3 Nisan 2020 Cuma

BDKK Yabancılara Türk Lirası Likiditesini Kısıtlaması

Giriş Notu: Bugün itibariyle(02.04.20) Londra'da TL likiditesi tekrardan kurudu diyebiliriz. Bu defa bizim ekonomi yönetimimizin bunu sağlamak için herhangi bir kararı yok ama geçmiş tecrübeler sebebiyle yatırımcılar pozisyonlarını kapattılar.(Bloomberg Kaynakları)

 Bugün Londra swap piyasasında TL'nin gecelik faizi %65'e yükselirken haftalık faizi %50'lere yükseldi. Geçen sene Mart'ta TL'nin gecelik faizleri %1.300'lere kadar yükselmişti.

 Londra'da TL likiditesi kuruyunca geçmişte olduğu gibi TL değerlendi ama CDS'imizi hedge olarak kullanan yatırımcılar sebebiyle CDS'imiz 600'leri aştı. Türkiye'nin yurt dışında TL likiditesini neden kısıtlanıyor, bunun bize etkileri nedir sorularına gelince; 


  Daha Önce Bankaların Swap limitini aşama aşama azaltan BDDK bugün (09.02.20) Bankaların döviz swap limitini %25'ten %10'a düşürdü.

 Türk Lirasının üzerinde yüksek dış borçluluk, zayıf döviz rezervi kaynaklı baskı mevcuttur fakat bu doğal baskının dışında geçmişte Türk Lirasının çok fazla değer kaybetmesinde spekülatörlerin de önemli katkısı vardı ve 2018 yazından başlamak üzere alınan önlemlerle bu faktör bazı olumsuz etkilere de yol açması pahasına zayıflatıldı.


 Bizim kur olarak takip ettiğimiz rakamlar aslında piyasadaki Türk Lirası-Döviz arz talep dengesini ifade eder ve Merkez Bankası'nın görevlerinden biri bu dengeyi yönetmektir. Piyasada dövize olan talep artınca doğal olarak Türk Lirası değer kaybeder ve piyasanın ihtiyaç duyduğu dövizi sağlayacak son merci Merkez Bankası'dır. Merkez Bankası bir taraftan piyasanın döviz talebini karşılar iken diğer yandan Merkez Bankası'nın döviz rezervindeki değişiklikler de kendi başına piyasadaki döviz talebini etkileyen önemli bir faktördür daha açık ifadeyle Merkez Bankası piyasanın döviz talebini karşılar iken rezervlerini ciddi şekilde zayıflatırsa bu durumun dövize talebi daha da artırması ve bir kısır döngü oluşturması beklenir yani Merkez Bankası  piyasanın döviz talebini karşılarken  döviz rezervini de çok fazla zayıflatmamalıdır.



 Merkez Bankası hem rezervlerini korumak hem de piyasanın ihtiyacı olan döviz talebini karşılamak için genelde swap veye benzer etkiye sahip işlemler yapar. Swap Türk Lirasının bir döviz cinsiyle bir maliyet karşılığı belli bir süre takas edilmesidir yani dövize talebin arttığı bir gün Merkez Bankası, takasla döviz alıp piyasanın ihtiyacını karşılar belli bir süre sonra da tekrar paralar eski sahiplerine belli bir maliyet ile geri döner böylece Merkez Bankası hem döviz rezervinin azalmasını sınırlamış olur hem de piyasanın ihtiyacına cevap verir. Sonuç olarak ise Türk Lirasının üzerindeki baskının azalması beklenir.

  Geçen sene alınan önlemler öncesi bu süreç spekülatörler/manipülatörler  tarafından engelleniyordu; Merkez Bankası Türk Lirası üzerinde ciddi baskı olan dönemler Döviz/Türk Lirası takası ile döviz alıp piyasaya sürer iken takasta kullanılan Türk Lirası da manipülatör/spekülatörler tarafından tam aksi yönde işlemlerde kullanılıyordu ve Merkez Bankası'nın önlemleri etkisizleşiyordu ki üstüne bu süreç Türk Lirası üzerinde kar topu  gibi baskıyı da artırıyordu. 

 BDDK başta olmak üzere diğer yerli kurumlar bu sorunu engellemek için uzun zamandır Türkiye dışındaki piyasalarda Türk Lirası likiditesini azaltıyor, dış piyasalarda Türk Lirası azalınca doğal olarak Türk Lirası borçlanmanın maliyeti Türk Lirasının satılmasının cazip olduğu günler(genelde haber akışı etkisi) ciddi şekilde artıyor ve Türk Lirası üzerinde spekülasyon yapmayı daha riskli hale getiriyor.(Azalan malının değeri artar) Geçen Mart ayında ekonomi yönetiminin Londra Swap piyasasını tamamen kurutması sebebiyle spekülatörler/manipülatörler çok ciddi şekilde zarar etmişti o yüzden Türk Lirası üzerinde risk almaktan ekstra kaçınıyorlar.

 Bu durumun olumsuz etkileri ise Türk Lirasına zarar vermeyen yabancıların da durumdan çok ciddi şekilde olumsuz etkilenmesidir. Londra swap piyasası Türkiye'ye yatırım yapan yabancıların kendilerini güvene aldıkları piyasadır.(Hedge) ve likiditenin sıkıştırılması TL karşıtı pozisyon almayan yatırımcıların da mağdur olmasına sebep olabilmektedir. Bunun dışında likidite sorunu yaşayan yatırımcıların yükümlülüklerini yerine getirmek için bulabildikleri tek kaynak ise borsadır ve bu durumda önemli günlerde borsa ile Türk Lirasının ciddi şekilde ayrışmasına sebep olur. Bunun dışında TL karşıtı pozisyon alan yatırımcılar likidite bulamadıklarında kendilerini Türkiye CDS'leri ile hedge ederler. Bu da CDS'in yükselmesi, Türk varlıklarının baskı altında kalması gibi bir kısır döngüye sebebiyet verir.

Ekleme: Ayrıntılı Bilgi için: CDS nedir

Twitter: Yusuf Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder