25 Eylül 2020 Cuma

BDDK Yabancılara Türk Lirası Likiditesini Kısıtlaması

 BDDK, 2018'in Ağustos ayı ile birlikte başlayan ve aşama aşama artan yabancılara TL kısıtlaması kararlarını yaklaşık iki sene sonra gevşetmeye başladı. Bugün alınan kararla BDDK bankaların yabancılara TL sağladığı swap, opsiyon ve benzeri  işlemlerinin limitini bankaların öz kaynaklarının %1'inden %10'una yükseltti. Bununla beraber uzun zaman önce alınan yabancıların TL'deki değerlenmeden kısa vadede nemalanmasını zorlaştıran (Karar aralık 2019'da alınıştı.) sınırlamalar da gevşetildi yani yabancılar kısa vadede de TL'nin değerlenmesine daha rahat oynayabilecekler.

 BDDK yeni kararıyla; 

  • Vadesi 7 güne kadar olan vadede TL satım işlemlerinin limiti (Swap opsiyon vs.) öz kaynakların %1'inden %2'sine,
  • Vadesi 30 güne kadar olan vadede TL satım işlemlerinin limiti (Swap opsiyon vs.) öz kaynakların %2'sinden %5'ine,
  • Vadesi 1 yıla kadar olan vadede TL satım işlemlerinin limiti (Swap opsiyon vs.) öz kaynakların %10'undan %20'sine,
yükseltildi. BDDK'nın yabancıların TL'deki değerlenmelerden neden kısa süreli yararlanmamasını istemediğini ve bunun muhtemel etkilerini şurada yazmıştım. Yazının sonuna eklediğim linkte yazmıştım yine BDDK'nın yabancıların TL borçlanmasını uzun süredir niye zorlaştırdığını ve bunun sonuçlarını alttaki makalede açıklamaya çalışmıştım.



BDDK neden yabancılar Türk Lirasına ulaşmasını engelliyor


 Türk Lirasının üzerinde yüksek dış borçluluk, zayıf döviz rezervi kaynaklı baskı mevcuttur fakat bu doğal baskının dışında geçmişte Türk Lirasının çok fazla değer kaybetmesinde spekülatörlerin de önemli katkısı vardı ve 2018 yazından başlamak üzere alınan önlemlerle bu faktör bazı olumsuz etkilere de yol açması pahasına zayıflatıldı.


 Bizim kur olarak takip ettiğimiz rakamlar aslında piyasadaki Türk Lirası-Döviz arz talep dengesini ifade eder ve Merkez Bankası'nın görevlerinden biri bu dengeyi yönetmektir. Piyasada dövize olan talep artınca doğal olarak Türk Lirası değer kaybeder ve piyasanın ihtiyaç duyduğu dövizi sağlayacak son merci Merkez Bankası'dır. Merkez Bankası bir taraftan piyasanın döviz talebini karşılar iken diğer yandan Merkez Bankası'nın döviz rezervindeki değişiklikler de kendi başına piyasadaki döviz talebini etkileyen önemli bir faktördür daha açık ifadeyle Merkez Bankası piyasanın döviz talebini karşılar iken rezervlerini ciddi şekilde zayıflatırsa bu durumun dövize talebi daha da artırması ve bir kısır döngü oluşturması beklenir yani Merkez Bankası  piyasanın döviz talebini karşılarken  döviz rezervini de çok fazla zayıflatmamalıdır.



 Merkez Bankası hem rezervlerini korumak hem de piyasanın ihtiyacı olan döviz talebini karşılamak için genelde swap veye benzer etkiye sahip işlemler yapar. Swap Türk Lirasının bir döviz cinsiyle bir maliyet karşılığı belli bir süre takas edilmesidir yani dövize talebin arttığı bir gün Merkez Bankası, takasla döviz alıp piyasanın ihtiyacını karşılar belli bir süre sonra da tekrar paralar eski sahiplerine belli bir maliyet ile geri döner böylece Merkez Bankası hem döviz rezervinin azalmasını sınırlamış olur hem de piyasanın ihtiyacına cevap verir. Sonuç olarak ise Türk Lirasının üzerindeki baskının azalması beklenir.

  Geçen sene alınan önlemler öncesi bu süreç spekülatörler/manipülatörler  tarafından engelleniyordu; Merkez Bankası Türk Lirası üzerinde ciddi baskı olan dönemler Döviz/Türk Lirası takası ile döviz alıp piyasaya sürer iken takasta kullanılan Türk Lirası da manipülatör/spekülatörler tarafından tam aksi yönde işlemlerde kullanılıyordu ve Merkez Bankası'nın önlemleri etkisizleşiyordu ki üstüne bu süreç Türk Lirası üzerinde kar topu  gibi baskıyı da artırıyordu. 

 BDDK başta olmak üzere diğer yerli kurumlar bu sorunu engellemek için uzun zamandır Türkiye dışındaki piyasalarda Türk Lirası likiditesini azaltıyor, dış piyasalarda Türk Lirası azalınca doğal olarak Türk Lirası borçlanmanın maliyeti Türk Lirasının satılmasının cazip olduğu günler(genelde haber akışı etkisi) ciddi şekilde artıyor ve Türk Lirası üzerinde spekülasyon yapmayı daha riskli hale getiriyor.(Azalan malının değeri artar) 2019 Mart ayında ekonomi yönetiminin Londra Swap piyasasını tamamen kurutması sebebiyle spekülatörler/manipülatörler çok ciddi şekilde zarar etmişti o yüzden Türk Lirası üzerinde risk almaktan ekstra kaçınıyorlar.

 Bu durumun olumsuz etkileri ise Türk Lirasına zarar vermeyen yabancıların da durumdan çok ciddi şekilde olumsuz etkilenmesidir. Londra swap piyasası Türkiye'ye yatırım yapan yabancıların kendilerini güvene aldıkları piyasadır (Hedge) ve likiditenin sıkıştırılması TL karşıtı pozisyon almayan yatırımcıların da mağdur olmasına sebep olabilmektedir. Yakın zamanda kadar yurt dışında TL likiditesi sıkıştırma çabalarının sonucunda TL'de değerlenme görülebilirken TL likiditesine ulaşmak isteyen yükümlülerin TL ihtiyacı sebebiyle borsada satışlar gerçekleştirmesi veya borsada yatırımı olan yabancılar için bu türlü yatırımcılara TL sağlamanın cazip olması sebebiyle borsada satış görürdük hatta TL bulamayan yabancıların Türkiye CDS'lerini bir nevi hedge mekanizması olarak kullanmasına şahit olurduk fakat bu durum BDDK veya yerli kurumların son birkaç yabancıya TL sınırlama hamlesinde yaşanmadı veya çok sınırlı yaşandı çünkü yabancılar artık TL'de ciddi bir zayıflama olunca bu türlü kararların alınabileceğini öngörüp geçmişe göre çok daha sınırlı TL borçlanıyorlar yani geçmişteki gibi bu kararın TL, Borsa ve benzeri Türk varlıklarında çok güçlü etkisi olmayabilir tabii ki yine de TL üzerindeki baskının ne seviyede olduğunu takip etmek için TL swap faizleri yarın takip edilmelidir.



BDDK yabancıların TL lehine pozisyon almasını neden zorlaştırıyor








Twitter: Yusuf Yüksel

15 yorum:

  1. Hocam Yani ????? dolar yükselir mi düşer mi söylemeden yazıyı bitirdin hiç bişey anlamadık.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bu yorumu masaüstü arka planıma yapıştırdım.

      Sil
    2. Bize genel dönüş hep bu... Bir saat konuşurum ama hep aldığım dönüt dolar ne olacak oluyor !

      Sil
  2. Yarın londradan ne bekliyorsunuz? Olası tepkilerine karşı döviz aşağı/yukarı nasıl eģim olur? Hangi kararı artışa ve ya azalışa neden olur?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Elimde konu hakkında bir veri yok ama piyasa çok ciddi bir sürpriz ile karşılaşacağını sanmıyorum illa ki bir etkileşim olacak ama geçen günlerde BDDK'dan herhangi bir adım, demeç olmadığı halde Londra'da dünkü karar gelmiş gibi bir fiyatlama ortaya çıkmıştı yani yatırımcılar bunu bir miktar bekliyor. Muhtemel etkileri makalede yazmıştım, gücünü de terste kalmış olan yatırımcılar belirleyecek.

      Sil
  3. Kimi insan ekonomiyi,finansı seviyor. Mesela ben hiç hissem yada param dahi olmasa piyasaları takip ederim. Haberleri, yorumları okurum. Ancak kimi insan bunlara kafa yormayı sevmiyor,daha sonuç odaklı arkadaşlar. Belki benim de dolarım olsa böyle davranirdim, bilemiyorum.

    Ancak her halükarda verilen emeğe ve ortaya konulan emeğe saygılı olmak gerekmektedir. Saygılarımla.

    YanıtlayınSil
  4. Hocam selamlar,
    Ufak bir düzeltme ricası. Başlık BDKK olarak kalmış.

    YanıtlayınSil
  5. hocam, londra'daki gecelik TL faizini nereden görebilir ve takip edebiliriz?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Aracı kurumlardan takip edebilirsiniz. Önemli gelişmeler Twittera hızla düşüyor.

      Sil
  6. Bu yorum yazar tarafından kaldırıldı.

    YanıtlayınSil
  7. Dışarıdan gelecek olan yerli paraya ket vurma işlemi gibi duruyor. Lakin swap faizi yükselse de volatilitesi devam etmekte paramızın. Kırılgan üretimden midir, spekülatif insanların çokluğundan mıdır, idari bir mesele midir?(Fikriniz nedir?) Döviz rezervinin aylara sari düşüşü de etkiliyor gibi. Etkiliyor oğlu etkiliyor aslında:)

    YanıtlayınSil
  8. Açıkçası soruyu net anladığima emin değilim.

    YanıtlayınSil