevap veririm ama. iki gün sonra bu cevabı tamamen değiştirecek bir gelişme olmayacağının garantisi yok ve düzeltme tapmak istersem bunu sağlayabileğim bir iletişim kanalımız.

      Soru şu şekilde olsa "Şu vadeye kadar belirleyici gelişmeler ne?" anladığım kadarıyla cevap veririm.

      Sil
    2. Şahsi fikrinizde olsa paylaşmanızı dilerim. Peki ya bu 2 hafta içinde belirleyici gelişmeler neler? Süreçte öneriniz nedir?

      Sil
    3. Yorumla açıklamak biraz zor. Twitter'dan iletişime geçebiliriz.

      Sil
  19. yatırım denince hep altın, döviz, borsa, mevduat, tahvil konuşuluyor ben en iyi parayı kaldıraçlı mortgage ile emlak konut yatırımında geri aldım son 5 yıl ve son 2 durgunluk yılında.. Farklı bakış açısı gerekiyor kanımcaben 100000 peşin koyunca bankalar bana 400000 yani peşinatımın 4 katı 10 yıl vadeli 0,79 aylık faizli kredi açıyor KKDF filan yok. Konutu %20 ucuza alabiliyorum alın dolar ve hisse senetlerinde 100000 tl varsa o kadar.. birde kira alıyorum yılda yarıtırımın yüzde 6 sı kadar tutuyor Türkiyede ev fiyatının 200 aylık kira eşiti oluyor buda ayda % yarım demektir..ev fiyatları ortalama yüzde 12 nominal artış alıyor türkiyede.. Mortgage la aldığım ev %100 fiyatı arttığı zaman peşinat param değil bankadan aldığı tüm kredi dahil bedel %100 artmış oluyor. Bu meyanda aldığım evlerden 2 tanesinde ROI sermaye geri dönüş hesapladım bu durumda peşinatlarım ve aylık mortgage ödemelerim eksi kira gelirlerim..ve nihai ev fiyatı getirisi o günkü rayiç satış fiyatı ortasını aldım.. 2017 2018 arası mortgage ile aldığım evlerde %148 2014 te aldığım evde %258 nakite getiri almışım.. bankalar nominal yıllık yüzde 25 verince herkes mevduata koşmuştu :) Ben yüzde 50 den fazla aldım. bu arada peşin ev asla önermiyorum çünkü orada mortgage kaldıracı çalışmıyor zira.. sorular varsa kanalıma beklerim..selamlar bol kazançlar .. https://www.youtube.com/channel/UCHExW8VqaE0a3W0kwSe_BXg?view_as=subscriber

    YanıtlayınSil
  20. Aslında en güzel ve herşeyi açıklayan kısım burası

    Fed'in ve diğer büyük merkez bankalarının yıllardır gerçekleştirdikleri hiçbir teşviki geri alamadıklarını hesaba katınca Fed'in repo operasyonlarının gerçek bir QE'e dönüşmesi de bir ihtimal.


    O ya lı yor larrr..
    Bu çok nettt

    YanıtlayınSil
  21. Qe' geliyorrrrrrr ..

    Hazır olun hiper enflasyona ..
    Altın alın alınız aldiriniz tutun tutunuz tutturunuz..

    Fed bile eli kolu bağlı piyasanın istediğini vericekkk..

    Dünya şuan bir krizi yaşamaya hazır değil ötele babam modunda ..

    Petrol tahviller altın borsa herşey satılıyor değer kaybediyor..

    Mart ortasi Qe' demezse fedddd bak o zaman görün piyasa napicak mahvedicekler herşeyi iyice satacaklar ..

    Önemli bir ihtiyaç varsa şuan alinmali 100olan 200olcak .. maaşlar gelirler artan fiyat balonları na yetisemeyip geriden geldihi için yine ezilen orta işçi sınıfı yani siz biz olcak ..

    Lütfen bundan sonraki yazılarınızı artq. İnsanları bu duruma hazırlayın hocam ..

    Kamuya yazıp kamuyu bilgilendirip biraz daha atak tavsiyeler bekliyorum sizden ..

    Sağlıcakla margin debt :)

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Para arzı artacaktır ama enflasyon zor ! Qe'lerin 2008'in tekrarı şekilde fiyatlamakar doğuracağı konusunda şüphelerim var.

      Sil
    2. Görürsünüz .. bugün rasgele bir telefon ev yada araba fiyatlarını bugünün rakamıyla referans alın..

      Yine böyle bı başlık actiginizda bubyazinizi alintilicam ..

      Kiii zaten siz daha geçen hafta Fed korona virüs etkisini bekler verilere bakarlı konusuodunuz ..

      Bende brklencek bişi kalmadı Qe' grliyyor diye konuşurken konustugumuzun akşamı Fed 50 indirdi haftayada indirecek ..

      Siz FED'in ağzına açıklamalarına bakiosujlnux ... Adamlar ise göstere göstere milleti kandıra kandıra iş yapiolsr .. faiz artıran Fed bir anda dönüp faiz indirmeye başladı hatirlsyinnn ..

      Bence iyi yalın bir yazicisiniz lakin soru cevap kısmında yazdiklariniz ile çok celisiosunuz ..

      Siz enflasyonist bir ortam olmucak diyln bu başlık altında yorumlarımızı okuyanlar çok geç değil yazın fiyatların altında ezildigini sizde hayatınızda hissediceksiniz ...

      Net yaziosunuz ama fulu konusuosunuz ..

      Sil
    3. Kavramlar ile ilgili sorunlar yaşıyoruz. Şimdi QE enflasyonist olmaz olsa olumlu bile olur ama bu dünyada böyledir. Türkiye'nin enflasyon dinamikleri çok çok daha farklı. Türkiye'yi değerlendireceksek durum tabii ki çok flu çünkü senaryolara göre resim anormal seviyede değişebilir. Fed büyük ihtimal QE yapacak ama bu 2008'deki gibi bize fon yağmuru olarak mı dönecek yoksa o kadar da büyük olmayan bir QE mi? İki senaryoya göre bizde enflasyon senaryoları tamamen zıt o yüzden sadece QE geliyor çok iyi ya da kriz geliyor çok kötü Türkiye'de pek tutmaz gibi düşünüyorum. Gelen program son derece belirleyici.

      Bir de likidite problemi var ki oraya hiç girmiyorum.

      Sil
    4. Tm hocam dedignz gbi olsun ..

      Hayatınızdaki yansimalarda görüşmek üzere

      Sil
  22. Yusuf hocam merhaba öncelikle yazılarınızla bizi aydınlattığınız için teşekkürler. sıkı bir takipçiniz olduk. uzun vade de 1 veya 2 yıl hatta 3 yıl beklemek şartıyla enflasyona karşı paramızı korumak için gram altın mı yoksa döviz mi mantıklı teşekkürler. cevabınız yatırım tavsiyesi değildir :)

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Çok net senaryolarda bile riski azaltmak hep daha iyidir o yüzden tek ürün yerine yatırımları dağıtmak sizin dahadaha huzurlu yatmanızı sağlar.

      Soruya gelince cevap resesyon beklentisine göre değişir. Siz resesyon bekliyor musunuz ? Ne zanan için bekliyorsunuz?

      Sil
    2. Öncelikle de selamlar.

      Sil
  23. Hocam cevap için teşekkür ederim. çok net senaryolar da bile tek ürün yerine yatırımları dağıtmak bizim daha huzurlu yatmamızı sağlardan ne anlayalım. yani döviz ve gram altın mı yoksa buna eklenecek başka yatırımlarda mevcut olmalı mı yani gayrimenkul borsa gibi ? evet 2020 yılın da resesyon olacağını düşünüyorum.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. bu sorunun cevabı kişiye göre değişir. Devamlı olarak ekranın önünde olabilmek ya da olamamak; sabır vb. faktörler ele alınmadan sizin için en karlı olabilecek yatırım nedir bu sorunun cevabı zor.

      Bunun ötesinde amaç sadece serveti korumak ise bir varlık yerine bir sepete yatırım yapılırsa kardan bir miktar feragat edilir ama kesin bir getiri sağlanması beklenir.

      Mesela en sık yapılan yatırım altın/dolardır çünkü bir birleriyle ters korelasyon içindedirler veya bir birine uç senaryolarda prim yapmaları beklenir.

      Sil
  24. Hocam cevabınızı bekliyorum ?

    YanıtlayınSil
  25. çok teşekkür ederim Yusuf hocam saygılar.

    YanıtlayınSil
  26. Öncelikle Merhabalar Yusuf bey;

    Benim de inandığım bir resesyon ihtimali var. Bu durumda para arzında artış ihtimali ve merkez bankasının faiz indirme refleksi ağır basar kanaatindeyim.

    Bir de merkez bankasının ihtiyaç kredilerindeki patlama nedeniyle, ithalatı kısma gerekçeli, kredilerde kısıtlayıcı düzenlemelere başvurma ihtimali konuşuluyor.

    Tüm bu ihtimaller doğrultusunda TL bazında borçlanma için en uygun zaman aralığına yönelik bir öngörünüz var mıdır?

    Kişisel kanaatim; en geç 2021 yılında, ülkeye para girişini saglamada faiz artırımına gitme zorunluluğunun doğacak olmasıdır. Bu nedenle öyle bir zamanda borçlanmalı ki faiz oranlarındaki ve enflasyondaki dalgalanmaları lehte çevirebilmeli.

    Böyle bir zaman diliminin yakın dönemde var olacağını düşünmekteyim fakat öngörüde yetersiz kalıyorum. Sizin bir öngörünüz var mıdır, hangi gelişmeleri alamet olarak baz almalıyız?


    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Türkiye'de faizlerin inmesini beklemek yanlış olmaz ama bunun hakkında net öngörüde bulunabilmek için öncelikle büyük merkez bankalarının net şekilde kararlarını öğrenmemiz lazım.

      Sil
  27. Selam margin debt :)
    Siz yeninyazinizi yayinlamisken Fed faizi sıfıra artı parasal genişleme Qe' başladı hayirlsii olsun ..

    O kadar kojustugunuz olmaz bekler felan dediğiniz olay tamda bugün gerçekleşti ..

    Dediğim gbi bazen yazmak algıları olanları bitenleri perdeleyebilir sizde tamda bu oldu ..

    Mükemmel bir konu arastrma yazicisniz müthiş şekilde istifade ettim çokta bilgilendim lakin siz dünya konjukturunde olup bitenleri bir kitap bir roman gbi giriş gelişme sonuc olarak degerleriosunuz .. çünkü perdelisinz ..

    Giriş oldu gelişmeden Fed sonuç yaptı..

    Şimdi altın zamaniii az biraz bekletyin

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Araba piyasası da uçmuş durumda 20 bine aldığım araba 30 bine satışta internette bu daha ne kadar devam eder daha daha artar mı sizce satıp altına mı yatırım yapmalıyım yoksa araba dursun mu köşede uzun vadede hangisi daha karlı :)

      Sil
    2. Araba piyasası ile ilgili bir yazı yazmıştım. Merkez bankası zorunlu karşılık kararı olarak aratırsanız bulabilirsiniz. Bunun yanında ben piyasadaki önemli gelişmeleri paylaşıyorum. Tavsiye vermiyorum.

      Sil
  28. SP ve Dow future düşüyor ters teptiii :))
    Salak Fed yine panik yaptırdı ..

    Abi dünya adamların ağzının icind bakio ama yonetemiyolar artq Fed itibari kalmadı küresel cokus coming soon ..

    Mardin debt :)

    YanıtlayınSil
  29. Merhabalar. Şu dönemde dip yapan köklü hisselere yatırım yapmak hakkında düşünceniz nedir? Her zaman olduğu gibi bu krizi fırsata çeviririz mantığı ne kadar işler? Senaryo ve bu işin mantığını açıklarsanız sevinirim. Ayrıca 2019da gram altın 320 lira beklentisi olan arkadaşı tebrik ederim :)))

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Geçmişte yaşanmış olayları yargılamak kolay ama yaşayınca aynı şekilde değerlendirmenin çok da kolay olmadığını görüyoruz. Kategorik olarak dip aramak bana mantıklı gelmiyor ve dipten mal almanın profesyoneller için bile bilgiden çok şansa bağlı olduğuna inanolıyorum. Ben fırsatların her zaman olduğuna, olacağına inanıyorum o yüzden benim için sermayemi korumak her zaman daha önemli.

      Sil
  30. Hocam başlığı güzel atmışsınız, yalnız çok fazla bilgisi olmayan küçük yatırımcı için, 2020 mart-nisan-mayıs ayları için hangi enstrümanlara yatırım yapmasının, ellerindeki birikimin değerini en iyi nasıl koruyabilecekleri kısmı net değil. Kısacası birikimimizin değerini koruyabilmesi için yatırım tavsiyeniz nedir? net olarak.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Ben insanlara tavsiye vermiyorum yatırım yaparken neye dikkat edilmesi gerektiğini paylaşıyorum. insanlara tavsiye vermek belli kurallar içinde devletin izin verdiği bir olay.

      Sil
  31. Hocam peki sınırsız para ortamında özellikle Türkiye için bankalardan yüksek kar bekler miyiz covid salgını sona erdikten sonra?Piyasanın kalbi Banka hisseleri sağlam mıdır?Tavsiye olarak değil bu konuda bir yorum yapabilir misiniz?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Covid-19'un etkileri bence çok daha bilinmez; beklentiler çok sınırlı veri ve gerçekleşme ile ifade ediliyor. Bekleyip görmez lazım.

      Sil
  32. Hocam şu an neye yatırım yapmalıyım

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bu soruya takdir edersiniz ki cevap vermek zor. Ben dikkat edilmesi gereken noktaları belirtiyorum; çıkarım yapmak okuyucuya kalmış.

      Sil
  33. Sayın hocam şuan en mantıklı yatırım sizce hangisi altın mı euro mu dolar mı sizden cevap bekleyecem üstadlarımdan 🤔

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Bu türlü sorulara takdir edersiniz ki cevap vermek zor.

      Sil
  34. Yanıtlar
    1. Ben bir şey alayım mı sorusuna cevap vermiyorum. Ben önemli gelişmeleri yazıyorum; sonuç çıkması gerekirse çıkarmak okuyucuya kalmış.

      Sil
  35. Teşekkürler uzun yazı olmuş ama okudum

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Rica ederim. Paylaşım sık sık güncelleniyor o yüzden yeni okuyucular için biraz uzun olabilir kusura bakmayın.

      Sil
  36. Sayın hocam yazınızı büyük bir keyifle okudum.. birkaç kez daha okuyup ince dallarına kadar özümsemek gerekiyor.Çok teşekkür ediyorum. Size genel bir soru sormak istiyorum.. Resesyon durumu küçük ekonomiye sahip ülkeleri mi yoksa ekonomisi ileri ülkeleri mi daha çok etkiler?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. bu sorunun cevabı hangi kriz ve hangi vadede sorularına göre değişebilir diye düşünüyorum.

      Öncelikle her krizde küçük veya gelişmemiş ekonomiler öncelikle olumsuz ayrışırlar ama örneğin 2008 gibi şartların ortaya çıkması sonrası orta-uzun vadede kayıplar fazlasıyla bahsettiğim ülkeler için telafi edilmişti. İçinde bulunduğumuz şartlarda aynı senaryo aynı iyimserlikte gerçekleşmeyebilir.

      Sil
  37. Yanıtınız için çok teşekkür ederim.. Bizi iyi günler beklemiyor.. onu anlıyorum!

    YanıtlayınSil
  38. hocam bir sorum olacak fed faiz artımında bulunacağını duyursa, aynı zamanda tcmb tl cinsinden tahvil alımını azaltsa dolar yine de yükselir mi?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Yanlış anlamıyorsam kabaca hangisi ağır basar diye soruyorsunuz; kişisel fikrim FED'in faiz artırımları günümüz koşullarında hep daha ağır basar ama ayrıntılar da önemli tabii ki.

      Sil
  39. Bu yorum yazar tarafından kaldırıldı.

    YanıtlayınSil
  40. Borsa İstanbul’da işlem göre hangi hisselere yatırım yapardınız Nedenleri ile açıklar mısınız. Ayrıca yaptığınız bu yatırımdan uzun vadeli ve kısa vadeli beklentilerinizi söyler misiniz?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Borsalar için çok iyimser bir dönemin yakın gelecekte ortaya çıkacağını tahmin ediyoruml ama BİST'e gelince şu an gerçekleşen durumu anlamakta zorlanıyorum ve istisnai bazı hisseler dışında BİST-30 dışında yatırım yapmayı tercih etmem.

      Sil
    2. hocam ben bankacılık ve sigortacılık programı öğrencisiyim ve bu konu hakkında araştırma ödevim var bana daha detaylı bir şekilde yardımcı olursanız çok sevinirim

      Sil
    3. Hatice Hanım geniş başka bir zamanda olsa elimden geldiği kadar yardım ederdim ama bu dönemde bu üniversiteler uzaktan eğitim yaptığı için birçok öğrenci benzer sorular soruyor. Bütün zamanımı sadece bu türlü sorulara cevap vermeye ayırsam yine yeterli olmayacak o yüzden uzaktan eğitim süreci sona erene kadar dersler hakkında gelen sorulara cevap vermeme kararı aldım. Yardımcı olamadığım için özür dilerim.

      Sil
  41. Borsa istanbulda işlem göre 3 hisseden hangi hisselere yatırım yapardınız nedenler ile açıklar mısınız ayrıca yaptığınız bu yatırımdan uzun vadeli ve kısa vadeli beklentileriniz nedir

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Soru biraz karmaşık olmuş ama ben hisse adı yazan biri değilim. Başka bir konuda araya karışmamışsa blogumda şimdiye kadar hiçbir hissenin adının geçtiğini sanmıyorum.

      Sil
  42. Yusuf Bey merhaba, ilgiyle yazilarinizi takip ediyorum.
    Altin grami 414 tl'lerde. acil ihtiyac olmayan tl birikimimizi bir an once altina donusturmeli miyim yoksa, dusme egilimi olur mu?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Ben bu sorulara prensip olarak cevap vermiyorum bir de şunu eklemem gerekiyor; bu sorunun cevabı kişiliğinize, finansal okur yazarlığınıza , kar beklentinize, müdahale imkanınıza(mesai) ve sayamayacağım birçok faktöre göre değişir. Bunları bilmeden de cevap vermek bana ağır vicdani rahatsızlık veriyor.

      Sil
    2. Hakli bir yaklasim, anliyorum sizi.Sadece yukselme trendinin tahmini ne kadar surebilecegi hakkinda tavsiye verebilmeniz cok iyi olurdu.

      Sil
    3. Trendi soruyorsanız son günlerde takip etmedim tekrardan bakmam gerekiyor fakat yükselme trendinin destekleri muhtemelen 1.800 doların bile altında. trend şu an çok güçlü.

      Sil