26 Eylül 2019 Perşembe

Bankalardaki Dövizlerin Karşılığı Var Mı

 Son zamanlarda sosyal medyada Türk Lirasına karşı olumsuz beklentiler ile beraber bankalarda döviz mevduatların karşılığı Türk Lirası olmadığına dair paylaşımlar yapılıyor öncelikle şunu ifade etmek gerekir ki böyle bir şey yoktur ve gerçekten bankalarda Türk Lirasının likiditesinde ciddi bir azalma gerçekleşirse bu durumun Türk Lirasının değerini olumsuz etkilemesi değil aksine son derece olumlu etkilemesi beklenir.

Bazı paylaşımlarda ise döviz hesaplarındaki paranın bankalarda fiziksel banknot karşılığı olmadığı ifade edilir, bu ifade doğru ama eksiktir; bankalarda sadece dövizlerin değil, Türk Lirasının fiziksel karşılığı bulunmaz ve bir sorun işareti değildir. Banka hesaplarındaki paralarımız banka kasalarında çekime hazır bekliyor olsaydı bu durum bankanın varlığını sürdürebilme kabiliyeti ile alakalı soruları beraberinde getirirdi.


Türkiye'de ve dünyada para arzının aşağı yukarı sadece %5'i fiziksel olarak üretilir çünkü;


  • Para basmak maliyetli bir işlemdir; bir adet dolar banknotu 20 kuruşa üretilir, Türk Lirası banknotlar ile ilgili veriye ulaşamadım ama benzer bir maliyete sahip olduğunu tahmin edebiliriz. Milyonlarca adet basılan banknotları düşününce gereksiz ve büyük bir maliyet ortaya çıkar. 


  • Banknot üretmek güvenlik sorunlarını ve maliyetini beraberinde getirir; banknotlar arttıkça maliyetler de beraberinde artar. Türkiye'nin çok uzun dönem Merkez Bankası rezervlerini yurt dışında tutmasının en önemli sebeplerinde biri bu türlü bir maliyetten kaçınmak istemesidir, bu tercih Türkiyeye mahsus bir durum değildir, birçok ülke güvenlik sebebiyle rezervlerini belli bankalarda tutar.(Özellikle İngiltere'de)

  • Piyasada nakit ihtiyacı artarsa Merkez Bankası dolaşımdaki parayı artırır; mesela bayram önceleri ''Merkez Bankası'nın gizliden para basma ihtimali var mıdır?'' sorusu toplumda sorulmaya başlar çünkü herkesin elinde yeni basılmış banknotlar dolaşır. İhtiyaç sona erince de Merkez Bankası tekrar normalleşmeye gider.

Bankalarda neden nakit para bulundurmaz



  Bankalardaki paraların çok küçük kısmı fiziksel olarak bulunur, aksi durum bankanın işleyişi ile alakalı soru işaretlerini beraberinde getirir. Bankanın kasasında duran paranın maliyeti vardır ve bu para artıyorsa banka açısından olumlu gelişmeleri işaret etmez, bunun dışında bankalardaki nakit, emtia arttıkça bu varlıkları korumanın  maliyeti de artar.


 Normalde bankalarda günlük akışı sağlayacak kadar nakit bulunur ve normalin üstünde nakit bulunduran şubeler yaptırımlara maruz kalır; günlük akışın üstünde para talep eden müşteriler ise doğal olarak paralarını bankalardan çekemezler ve banka bu müşterilere ihtiyaç duydukları nakit sağlayabileceği günü bildirir, bazı müşteriler bu işleyişi bilmedikleri için bankalar hakkında farklı ithamlarda bulunurlar.


Herkes Aynı anda Bankadan Parasını Talep Ederse ne olur



Bankacılık sistemi güven üzerine kuruludur ve bir bankada herhangi bir sorun yoksa bile bankanın güven kaybına uğraması sonucunda varlığını sürdürmesi pek mümkün değildir. Piyasadaki bütün likidite nakit olarak da üretilmiş olsaydı da bu durum değişmezdi, bu sebeple bankaların itibarı son derece güçlü yasalarla korunur ve bu yasalar bankaların itibarına halel getirecek haber,bilgi vs. üretenler ile yayanlar arasında ayrım yapmaz o yüzden bankalar hakkında olumsuz haberleri paylaşır iken dikkatli olmak gerekir.

 Ekleme: Merkez Bankaları parayı karşılıklı olarak mı basar?-Link-

Twitter: Yusuf Yüksel 




Facebook: Yusuf Yüksel 

4 yorum:

  1. Peki hocam iddia edildiği gibi vatandaşların döviz mevduatlarındaki parayla dövizin baskılanması mümkün mü?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Brüt rezervin amaçlarından biri kurda dalgalanmayı sınırlamaktır.

      Sil
  2. Peki gercekten olumsuz bir haber varsa dile getirmeyecek miyiz? Bu "olumsuz" tanimini kim yapacak ve bunu dile getirmemizi kim onaylayacak ya da onaylamayacak?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Olumsuz haber ile makalede bahsettiğim durum cok farklı konulardır diye düşünüyorum.

      Sil