11 Haziran 2020 Perşembe

Döviz Tevdiat Hesapları

  Döviz tevdiat hesaplarındaki para miktarı bu hafta 202.0 milyar dolara yükselmiş. ( 5 Haziran ) Geçtiğimiz hafta (29 Mayıs ) döviz tevdiat hesaplarındaki döviz miktarı 200.2 milyar dolar seviyesindeydi. Geçen sene (Haziran 2019)  döviz tevdiat hesaplarındaki döviz miktarı 186 milyar dolardı.


Döviz Tevdiat Hesapları(Aylara Göre)

5 Haziran 2020 -202.0 milyar dolar

Mayıs 2020 - 200.2 milyar dolar
Nisan 2020 - 195.2 milyar dolar
Mart 2020 - 197.4 milyar dolar
Şubat 2020 - 199.8 milyar dolar
Ocak 2020- 194.6 milyar dolar
Aralık 2019- 194 milyar dolar
Kasım 2019- 195 milyar dolar
Ekim 2019-194 milyar dolar
Eylül 2019-193 milyar dolar
Ağustos 2019-189 milyar dolar
Temmuz 2019-187 milyar dolar
Haziran 2019- 186 milyar dolar
Mayıs 2019-183 milyar dolar
Nisan 2019-180 milyar dolar
Mart 2019-182 milyar dolar
Şubat 2019-170 milyar dolar
Ocak 2019-166 milyar dolar
Aralık 2018-161 milyar dolar
Kasım 2018-158 milyar dolar
Ekim 2018-154 milyar dolar
Eylül 2018-154 milyar dolar



döviz tevdiat hesapları ocak 2020
Döviz tevdiat hesapları Ocak 2020







Türk Lirası Değer Kaybederse DTH’lar çözülür mü


 Döviz Tevdiat hesapları son zamanlarda sık sık rekor kırarken Türk Lirasının gevşemesi gerektiği ve eğer Türk Lirası ciddi şekilde değer kaybederse DTH’ların çözülebileceğine dair yorumlar görüyoruz. Son yıllarda döviz kurundaki her güçlü hareket DTH’larda çözülmeye sebep olmuş, bu doğru ama bu çözülmeleri her defasında çok daha güçlü alımlar izlemiş yani dövizden kar etmek sadece yatırımcının dövize eğilimini pekiştirmiş üstelik bu bakış açısı doğru olsaydı Türk Lirasının istikrar kazanmasının dövize olan talebi düşürmesi beklenirdi ama böyle bir gerçekleşme yok.



döviz tevdiat hesapları grafik
Dolar/TL kuru ve DTH'lar


döviz tevdiat hesapları grafik
Döviz Tevdiat hesapları grafik

 DTH'lardaki değişimi Merkez Bankası haftalık olarak yayınlar; son iki veri döneminde Türk Lirası %3.5 civarında değer kaybetmiş iken DTH'larda (Önceki hafta rekor kırmıştı.) çözülme sadece 300 milyon dolar civarında olmuş !


 Türk Lirasının değer kaybetmesinin dövize olan yönelimi zayıflatacağını öngörmek zor; Geçmişten günümüze yerlilerin dövize talebi ile tüketici güveni arasında çok güçlü bağ mevcut ve günümüzde de bu korelasyon net şekilde çalışıyor. Türkiye’de Döviz kuru arttıkça Tüketici güveni düşer, Tüketici güveni düştükçe de dövize olan talep artar ve bu durum tekrardan Türk Lirası üzerinde baskıya sebep olur, bu kısır döngü Türkiye'ye has bir olgu da değildir ve sonu da yoktur. Örneğin Arjantin’de mevduatların %90-95’i dövize geçmiş durumda ki zaten geriye kalan kısım gündelik hayatta ihtiyaç duyulan minimum yerel para  seviyedir.


Döviz Tevdiat Hesapları Grafik 2019

döviz tevdiat hesapları grafik 2019
Döviz Tevdiat hesapları ve Tüketici Güveni

Dolarizasyon Ne kadar büyük Sorun


 Bir ülkede yerlilerin dövize yönelmesi ciddi bir sorundur ve bu sorunun yol açtığı onlarca dolaylı problem de vardır bu bir gerçektir ama diğer yandan Türkiye'nin yüksek dış borç ve döviz açık pozisyonu da düşünülünce dolarizasyon Türkiye'de çözülmesi gereken değil, yönetilmesi gereken bir sorundur.

 Son verilere göre Türkiye'nin dış borcu 420 milyar dolar seviyesindedir; bir yıllık döviz açığı ise kabaca 190 milyar dolar seviyesindedir diğer yandan Merkez Bankası Döviz rezervi ise kabaca 105 milyar dolar seviyesindedir; bir ülkenin döviz açık pozisyonu ile Merkez Bankası rezervlerinin eşit olması beklenir ve Türkiye'ye dair olumsuz algının en temel sebeplerinden biri bu standardı sağlayamamasıdır. Merkez Bankası'nın kendine ait olan net rezervinin son senelerdeki en düşük seviyesi ile en yüksek seviyesi arasındaki fark kabaca 20 milyar dolardır yani Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu döviz rezervini kamu/merkez bankası'nın sağlaması pek mümkün değildir o zaman da brüt rezervideki zorunlu karşılıkların önemi artar ki bunun da kaynağı döviz tevdiat hesaplarıdır.

 Bir diğer önemli nokta ise şudur Türkiye'de kamu ve bankalar döviz yükümlülüğünü yönetmek konusunda daha profesyonel ve başarılıdır ama büyük holdingler dahil özel sektör döviz yükümlülüğünü yeterince başarılı yönetemez ve daha önemlisi Türkiye'nin dış borcunun çok önemli bir kısmı da özel sektöre aittir.(Milli hasıla/özel sektörün borcu %70-75 civarında ve bu borcun neredeyse yarısı döviz cinsi borçlanma.) Son bir haftada Suriye operasyonu sebebiyle Türk Lirası değer kaybediyor fakat geçen haftaya kadar döviz tevdiat hesapları büyürken bu durum Türk Lirasını olumsuz etkilemiyordu ki bu durum eğilimin sebep olabileceği olumsuzluklar dışında olumsuz bir olgu değildir çünkü bu durum yüksek borçluluğa sahip firmaların pozisyonlarını güçlendirdiği şeklinde yorumlanabilir ki olumlu bir durumdur. Rakamlar ile ifade edersek son verinin açıklandığı Temmuz 2019 ile bir önceki sene Temmuz 2018 verileri karşılaştırıldığında Özel sektörün Döviz borcu 300 milyar dolardan 260 milyar dolara, firmaların döviz açık pozisyonları 225 milyar dolardan 185 milyar dolara düşmüş. bu süreçte hem Merkez Bankası rezervleri güçlenmiş hem de kur atakları nispeten zayıf olmuş.

 Özetle dolarizasyon Türkiye'de çözülmesi gereken değil, yönetilmesi gereken bir sorundur.

Ekleme: -Merkez Bankası net döviz rezervi-





Twitter: Yusuf Yüksel

3 yorum:

  1. Bu kadar dth artması bnce sadece sen ben memur işçi kesiminin parasıyla dthlari 30 40 milyar USD artiramaz ..

    Şirket sahipleri holding patronları büyük büyük fon yöneticilerinin ettikleri net TL karlar sonucu kazancını dövize yoneltmesindendir ..

    Bu kadar düzenli artış pek hayra alamet değil..
    Birşey biliniyor olucak bunlar ön ayak sesleri bence Türkiye bazında değil dünya bazında ..

    Bakalım görelim izleyelim neler olacak

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Veride kişi ve kurumların payı ayrı ayrı belirtiliyor. Kurumların dövize yönelimlerini yükümlülükleriyle açıklayabiliriz ama bireysel yatırımcının yönelimi olumsuz beklenti kaynaklı.

      Sil
  2. fx artışını sorun olarak gören bir devlet ya da varlıklı kesim yok esasında. büyük bir kesim olan sabit gelirlinin sırtına yüklenmiş biçimde devam ediyor. o kesim de uzun zamandır dövizden kazanmaya, korunmaya çalışıyor..
    devletin tüm araç gereci ithal ve son model yıllardır. yeni yapılan aksaray da dahil ithal mermer gibi girdiler var. betonlaşma ve altyapı gibi çoğu harcama döviz üzerinden fixlenmiş durumda. döviz kazancı da olmayan "yatırımlar".
    yüksek gelirli kesim zaten, ihraç geliri olan zaten sorunsuz, ithalat yapanlar da fiyatları bir şekilde yediriyor çünkü halk genç ve hala tüketime aç.
    sonuç olarak yıllardır gördüğüm şey, dövizde limit yok. savaşırmış gibi bir görüntü var ama o da sanıyorum tekerleri döndürme üzerine sadece.
    okuldayken bir hocamızın usd kullansak daha mantıklı tezini şimdilerde çok daha iyi anlıyorum, soverignity vs denen milli kavramlar sadece tl basarak olmuyor.

    YanıtlayınSil