14 Ekim 2019 Pazartesi

Döviz Tevdiat Hesapları

Döviz tevdiat hesaplarındaki(DTH) meblağ haftalardır rekor kırıyor, şu an döviz tevdiat hesaplarının toplam büyüklüğü 190-195 milyar dolar seviyesine çıkmış durumdadır, sene başından beri Döviz Tevdiat hesaplarındaki döviz miktarı kabaca 30 milyar dolar artmış. Geçen sene Bronson krizinde Türk Lirasının ciddi şekilde değer kaybetmesi sebebiyle döviz tevdiat hesaplarında  büyük bir çözülme yaşanmıştı o günden beri geçen Nisan ayındaki ihmal edilebilir düşüş dışında dolarizasyon devamlı olarak artmaktadır.


Türk Lirası Değer Kaybederse DTH’lar çözülür mü


 Döviz Tevdiat hesapları son zamanlarda sık sık rekor kırarken Türk Lirasının gevşemesi gerektiği ve eğer Türk Lirası ciddi şekilde değer kaybederse DTH’ların çözülebileceğine dair yorumlar görüyoruz. Son yıllarda döviz kurundaki her güçlü hareket DTH’larda çözülmeye sebep olmuş, bu doğru ama bu çözülmeleri her defasında çok daha güçlü alımlar izlemiş yani dövizden kar etmek sadece yatırımcının dövize eğilimini pekiştirmiş üstelik bu bakış açısı doğru olsaydı Türk Lirasının istikrar kazanmasının dövize olan talebi düşürmesi beklenirdi ama böyle bir gerçekleşme yok.

döviz tevdiat hesapları grafik
Dolar/TL kuru ve DTH'lar


döviz tevdiat hesapları grafik
Döviz Tevdiat hesapları grafik

 DTH'lardaki değişimi Merkez Bankası haftalık olarak yayınlar; son iki veri döneminde Türk Lirası %3.5 civarında değer kaybetmiş iken DTH'larda (Önceki hafta rekor kırmıştı.) çözülme sadece 300 milyon dolar civarında olmuş !


 Türk Lirasının değer kaybetmesinin dövize olan yönelimi zayıflatacağını öngörmek zor; Geçmişten günümüze yerlilerin dövize talebi ile tüketici güveni arasında çok güçlü bağ mevcut ve günümüzde de bu korelasyon net şekilde çalışıyor. Türkiye’de Döviz kuru arttıkça Tüketici güveni düşer, Tüketici güveni düştükçe de dövize olan talep artar ve bu durum tekrardan Türk Lirası üzerinde baskıya sebep olur, bu kısır döngü Türkiye'ye has bir olgu da değildir ve sonu da yoktur. Örneğin Arjantin’de mevduatların %90-95’i dövize geçmiş durumda ki zaten geriye kalan kısım gündelik hayatta ihtiyaç duyulan minimum yerel para  seviyedir.


Döviz Tevdiat Hesapları Grafik 2019

döviz tevdiat hesapları grafik 2019
Döviz Tevdiat hesapları ve Tüketici Güveni

Dolarizasyon Ne kadar büyük Sorun


 Bir ülkede yerlilerin dövize yönelmesi ciddi bir sorundur ve bu sorunun yol açtığı onlarca dolaylı problem de vardır bu bir gerçektir ama diğer yandan Türkiye'nin yüksek dış borç ve döviz açık pozisyonu da düşünülünce dolarizasyon Türkiye'de çözülmesi gereken değil, yönetilmesi gereken bir sorundur.

 Son verilere göre Türkiye'nin dış borcu 420 milyar dolar seviyesindedir; bir yıllık döviz açığı ise kabaca 190 milyar dolar seviyesindedir diğer yandan Merkez Bankası Döviz rezervi ise kabaca 105 milyar dolar seviyesindedir; bir ülkenin döviz açık pozisyonu ile Merkez Bankası rezervlerinin eşit olması beklenir ve Türkiye'ye dair olumsuz algının en temel sebeplerinden biri bu standardı sağlayamamasıdır. Merkez Bankası'nın kendine ait olan net rezervinin son senelerdeki en düşük seviyesi ile en yüksek seviyesi arasındaki fark kabaca 20 milyar dolardır yani Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu döviz rezervini kamu/merkez bankası'nın sağlaması pek mümkün değildir o zaman da brüt rezervideki zorunlu karşılıkların önemi artar ki bunun da kaynağı döviz tevdiat hesaplarıdır.

 Bir diğer önemli nokta ise şudur Türkiye'de kamu ve bankalar döviz yükümlülüğünü yönetmek konusunda daha profesyonel ve başarılıdır ama büyük holdingler dahil özel sektör döviz yükümlülüğünü yeterince başarılı yönetemez ve daha önemlisi Türkiye'nin dış borcunun çok önemli bir kısmı da özel sektöre aittir.(Milli hasıla/özel sektörün borcu %70-75 civarında ve bu borcun neredeyse yarısı döviz cinsi borçlanma.) Son bir haftada Suriye operasyonu sebebiyle Türk Lirası değer kaybediyor fakat geçen haftaya kadar döviz tevdiat hesapları büyürken bu durum Türk Lirasını olumsuz etkilemiyordu ki bu durum eğilimin sebep olabileceği olumsuzluklar dışında olumsuz bir olgu değildir çünkü bu durum yüksek borçluluğa sahip firmaların pozisyonlarını güçlendirdiği şeklinde yorumlanabilir ki olumlu bir durumdur. Rakamlar ile ifade edersek son verinin açıklandığı Temmuz 2019 ile bir önceki sene Temmuz 2018 verileri karşılaştırıldığında Özel sektörün Döviz borcu 300 milyar dolardan 260 milyar dolara, firmaların döviz açık pozisyonları 225 milyar dolardan 185 milyar dolara düşmüş. bu süreçte hem Merkez Bankası rezervleri güçlenmiş hem de kur atakları nispeten zayıf olmuş.

 Özetle dolarizayon Türkiye'de çözülmesi gereken değil, yönetilmesi gereken bir sorundur.

Twitter: Yusuf Yüksel





Facebook: Yusuf Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder