6 Kasım 2020 Cuma

2020 Abd Seçimleri

 (06.11.20)


 2020 ABD seçimleri bugün net bir sonuca ulaşabilir. Bu yazı yazıldığında Biden'ın başkanlık seçimini kazanma ihtimali bayağı yükselmişti. Seçim sonuçlarının netleşmediği eyaletlerden Nevada'da sonuçların Trump lehine dönme ihtimali bayağı zayıftı ve Biden'ın Nevada'yı alması başkanlık için yetiyordu. Georgia'da mektup oyların sayımı ile Biden çok güçlü bir ivme ile farkı kapatıyordu ve bu yazı yazıldığında Biden Georgia'da öne geçti. Georgia'da açılan oyların kabaca %70'inin Biden'a yazıldığını hesaba katınca Biden'ın kalan yaklaşık 50 bin oyda önemli bir fark yakalaması ihtimali güçlü. Yine Pennsylvania'da sayılacak 200 bin oy var ve mektup oylarda çok çok güçlü bir demokrat ivmesi varken oylar arasındaki fark 20 binin altına düştü. Biden'ın iki eyaleti de alma ihtimali güçlü görünüyor. Bunun dışında North Carolina'da da mektup oylarda Biden fark kapatıyordu ama Biden'ın North Carolina'da da kazanması kolay görünmüyor.


abd seçimleri borsayı nasıl etkiler



2020 ABD seçimleri Türkiye'yi nasıl etkiler


 ABD seçimleri Türk varlıklarını olumlu etkilemiyor; dolar küresel olarak son zamanlardaki en düşük seviyelerine gerilerken Türkiye-Amerika ilişkilerinin kötüleşmesi tedirginliği TL üzerinde baskıya sebebiyet veriyor.


abd seçimlerinde dolar ne olur



 ABD'de hiçbir kişi/kurumun Türkiye tezlerine yaklaşımı Trump kadar olumlu değil diyebiliriz ve Trump'ın seçimleri büyük ihtimal kaybetmiş olması çözülmemiş birçok sorunun var olduğu Türkiye-Abd ilişkilerinde gerilim ihtimalini ortaya koyuyor. Dolar endeksi son bir aydaki dibine gerilerken TL dolara karşı tarihi düşük seviyesini test etti.


2020 Amerika seçimleri doları nasıl etkiler


 2020 ABD seçimleri sadece bizi değil, bütün dünya piyasalarını etkiliyor. İfade ettiğim gibi dolar endeksi son zamanlardaki en düşük seviyesini test ediyor ve Biden yönetimi dolar üzerinde baskı olarak yorumlanıyor. ABD'de başkanlık seçimi ile birlikte bazı eyaletlerde senato seçimleri de gerçekleşiyor. Georgia'da senato seçimleri iki aşamalı yapılıyor ve mevcut sonuçlar Georgia'da senatörlüğün de demokratlara geçebileceğini işaret ediyor ve böyle bir senaryoda senatonun da kontrolü demokratlara geçebilir.


  Türkiye açısından bakınca ABD'de demokratların veya cumhuriyetçilerin Türkiye yaklaşımın çok belirgin farklar içerdiğini sanmıyorum, Trump'ın yaklaşımı dikkat çekiciydi ve Trump seçimi kaybedecekse senatonun da demokratlara geçmesi hem bizim için hem de dünya için çok daha olumlu olabilir çünkü Biden'ın dolar aleyhine vaatlerini gerçekleştirebilmesi için senatonun da demokratlara geçmesi kritik önem arz edecek.


 ABD'de seçimler öncesi en önemli konu Eylül itibariyle sona eren bir önceki destek paketi sonrası yeni bir destek paketinin onaylanmasıydı fakat iki parti bu konuda anlaşamamıştı; demokratların senatoyu da alması senaryosunda destek paketi beklentileri son derece önemli değişikliğe uğrayacak. 2020 Amerika seçimleri öncesi demokratlar ve cumhuriyetçiler 2 trilyon dolar civarında bir destek paketi konusunda anlaşamamışlardı. Demokratlar 2 trilyon civarı bir teklife 3,5-4 trilyonluk bir tekliften aşama aşama geri adım atarak gelmişlerdi yani şu an yeniden 3-4 trilyon dolar büyüklüğünde bir paket söz konusu olabilir.


 Demokratların destek paketinde orta sınıfa para transferleri önemli yer tutuyor ve bunun doğal sonucu daha fazla enflasyon, (Daha zayıf dolar) daha fazla piyasalara akan para ( ABD'de halka yapılan transferler yatırım eğilim ve kapasitesini görülmedik şekilde pozitif etkilemişti; bir önceki destek paketi sayesinde küçük yatırımcılar pek şahit olmadığımız şekilde piyasalarda trendleri belirleyecek hale gelmişti.) olabilir.


 Biden'ın/demokratların enflasyonist vaatleri bununla da sınırlı değil. Biden kayaç petrolünün ABD'de kullanımını belirgin şekilde azalmak, yeşil ekonomiye geçmek, asgari ücret iki katına çıkarmak gibi enflasyonist vaatlerde bulunuyor bu vaatlerin hepsinin anlamı daha fazla enflasyondur. Enflasyon da dolar üzerinde daha fazla baskı anlamına gelir.


ABD seçimleri altını nasıl etkiler


 ABD seçimlerinin doları olumsuz etkileyen etkileri genelde altını olumlu etkiler. Altının en önemli misyonu insanları enflasyondan korumaktır ve Biden birçok açıdan bize daha fazla enflasyon vaat ediyor. Yine destek paketi insanların yatırım eğilimi ve kapasitesini artıran bir faktör ki demokratlarla beraber çok daha büyük destek paketleri söz konusu olabilir. Bunlar altını olumlu etkileyecek dinamikler. 


 Diğer taraftan ABD seçimleri sonrası Trump'ın seçimlere itiraz edecek olması destek paketlerini Şubat-Mart aylarına kadar erteleyebilir çünkü Biden başkan seçilmiş olsa da görev teslimi Ocak ayında olacak ve bir destek paketinde anlaşma söz hakkı tartışmaya açık olan bir Trump ile daha zorlu olabilir. Biden yönetimi altın için olumlu iken reel ekonomilere dönünce dünya ekonomisi çok daha deflasyonist baskı altında ve bu altın için çok olumsuz ve çok ciddi destek ihtiyacı mevcutken karar mekanizmasının sıkıntılı olması sorunlara sebebiyet verebilir ve deflasyon etkisi arttıkça bu altını olumsuz etkileyecektir. Tabii ki bu durumun Reel ekonomilere de etkisi var. Daha önce yazmıştım; tekrarlayayım.

 2020'deki son derece güçlü krize rağmen ABD'de şirket iflaslar daha önceki destek paketlerinin etkisi ile son bir yılda %33 artmıştı fakat daha önceki desteklerin sona erdiği Eylül ayında bu rakam %78. Kişisel iflaslar, iflasın şekline göre %23-43 düşüş göstermişti çünkü eski yazılarda sürekli olarak ifade ettiğim gibi destek paketleri sayesinde 2020 krizinde Amerikalıların gelirinde bir düşüş yerine belirgin bir artış görmüştük.


amerika seçimleri doları nasıl etkiler
Amerika'da kişisel reel gelirler


 Seçim belirsizliğinin ortaya çıkması bahsettiğim desteklerin kışın ortalarına hatta Mart ayına kadar öteleyebilir ki bunun Abd ve dolaylı olarak dünya ekonomisi üzerinde olumsuz etkisi olacak. Üstelik bu etkiyle dünyada pandeminin yeni dalgası sebebiyle yeniden kısıtlamalar gelir mi sorusu cevap ararken yüzleşeceğiz.


2020 Abd seçimleri gümüşü nasıl etkiler


 2020 ABD seçimlerinin bir diğer önemli sonucu da gümüş fiyatlarının artması oluyor. Demokratların/Biden'ın kazanma ihtimali belirgin şekilde artınca gümüşün iki günlük yükselişi %7'i aştı. Demokratların yeşil ekonomi vaadi gümüşün endüstriyel kullanımının belirgin şekilde artabileceği beklentisine sebebiyet veriyor ve bu durum da gümüş fiyatlarını destekliyor.


ABD seçimleri borsayı nasıl etkiler


 Son olarak eklemek gerekirse ABD seçimlerinin en önemli sonuçlarında biri borsalar üzerinde olacak. Destek paketleri ile insanların cebine konan paranın piyasalara aktığını ve bu paraların piyasalar üzerinde son derece olumlu etkileri olduğunu belirtmiştim ve destek paketi beklentileri büyüdükçe doğal olarak borsalar bundan olumlu etkileniyor fakat daha büyük destek paketi vaadi olan demokratların Trump'ın indirdiği vergileri yeniden yükseltme, zenginlere daha çok vergi, borsaları sürükleyen teknoloji devleri üzerinde regülasyonlar gibi vaatleri de var ki bunlar borsalar için çok da olumlu değil.


Yeşil ekonomi nedir





Twitter: Yusuf Yüksel


(04.11.20)

2020 Abd seçimlerinde kaos yaşanabilir mi

  2020 Abd seçimleri için sadece iki gün kaldı. Daha önce yine bu başlıkta anketlerin, bahislerin 2020 Abd seçimleri için favorisinin Joe Biden olduğunu belirtmiştim ve beklentiler doğrultusunda Biden seçimi kazanırsa Biden'ın vaatleri üzerinden ''Abd seçimleri doları nasıl etkiler'' sorusuna cevap vermeye çalışmıştım. Bahsettiğim yazı bu makalenin altındadır.  2020 Abd seçimleri, sadece sonuçları değil seçim süreciyle de piyasaları etkileme ihtimali yüksek bir seçim... 2020 Amerika seçimleri daha önce hiç olmadığı kadar kaos ihtimalinin dillendirildiği bir seçim ve Salı akşamı yeni ABD başkanı kim olacak sorusu cevap bulmazsa bunun tabii ki başta altın olmak üzere piyasalar üzerinde etkisi olacak. 

 Amerika seçimlerine çok kısa bir süre kalmışken seçim önceki kullanılan oy sayısı pandemi ve son seçimde yaşanan aşırı kutuplaşma sebebiyle geçmişte rastlanmamış rakamlara ulaştı. Geçen seçimde kullanılan toplam oy 135 milyona bile ulaşmamıştı (Katılım yaklaşık %56) Bu yazı yazıldığında 3 Kasım önceki kullanılan oy sayısı 93 milyonu aşmıştı; bu oyların yaklaşık 60 milyonu ise mektup yoluyla kullanılan oylar. Mevcut ABD Başkanı D. Trump seçim kampanyası boyunca mektup oylarda hile yapıldığı üzerine sürekli olarak iddialar dile getirdi hatta seçimi ''HİLELİ'' oylarla kaybederse görevi devretmeyeceğini bile ifade etti. Trump'ın mektup yoluyla kullanılan oyları tartışmaya açması ve 2020 Abd seçimlerinde mektup ile kullanılan oyların tarihi rekor kırması seçim sonrası süreç ile ilgili şüpheleri de beraberinde getiriyor. Mektup yoluyla kullanılan oylar ABD seçimlerinde neden kaosa neden olabilir sorusuna cevap verebilmek için ABD'de seçim sürecinde önemli tarihleri ifade etmek lazım.


2020 Amerika seçimleri için önemli tarihler


 Amerika'da seçimleri bilindiği gibi 3 Kasım günü gerçekleşecek. Seçim sonuçlandıktan çok sonra bile mektup oyları kabul eden eyaletler var. (Buraya geri döneceğim.) 2020 Abd seçimlerinde aşırı miktarda mektupla oy kullanıldı ve Demokratların ısrarına rağmen ABD Ulusal Posta Servisi seçimler sebebiyle güçlendirilmedi, bu durum da mektup oyların 3 Kasım tarihinden çok sonra bile seçim sonuçlarına etki edebilme ihtimalini ortaya çıkarıyor. 25 Kasım gününe kadar mektup oyları kabul eden eyaletler var ve sayımlara itiraz 8 Aralık itibariyle sona eriyor. Bu süre yetersiz kalabilir ve bu süre yetersiz kalırsa 14 Aralık günü gerçekleşecek olan seçiciler kurulunun kararı tartışmalı olacak.


 Kısa bir hatırlatma yapmak gerekirse ABD'de başkanlık seçimlerinde insanlar başkanı değil, başkanı seçecek olan kurulun delegelerini seçerler ve bu kurul 14 Aralık günü yeni başkanın kim olacağını kararlaştırır. İfade ettiğim gibi seçiciler kurulu üzerinde bir tartışma mevcutsa konu ABD'nin Anayasa Mahkemesi olan Supreme Court'a taşınır. Cumhuriyetçiler seçim öncesi Supreme Court'a kendilerine yakın olduğunu gizlemeyen bir üye atadılar ki aynı Cumhuriyetçiler 2016 seçimleri sürecinde aylar önce bile Obama'nın Supreme Court'a atama yapmasını seçim yılı gerekçesiyle engellemişlerdi. Supreme Court'ta çoğunluğun Cumhuriyetçilere yakın yargıçlara seçimden hemen önce çok tartışmalı bir kararla geçmesi 2020 Amerika seçimleri üzerindeki kaos senaryolarına tuz biber ekiyor.


 Konuma geri dönüyorum; 2020 Abd seçimlerinde kaos çıkacaksa kaosun merkezinde mektup aracılığıyla kullanılan oylar olacak.


2020 Amerika seçimleri ve mektup oylar


 Öncelikle başkanlık seçimleri anketlerinde son durum aşağıdaki gibidir.


amerika seçimleri doları nasıl etkiler


 Anket firmaları anketler konusunda çok ciddi bir yanılgıya düşmüyorlarsa 2020 Abd seçimlerinde bir kaos ortaya çıkmaz; üstte verdiğim tabloda gördüğünüz gibi Biden anketlerde kendine yakın birçok eyalette seçimi kaybetse bile seçim gecesi başkanlığını ilan eder. 2016 yılında anket şirketleri başarısız olmuştu fakat Trump'ın başkanlığı da zaten istisnai bir galibiyetti. (Azınlık oy) Buna ilaveten 2016'da Trump'a zaferi getiren başlıca faktör başta siyahi Amerikalılar olmak üzere demokratların seçime katılımının kritik bölgelerde azalmasıydı ki mektup oylar, seçim öncesi oylar bu senaryonun tekrar etmesi ihtimalini zor sokuyor yani anket şirketleri 2020 Amerika seçimlerinde yanılırsa bu onlar için 2016'a göre çok daha büyük bir başarısızlık olacak.


 2020 Abd seçimlerinde sonuçlar konusunda tartışma yaşanacaksa bu tartışmanın merkezinde mektup oylar olacak. ABD'de Cumhuriyetçilere veya demokratlara yakın eyaletler fark etmeksizin neredeyse her eyalette mektup oylar daha çok demokratların tercih ettiği bir seçim yöntemi ki Trump'ın mektup oyları şaibeli gösterme çabası da biraz bununla alakalı... Mektup aracılığıyla oy kullanma imkanı olmazsa birçok demokrat partili oy kullanmamayı tercih edebilir. (Pandemi) En azından Trump'ın beklentisi buydu. Mektup aracılığıyla kullanılan oyların seçim sonuçlarını tartışmaya sürüklemesi de iki yollar olacak. Mektup aracılığıyla kullanılan oyların gecikmesi (On milyonlarca oy) seçim sonuçları konusunda şaibeleri beraberinde getirecek.


 Mektup aracılığıyla kullanılan oyların sayım süreci biraz daha uzun bu sebeple mektup aracılığıyla kullanılan oyların sayımı da doğal olarak sonuçlara biraz daha geç yansıyabilir fakat birçok eyalette mektup oylar seçimlerden çok uzun zaman önce sayılmaya başlıyor. Bu konuda sorun çıkabilecek iki eyalet olarak Pennsylvania ve Wisconsin dikkat çekiyor. Her iki eyalette 2016 seçimlerinin en heyecanlı geçtiği eyaletler arasındaydı ve iki eyaletinde başkanı seçecek kurulda hatırı sayılır delegesi var.


abd seçimleri altını nasıl etkiler


 Şunu da ekleyim; yukarıda seçiciler kurulu son durum diye bir tablo paylaşmıştım, o tabloda yararlandığım anketler hem Wisconsin hem de Pennsylvania'yı Biden'a yakın görüyor. Her iki eyalette de anket ortalamaları Biden'ı 6-7 puan Trump'ın önünde gösteriyor ve her iki eyaleti de Trump alsa bile Trump'ın başkanlık iddiasını sürdürmesi için daha çok daha fazla başarıya ihtiyacı var. (Anketlere göre) Bahsettiğim tabloda Hem Wisconsin hem de Pennsylvania Biden'a yakın gösterilmiş fakat bu iki eyaleti de Trump'a yazsak bile son durumda Biden'ın alması beklenen delege sayısı 260'a geriliyor ve Biden'ın başkanlık için arada olan 85 delegeden 10 tanesini alması gerekiyor yani özetle anketler Biden'ı çok güçlü favori görüyor.


Bir diğer önemli kaos senaryosu ise oyların 3 Kasım sonrası gelmeye devam etmesi ve bu oyların sonuçlara etki etmesidir. Ohio ve North Carolina eyaletleri birçok ankette her iki adayın da kazanabileceği eyaletler arasında gösteriliyor ve her iki eyalet de seçim sonrası mektup oyları kabul etmeye devam ediyor. 2016 seçimlerinde Trump Ohio'yu rahatlıkla kazanırken North Carolina'ı ise %4'ten daha düşük bir fark ile kazanmıştı, benim takip ettiğim anketler Nort Carolina'da Biden'ın 1-2 puan önde olduğunu gösterirken Ohio'da Trump %0,5'in altında bir farkla önde... 2020 Abd seçimlerinde mektup aracılığıyla kullanılan oylar kaynaklı bir tartışma olacaksa tartışmanın merkezinde bu iki eyalet olacaktır. Ohio'nun 18, North Carolina'nın ise seçiciler kurulunda 15 delegesi var.


 Toparlamak gerekirse Amerika seçimlerinde Ohio, North Carolina başta olmak üzere Wisconsin ve Pennsylvania sonuçları gerginliğe sebebiyet verebilir. Öte yandan ABD'de hem demokratlar hem de cumhuriyetçilerin çok önemli bir kısmı hilesiz bir seçimde adaylarının kaybetmesinin imkansız olduğunu dile getiriyor ki bu ayrıca dikkat edilmesi gereken bir durum.



(13.10.20)

Amerika seçimleri doları nasıl etkiler

 

 2020 ABD seçimleri için yaklaşık 20 gün kaldı ve anketler Temsilciler Meclisi'nin demokratlarda kalacağını neredeyse garanti görüyor; başkanlık seçimini Biden'ın kazanması ihtimali güçlü, son zamanlarda senatonun da demokratlara geçebileceğine dair beklentiler güçleniyor yani ''Mavi Dalga'' beklentisi dile getirilmeye başladı ve anketlere bakınca demokratların pozisyonlarını korumak için büyük bir çaba harcaması gerekiyor mu tartışılır çünkü çok basitçe ifade etmek gerekirse Biden kazanmak için büyük bir çaba sarf etmiyor, Trump'a karşı tepki güçlü diyebilirim. 2020 Abd seçimlerinde son durumla alakalı altta bir yazı var o yüzden seçimlerde son durum ile ilgili ayrıntıya girmeyeceğim, bu yazı Amerika seçimleri doları nasıl etkiler sorusu ile alakalı.


2020 Amerika seçimleri doları nasıl etkiler


 İfade ettiğim gibi anketler şu an Biden'ın başkan olmasına ve demokratların bütün seçimlerden üstün çıkabileceğine dair işaretler veriyor bu yüzden Biden sonrası ABD ekonomisi için önemli olacak dinamikleri ifade etmek gerekirse;


  • 2020 ABD seçimleri sonrası enflasyon


 2020 Amerika seçimlerinin ekonomik etkilerinden söz etmek gerekirse piyasaların kısa vadede en fazla önem verdiği konu ABD'de destek paketinin ne olacağı sorusudur diyebilirim. Coronavirüs salgını sebebiyle hükumetin daha önceki destekleri Eylül 2020 itibariyle sona erdi ve ABD'de taraflar yeni bir destek paketi konusunda anlaşamıyorlar. Muhtemel destek paketinin etkileri ve gecikmesinin sonuçları ile ilgili daha önce birçok yazı yazdım o yüzden bu yazıyı linklere boğmak istemiyorum fakat özetlemek gerekirse;

 ABD ekonomisi tarihi bir daralma yaşıyorken şirket iflasları bir önceki seneye göre sadece %33 artmış. Destek paketinin etkisinin sona erdiği Eylül ayında bu rakam %78. Hane halkı açısından resim çok daha farklı; 2020'de ticari olmayan iflaslarda bir artış yok hatta iflas başvurusu şekline göre  %23 ile %43'lük düşüşler var. Sebebine gelince ilk destek paketinde halka aktarılan kaynaklar o kadar güçlüydü ki 2020 Krizi insanların kişisel reel gelirlerini düşürmedi aksine çok istisnai bir şekilde yükseltti hatta yeni paket görüşmelerinde önerilen desteklerin işsizliği teşvik etmemesi tartışıldı !

abd seçimlerinde dolar ne olur
ABD'de reel kişisel gelirler

 
İlk destek paketleri amacına ulaşmış olsa da ABD'de halkın halen ciddi şekilde desteğe ihtiyacı var diyebiliriz. Kriz şimdilik zayıflamış olsa da örneğin işsiz sayısı 2008'deki zirve ile kıyaslanabilecek durumda ya da üstteki grafikten yola çıkarsak ABD'de kişisel gelirlerden kamunun transferlerini arındırırsak tarihi gelir artışı, tarihi gelir kaybına dönüşüyor ve yeni destek geciktikçe de bunun etkilerini görebiliriz.

2020 abd seçimleri
Kamu transferlerinden arındırılmış ABD'de kişisel reel gelirler


 Abd'de kamunun insanların cebine para koyduğu paranın olumlu etkilerini birçok veride gördük yani eski paketler amacına ulaştı fakat yeni paketin gecikmesi kazanımları riske ediyor.

  Konuma dönersem 2020 Amerika seçimleri doları nasıl etkiler sorusunun kısa vadede en önemli cevabı bu olabilir: Destek paketi ne kadar olacak? Ne zaman karar alınacak? 


 Ben ABD'de destek paketinin seçimden önce geçebileceğine pek ihtimal vermiyorum; paket geçse bile bu demokratların istediği kapsamda ve büyüklükte olmayacak sonuç olarak da 2020 Amerika seçimleri demokratların zaferi ile sonuçlanırsa piyasalarda çok daha büyük bir paket beklentisi ortaya çıkabilir.

 ABD'de destek paketi onaylanırsa bunun muhtemel sonuçları arasında reel ekonomide belirgin iyileşme, piyasalara akan parada artış olabilir ama en önemli sonuç ise ABD'de enflasyon beklentilerinde değişim olacaktır. Başlı başına uzunca bir konu olduğu için burada özetlemem mümkün değil fakat FED'in bastığı trilyonlarca dolar ile ABD hazinesinin saçtığı trilyonlarca dolar sonuçları bakımından kesinlikle aynı kefeye konamaz. (FED trilyonlarca dolar para bastı; dolar neden düşmüyor? FED'in bastığı paralar nerede?)


  • 2020 Amerika seçimleri sonrası yeni vergiler


 2020 ABD seçimleri için en dikkat çekici noktalardan bir diğeri seçimlerde popülizmin geniş toplum kitlelerin etkisine rağmen bir tarafta daha fazla vergi indirimi vaat eden Trump'ın vergi artırımı vaat eden Biden'a karşı zayıf kalması olabilir. Destek paketi gazıyla hisseleri uçan bazı şirketler, seçimi Biden kazanırsa vergi konusunda yönetimle ciddi şekilde çatışacak diyebilirim. Şu an gündemde daha az yer alıyor ama hatırlatmak gerekir; demokratlar teknoloji devlerinin çok az vergi vermemelerinden ciddi şekilde rahatsızlar hatta bu şirketlerin piyasadaki hakimiyetleri sebebiyle ellili yıllarda olduğu gibi devasa kartel davalarını gündeme getiren aday adayı bile oldu. 

 Biz 2020 borsa rallisi diye isimlendirmiş olsak da aslında ABD'deki ralli 5-10 hissenin rallisi durumunda ve demokratlar bu şirketlere ciddi şekilde takıklar. (Ayrıntısına şurada değinmiştim hatta yukarıda bahsettiğim küçük yatırımcının piyasalardaki artan etkinliği hakkında da fikir verebilir Piyasaları kim sürülüyor )


  • 2020 ABD seçimleri ve Yeşil Ekonomi


 Biden ve demokratların ülkemizde daha az dikkat çeken ama gelecek yıllara damga vurması beklenen bir diğer vaadi ise yeşil ekonomi vaadidir diyebilirim. Bahsettiğim durum sadece ABD ile sınırlı da değil Avrupa'da da yeşil ekonomiye geçiş konusunda çok güçlü bir eğilim var. 

 Bizim medyamız tuhaf bir şekilde yok sayıyor olsa da yeşil ekonomi çok ciddi riskleri ve fırsatları beraberinde getiriyor; hatırlatmak gerekirse geçtiğimiz aylarda Avrupa'daki çok önemli 750 milyar avroluk destek paketinde paketin üçte birinin yeşil ekonomi projelerine aktarılması şartı mevcuttu; ilerideki yıllarda şirketlerin yeşil ekonomi profili bazı pazarlarda söz sahibi olmak için en önemli dinamikler arasında yer alabilir yani daha ucuz ve kaliteli ürün üreten firmalar üretimde çevreciliği ön plana çıkarmadığı için pazarlarda hak ettikleri kadar yer alamayacaklar veya tam tersi sadece daha çevreci üretim gerçekleştiği için bazı şirketler önemli pazarlarda daha güçlü rakiplerini geçmeleri söz konusu olabilir. Fırsatlar tarafına gelince bu konuda ilerleme kat eden şirketler kredi derecesinden bağımsız devasa finansman imkanlarına ulaşabiliyor. Finansal piyasalarda yeşil ekonominin anılması bile gümüşü şaha kaldırmıştı ! ( Yeşil ekonomi ile gümüşün endüstriyel kullanımı arasında bağ mevcut.)

 Diğer taraftan yeşil ekonomi demek yeni maliyetler demek örneğin Biden yeşil ekonomi söylemi ile ABD'de Federal hükumete ait alanlardan kaya gazı çıkarılması konusunda engellemeler vaat ediyor ama bunun doğal sonucu daha az petrol üretimi> petrol fiyatlarında artış> enflasyondur. Ben sadece bir örnek verdim çünkü geniş bir konu fakat örnekler artırılabilir; yeşil ekonomi dikkat çekici bir maliyet artışı ve dolaylı olarak enflasyon vaat ediyor ki bu da dolar üzerinde baskıdır.

  • 2020 Amerika seçimleri sonrası FED beklentileri


 Amerika seçimlerinde dolar ne olur sorusunun cevabını etkileyecek bir diğer önemli faktör ise Biden kazanırsa muhtemelen alınacak kararların (Destek paketi, yeşil ekonomi) FED politikalarına etkisidir. Şu an FED'in 2023'e kadar hiçbir şekilde faiz artırması beklenmiyor ama yeşil ekonomi, güçlü destek paketleri ve benzeri enflasyonist adımlarda bu duruş korunacak mı veya korunabilecek mi son derece önemli olacak. Enflasyon beklentilerindeki bozulmalar FED'in tekrardan frene basma tarihini 2023'ten daha yakın bir zamana çekebilir. 2020 Abd seçimleri öncesi, Abd 10 yıllık tahvilleri de satış yemeye başladı. (Faizleri yükseliyor.)

amerika seçimleri doları nasıl etkiler 2020



 Amerika seçimleri doları nasıl etkiler sorusuna sadece finansal piyasalardan değil, alınan kararların reel ekonomilere etkisi üzerinden de değerlendirilmelidir mesela destek paketi, yeşil ekonomi gibi enflasyonist kararların euro/dolar veya dolar/yen paritelerine etkileri ne olur? Güçlenen euro veya yen beklentiniz varsa bunun deflasyonda/deflasyon kıyısında olan Avrupa veya Japonya ekonomilerine etkisi ve bu etkilerin finansal piyasalara dönüşleri de hesaplanmalıdır. Bunun dışında Biden'ın vaat ettiği enflasyon terazinin bir kefesinde ise öteki kefesinde de mavi dalga senaryosunda en az dört senelik güçlü yönetim ihtimali var. (Uzun ve çok fazla belirsizlik barındıran bir konu olduğu için yazının buradan sonraki kısmını silmeyi tercih ettim.)

 2020 Abd seçimleri Türkiye'yi veya Türk Lirasını nasıl etkiler konusuna hiç değinmedim çünkü bu konu ayrıca bir makale konusu ama çok kısaca belirtmek gerekirse ABD'de bütün etkin kurumlar/kişiler arasında herhangi bir politik anlaşmazlıkta Türkiye'ye en olumlu yaklaşan kişi genelde hep Trump olmuştu ve onun yokluğu Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni gerilimleri söz konusu edebilir. Seçim sonuçları bir şekilde ABD ile Türkiye gerginliğini yükseltmezse Biden ile zayıflayan dolar ihtimali bizi destekleyebilir. (İstikrar kefesine ağırlık verip Biden ile güçlenen dolar bekleyenler de var.) Trump'ın gidişinden en fazla olumsuz etkilenecek varlıklar arasında gösterilen Türk Lirası, Trump kalırsa bundan olumlu etkilenebilir ama sonuçta olay yine dönüp dolaşıp diplomasinin etkisine bağlanıyor.





(30.01.20)



Gelir adaletsizliği ve 2020 Abd Seçimleri



 İddia şirketleri 2020 Abd seçimleri için Demokrat Parti  başkan adayı olarak en fazla Bernie Sanders'a şans vermeye başladılar. Bu başlıktaki en son yazıda Bernie Sanders'ın 2020 Amerika seçimlerinde en güçlü aday olmadığını ama en kilit aday olduğunu ifade etmiştim fakat gelinen noktada Sanders en güçlü aday olmaya doğru da gidiyor. Demokrat partinin adayı için şimdilik Sanders ismi ön plana çıksa da önümüz ay itibariyle başlayacak ön seçimler belirleyici olacak fakat ön plana çıkan adaylar arasında Sanders - Warren ikilisinin politik görüşlerindeki yakınlık oyların konsolide olma ihtimalini ve bu iki adaydan daha popüler olan Sanders'ın şansını artıyor.

 Normal şartlar altında birçok açıdan Trump ve Sanders'ın geçmiş başkanlar ile kıyaslayınca son derece müstesna kişilikler ve bir dünya dezavantaja sahipler ama biri aşırı sağ, diğeri aşırı solda olan iki aday da aslında farklı kesimlerde aynı damara dokunuyorlar. Sanders, ironik şekilde (fazlasıyla yaşlı) gençlerin daha adil Amerika isteğini temsil ederken Trump da yine ironik şekilde (yaşlılar ''normal'' kişilere oy vermeye son derece meyillidirler.) yaşlıların Amerika'nın daha adil bir ülke olduğu zamanlara olan özleminden nemalanıyor.(Make Amerika Great again)

 Trump veya Sanders 2020 Abd seçimlerinde başkan olabilecek mi bilinmez ama Amerika'daki dip dalganın Amerika'da ve dolaylı olarak dünyada daha adil bir düzen talebi siyasetçilerin görmezden gelmeye devam edemeyeceği bir olguya dönüşüyor. Peki Abd'de neden gittikçe kuvvetlenen bir gelir adaletsizliği tepkisi var?

(Not: Bu yazıyı başka bir konu için yazmıştım ama gerekliliği sebebiyle bazı rötuşlarla buraya taşıdım.)

Amerika'da gelir dağılımı adaletsizliği

 Ben Abd'deki gelir adaletsizliğini yazacağım ama Amerika'nın dünyanın herhangi bir yerinden tek farkı istatistikler ülkesi olması sebebiyle efendilerin modern kölelerden, köle olduklarını gizleyememesidir yoksa dünyanın her yerinde resim aşağı yukarı Amerika gibidir.

 Öncelikle konuya farklı noktalardan girip sonra gelir adaletsizliğine geçeceğim. Dünya borsalarının değeri şu an için 88 trilyon doları aşmış.


 Bu sitede onlarca makalede borsalar ile küresel likidite arasındaki bağı açıklamaya çalıştım o yüzden bu yazıda yeniden borsalar ile küresel likidite arasındaki çok çok güçlü bağı tekrardan açıklamaya çalışmayacağım fakat itirazı olan olursa kendisini veri bombardımanına tutabilirim; rahatlıkla söyleyebiliriz ki günümüzde borsaların prim yapmasını etkileyen en güçlü faktör küresel likidite yani büyük merkez bankaları öncülüğünde merkez bankalarının 2008'den beri bastığı 15-20 trilyon dolardır.( Kabaca 15 trilyon dolar rezerv para birimleri, kabaca 20 trilyon dolar toplam artış.) 


 Bütün dünya borsaları 2008'den beri parti yapıyor, bu güzel ama Abd'deki durum çok daha iyi durumda... Mart 2008'den beri Abd borsalarının göstergesi olan S&P 500, dünya borsalarının göstergeleri arasında kabul edilen MSCI World ETF'ine göre (Abd varlıklarından arındırılmış şekilde) 6.77 kat daha fazla prim yapmış ki bu tarihi rekor ve on yıldır artan/ artmaya devam eden bir rekor yani borsalar akıl almaz şekilde prim yapıyor ve bunun kaymağını ABD borsaları yiyor. Borsalar neden akıl almaz şekilde prim yaptığına gelince 2008 krizini basitçe hatırlamak gerekiyor.

 Paylaşımda gereksiz ayrıntılara yer vermemek için bazı noktaları atlıyorum ama 2008 Krizinde toplumun belki %99'unun herhangi bir payı yok. 2008'e yol açan insanlar toplumun %1'i bile değildi ama 2008 Krizi kapitalizmin gördüğü en büyük tehlikeydi ve trilyonlarca dolar servet kaybına, 10 milyon Amerikalının işini, servetini kaybetmesine yol açtı. 2008'e hiç girmeyeceğim ve 2008 Krizi'ni çok sade olarak anlattığımı düşündüğüm şu linki bırakacağım. Okumanızı kuvvetle tavsiye ediyorum çünkü orada yazanlar bu makaleye de dayanak olacak. (-2008 Ekonomik krizi-) 

 Finansal kriz ortaya çıktığında Fed ve diğer büyük merkez bankaları onlarca yıldır gerçekleştirdikleri gibi soruna politika faizleriyle müdahale edemediler .(Fed neden 2008'e müdahale edemedi ve bir sonraki resesyona müdahale edemeyecek) Faiz politikaları çaresiz kalınca bir gün sona erecek iddiasıyla büyük merkez bankaları para basmaya başladı ve günümüzde görüldüğü gibi para basma hiçbir zaman sonlanmadı ve toplum küçücük faydalar uğruna çok büyük zararları göze almaya devam ettikçe de devam edecek. Yazının başında bahsettiğim küresel likiditenin anormal şekilde artmasının sebebi budur yani Fed önderliğinde büyük merkez bankaları toplum yararı için para basıyor ! Tabii ki bu basılan paraların bir dünya yan etkileri de var mesela nedir bu yan etkiler? On yılda küresel borçluluğun %65 artması gibi... 2008'de küresel toplam borç 150 trilyon dolar iken şu an 260 trilyon doları aşmış durumda... Uzun bir giriş oldu ama konuma dönersem 2020 Abd seçimleri için marjinal adayların ön plana çıkmasını sağlayan en temel faktör gelir adaletsizliğidir.


Abd'de gelir adaletsizliği


 2008 Krizi ile ilgili verdiğim linkte değinmiştim; 2008 Krizi Abd'de sayılı insanın sorumsuzluğu, suistimali sebebiyle ortaya çıkmıştı ve bahsettiğim sorumsuzluktan nemalanan zenginler iken toplumun çok geniş kesimi ciddi zararlar görmüştü.( Biz %99'uz Hareketi) 2008'deki suistimaller sebebiyle kimse cezalandırılmadı ve Fed önderliğinde başlayan görülmemiş teşvikler ile problemler ötelendi, kriz sona erdi.

 Günümüzden geriye bakınca ise 2008 yılı toplumdaki gelir adaletinin bozulması konusunda da çok önemli bir eşik olmuş. 2008'den beri Amerika'daki servette zenginlerin payı çok belirgin şekilde artmış yani krize sebep olanlar cezalandırılmamış hatta ödüllendirilmiş desek hatalı mı olur bilemiyorum.


 Yazının başında ifade etmiştim Fed önderliğinde büyük merkez bankaları 15-20 trilyon dolar para bastılar ki bu rakam 2008 öncesine göre küresel likiditenin 3-5 katına çıkması anlamına gelir fakat bu para enflasyon patlamasına sebep olmak bir yana enflasyonun ortaya çıkmasına bile sebep olamadı ! Çünkü para reel ekonomiye değil finansal varlıklara, özellikle de borsalara aktı. Basitleştirirsek zenginler akıl almaz hatalar yaptı; Fed, bu hataları örtmek için akıl almaz şekilde para bastı ve para borsalar üzerinden(yazının başında nedenini ifade etmiştim.) zenginlerin cebine girdi. Finansal kriz öncesi Abd'de borsa+ yatırım fonlarının  kabaca %90'nı en zengin %10'a ait iken bu oran %93'ün üstüne çıktı. Bu arada borsalar ise 4 kat prim yaptı !




 En zengin %10 ile geriye %90'ı karşılaştırsam da aslında en zengin %10'nun da içinde %1 toplumun %90'ı ile kıyasalanabilecek noktaya gelmiş ve bu durum refah içindeki Amerika halkını bile bezdirmiş durumda. Dünyadaki durumu sizin tahayyül sınırlarınıza bırakıyorum.



2020 amerika seçimleri

 Bu verdiğim veriler içinde en iğrenç kısım ise şudur: Bahsettiğim gibi toplumun çok çok küçük bir kısmı servetin akıl almaz bir kısmına sahip iken bu iğrenç düzenin devam ettirilmesi için devamlı olarak finansal şartlar gevşetiliyor.(Para basma vs.) (Finansal şartlar neden sürekli olarak gevşetiliyor) ve bunun yükünü neredeyse tamamı fakirlerin/orta sınıfın omuzlarında... Toplam servetin %36,2'sine sahip %90, toplam borçluluğun ise %72'isinin yükümlüsüdür. Bu veriler geriden gelen veriler olması sebebiyle makas şu an çok daha açıktır.


2020 Amerika seçimleri

''Bu taksimi kurt yapmaz, Kuzulara şah olsa...''

  Abd'de ve dünyada küçük bir azınlık ihtiyaç duyduğu refahın binlerce katı refah içinde iken toplumda yeterince refah içinde olmadığını düşünen çok geniş bir kitle mevcut ve kişisel fikrim bu düzene karşı tepki artık durdurulamaz seviyededir. Çok uzak bir gelecekte çoğunluk kontrolü ele alacaktır ama bunun çok ciddi şekilde de bedeli olacaktır.

14 yorum:

  1. Hocam mrb yine güzel bir yazı olmuş ..
    Farklı yönleri konuları ele almissnz ..
    Birde (1) 2020 ekonomik kriz hakkında ne dsnuyosnz böylede bir yazınız var guncelledginiz ..
    Adres gosterr gbi sürekli 2020 denmesi aslında olmuyacagini göstermez mi ?
    (2) ABD seçimlerinde seçim arefesinde böle bişi olur mu ..
    Biz bile seçim Türkiye olarakarefesinde bazı olacak olayları baskilayabilen bı ülkeyiz ABD bunu yapamiyacak guctemi
    (3) yoksa medya finans v.s gbi karteller toplumlar üzerinde algı yaratıp (1seyi 100defa söylersen olurmuş) bazı varlıklarla yoneltip buradanda vole vuralım düşüncesindemiler ..
    Cevaplarsanız çok sevinirim buraya da yazabilirsiniz mailede atabilirsnz ..
    Bu konu hakkındaki düşüncelerinizi analizleriniz i merak ediyorum

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Kısaca cevap vermek gerekirse;

      1. Tarihte sadece iki defa Fed'in gevşemesi sonrası resesyon gerçekleşmeden tekrar şıkılaşma yaşanmış; bunlardan sadece bir tanesi resesyonu ertelemiş diyebiliriz. Bütün işaretler resesyon öncesi gibi ama bu resesyon mu bence henüz net değil. Şartların bugünkü gibi olmasıyla resesyonlar arasında genelde 1-1.5 sene fark oluyor yani resesyon öncesi görünümü mevcut ama resesyon 2020'de mi 2021'e mi sarkar net değil. Fed'in önlemlerinin etkisini henüz göremedik.

      2. Trump da elinden gelen her şeyi yapıyor ama yeterli olacak mı göreceğiz. Trump Düne kadar Çin'e rajon kesiyordu ama gördüğünüz gibi şu an görünümü iyileştirmek için kedi oldu.

      3.Medya genelde hep optimistir çünkü talep budur. Geçmişten günümüze krizler hep bağıra bağıra gelmiş ama medya sağ olsun insanlar hep hazırlıksız yakalanmış.

      Sil
    2. 1.soru yanıtınıza göre 1.1.5 yıl varsa resesyon işaretine seçim sonrası .. patlar bu olay ..
      Seçimden önce kimseye bişi caktirmiyor olabilirler mi ..
      En nihayetinde para basacaklarda bundan kesinlikle eminim ..
      Ya basmazlar bollasmazlar ise dünyada nasi bi girdabın içinde oluruz onu şeyy edemedim ..

      Sil
    3. Basarlarsa da çocuklarımız o girdaba içine düşer !

      Sil
  2. Erkan öz var YouTube da .. onun anlattıkları ve konuştukları sizin yazılarınızla nerdeyse paralel nitelikte ..
    Oda 2020ye işret ediyor ..
    Sağlıklı somut veriler ve örnekler işliyor videolarında ..
    O yüzden hayatımda ekonomi olarak 2inssani takip ediyorum ..
    Siz ve Erkan öz ..
    Sizleri dinleyip gelecek projeksiyonumuzu sekillendryrz ..
    İnşallah yanilmiyor ve yaniltilmiyorzdr..
    İyi çalışmalar

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. eşekkür ederim. Kendisini takip etmiyorum ama kesinlikle edeceğim.

      Sil
  3. Yusuf hocam gelecek krizin en büyük göstergesi olarak ta 3verinin üzerinde duruyor özellikle
    1- 10y-2y tahvillerin ters düz olması
    2- bankaların kendi aralarında borçlandığı libor faizin tavan yapıp kendi aralarında borç vermeyisi kii yanılmıyorsam Fed bu yüzden repo olayına başladı nakit sıkışıklığı ndan
    3 ise gideri gelirinden çok fazla olan zombi şirketler
    Ford
    Tesla
    Boeing
    General motors
    Deutsche ve commerzbank
    Vee süregelen şirket evlilikleri

    YanıtlayınSil
  4. Steve Eisman'ın kısa pozisyon aldığı belli başlı şirketler Deutschebank (Avrupa bankalarının içler acısı durumda olduğunu söylüyor)
    Tesla
    ABD'deki Emlak şirket Zillow

    Long pozisyon aldığı çok güvendiği şirket ise Motorola Solutions.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Motorola ne alaka diyecektim de yeni gördüm; şaşırdım da...

      Sil
  5. Abd seçimlerinin bu sene kaos yaratacağı kesin gibi bakalım.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. ben de şu yazımda bazı olası sonuçların dolara etkilerine yer verdim: https://www.makrofinans.com/kidem-tazminati-hesaplama-2020-kidem-tazminati-tavani-2020-ne-kadar/

      Sil
  6. Merhaba Yusuf bey.Biden'ın caatsa yaptırımlarını devreye sokması ve bu yaptırımların içeriği (Türkiyenin Iban sisteminden çıkarılması kadar ciddi derecede olur mu), bu konudaki görüşlerinizle ilgili bir yazı paylaşmayı düşünüyormusunuz.Şimdiden Teşekkürler.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar Barış Bey;

      Çok geniş bir soru sormuşsunuz ama bildiğim kadarıyla kısa bir cevap vermem gerekirse CAATSA yasası çıkarılırken bunun bir gün Türkiye gibi bir ülkeyi hedef alabileceği tahmin edildiğini pek sanmıyorum o yüzden karar alıcılar bir şeyler yapmakta zorlanıyor. ABD ile Türkiye ilişkileri çok sorunlu ama CAATSA'nın muhtemel hedefleri Rusya, K. Kore, İran gibi ülkelerdi; Türkiye-Abd ilişkileri sorunlu olsa da ilişkilerin seviyesi bahsettiğim ülkelerle ABD ilişkileri gibi değil.

      Caatsa yaptırımları için ifade ettiğiniz gibi çok çok ağır maddeler var. (Swift sisteminden çıkarma, Amerikalılara bahsedilen ülkeye yatırım yapmayı yasaklama vs.) fakat diplomasiye şans vermek için sadece yaptırım uyguladım demek için var olan maddeler de var ama her senaryoda CAATSA'nın adı bile bizim için ciddi sorunlara sebebiyet verebilir. Saygılar.

      Sil