19 Nisan 2020 Pazar

Çin Ekonomisi

Çin Ekonomisi 2020 ilk çeyrekte tarihi daralma yaşadı


 Covid-19 Salgınının dünya ekonomisine verdiği zararı ilk olarak salgının başladığı Çin'de görmeye başladık. Çin ekonomisi 2020 ilk çeyreğinde %6,8 daraldı. Bu rakam mevcut büyüme serisinin başladığı 1992'den beri ortalama reel büyümesi %9'un üzerinde olan Çin'de görülen ilk çeyreklik daralma. 2020 yılının başında Çin ekonomisi ile ilgili beklentilerde dile getirilir iken Çin ekonomisi 2020 yılında %6'nın altında büyüme performansı göstermesi ihtimali olumsuz bir durum olarak ifade ediliyordu. IMF'in iyimser olarak yorumlanan 2020 yılı büyüme tahminlerine göre Çin ekonomisi bu sene %1,2 büyüyecek.



çin ekonomisi 2020
Çin ekonomisi reel büyüme

 Çin ekonomisi uzun yıllardır düşük büyüme, yüksek borçluluk sorunu ile karşı karşıya iken 2020 yılı Çin için kırılma yılı olabilir ama Çin kaynaklı en büyük sorun artık ekonomik değil, politik gelişmeler olacak.

 Çin, dünyanın başına sardığı Covid-19 salgını sebebiyle bütün dünyanın hedefi haline geliyor. Salgının en başından beri Çin'in verilerinin güvenirliği tartışılıyordu ama gelinen noktada Çin bile yayınladığı verilerin çok afaki olduğunun farkına varmış olacak ki dün ölümlü vakalar ile ilgili güncellemeye gitti.

 Covid-19 sebebiyle 1 milyon kişide görülen ölüm oranı dünyada ortalama 21 civarında iken bu rakam hastalığa en hazırlıksız yakalanan ülke olan Çin'de sadece 3.



Çin ekonomisi 2020



 Çin'in salgın ile ilgili dünyayı yanlış bilgilendirmesi dünyaya çok pahalıya mal oluyor. Çin'in sunduğu veriler sebebiyle Covid-19 en başta griple karşılaştırılan bir hastalıktı ama gelinen noktada görüyoruz ki salgın SARS'tan çok daha öldürücü (Şu an için tamamlanan vakaların %21'i ölümle sonuçlanmış.) ve çok daha bulaşıcı. Dünya Covid-19'un gerçekten ne kadar tehlikeli olduğunu önceden bilinseydi (DSÖ'nün suçu affedilemeyecek seviyede.) durum şu an içinde olduğumuz kadar vahim olmayabilirdi.

 Çin'in salgının başındaki sorumsuz açıklamaları ise kendisine bumerang gibi geri dönüyor.


Covid-19 Laboratuvar Virüsü mü


 Geçtiğimiz aylarda bazı Çinli yetkililer Covid-19 için Laboratuvar virüsü olabileceğine dair açıklamalar yapmıştı ve komplo teorisyenlerine koz vermişti; Covid-19'un çok büyük ihtimal Laboratuvar ürünü olmadığına dair çok saygın çalışmalara rağmen bu yönde bir algı oluştu ve algının merkezinde de artık Çin var. En saygın basın organlarında bile Covid-19'un Çin laboratuvarı ürünü olduğuna dair ithamlar çıkıyor ki bütün dünyada yükselen Çin karşıtlığı sebebiyle bu yönde fikirlerin taraftar bulması çok olası.



ABD'de Covid-19 sebebiyle tazminat yasası



 ABD'de Covid-19 sebebiyle görülen zararların Çin'den tanzim edilmesine dair yasa çalışmasından söz ediliyor; Kongre, Çin-Abd ilişkilerinde geri dönülmez bir yıkıma sebep olabilecek böyle bir adım atmasa bile Çin'in salgının başında yönetemediği hatalı süreç gelecek yıllara damga vurabilecek bir belirsizlik unsuru haline geldi. Dünyanın her yerinde insanlar Covid-19 sebebiyle maddi manevi büyük zararlar gördü ve bunun tanzimi için dünyada binlerce mahkeme Çin'i işaret edebilecek; bu türlü senaryolarda politikacıların da yapabileceği çok bir şey yok ve bu durum önümüzdeki yıllar boyunca politikacılarında etki alanının sınırlı olduğu bir problem olarak dünya gündeminde olacak. Şimdiden birçok ülke için yüzlerce milyarlık tazminat davaları dile getiriliyor.



Çin'in artık dünyanın üretim merkezi olarak kalması artık çok olası değil


 Covid-19 salgını sonrası dünyadaki düzenin ciddi şekilde değişeceğine dair yorumlar görüyoruz ama bunun kesin olan kısmı şudur diyebiliriz Çin veya başka bir ülkenin bundan sonra dünyanın üretim üssü olması çok zor. Bu uzun yıllar sürecek bir süreç ama ticari tedarik zincirleri, üretim devamlılığı bundan sonra ekonomik değil güvenlik açısından değerlendirilecek mevzular haline gelecek. En başa dönelim Covid-19 salgını sadece Çin ile sınırlı kalsaydı içinde bulunduğumuz kriz daha hafif olacak olsaydı da yaşanacaktı çünkü küresel olarak üretilen bütün önemli ürünlerde tedarik zincirinin bir yerlerinde Çin yer bulmuş durumda ve bunun ne kadar riskli olduğunu bütün dünya yaşayarak öğrendi. Çok gelişmiş teknolojiye sahip ülkelerde bile çok basit ürünler ( maske, eldiven) üretilemedi. 


Çin ekonomisi 2020
Dünyada doğrudan yatırımlar(milyar dolar)



Çin, Abd'den sonra dünyada en fazla doğrudan yatırım çeken ülkedir ve son 10 senede Çin'e yapılan doğrudan yatırımlar neredeyse ikiye katlandı. ( Finansal Kriz öncesi Çin'e yapılan yıllık doğrudan yatırım yaklaşık 75 milyar dolar iken 2018'de bu rakam yaklaşık 140 milyar dolardı.) Çin'e yatırım eğiliminin zayıflaması  diğer gelişmekte olan ülkeleri pozitif etkileyecektir ve stratejik konumumuz sebebiyle biz bu konuda bayağı dikkat çekebilecek bir ülkeyiz o yüzden yatırımcı çekmek için daha fazla çaba göstermek için olumlu bir dönemdeyiz.





Twitter: Yusuf Yüksel 


(Güncelleme sona erdi.)


Çin'in artan borcu, Zayıflayan büyüme ivmesi


 Çin, seksenli yıllara doğru liderleri Mao ölene kadar küresel ekonomi ile etkileşimi en düşük seviyede tuttu. Mao öldükten sonra yerine geçen liderler bazen doğru bazen eleştiriye son derece açık yöntemler ile Çin ekonomisini küresel ekonomiye entegre etmeye çalıştılar ve bu çalışmaların sonucu 2001 yılında Çin, Dünya Ticaret örgütüne katıldı. Çin'in yüksek potansiyeli ve başarılı kalkınma projeleri sebebiyle Çin ekonomisi 1980'den 2008'e kadar çift haneli büyüme ortalaması yakaladı ve dünya ekonomisinin yükselen yıldızı oldu.


çin ekonomisi 2020
Çin ekonomisinin yıllara göre büyüme oranı


 2008'de küresel krizin etkileri ve zayıflayan potansiyel (Orta gelir tuzağı) ve biriken yapısal problemler sebebiyle Çin ekonomisinin büyüme ivmesi zaman geçtikçe zayıfladı ve Günümüzde Çin ekonomisi sıradan bir gelişmekte olan ülkeden çok uzakta olmayan rakamlar ile büyüyor. Diğer taraftan 2008 yılı borçlanma konusunda da Çin için milat oldu.

 2008 yılına kadar da Çin'in borçluluk rakamları emsal ülkelere göre yüksekti fakat değişim anormal değildi.(Milli hasılaya oranla) 2008 sonrası Çin ekonomisi zayıfladıkça yönetim ekonomisi finansal şartları gevşeterek (Borçlanmayı teşvik ederek) desteklemeye çabaladı fakat istenen sonuç elde edilemedi fakat devamlı olarak teşvik edilen borçlanma ise belli periyotlar ile daha fazla teşvik ihtiyacı doğurdu.

 2008'de Çin'de toplam borçluluğun milli hasılaya oranı %166 iken bu rakam 2019'un üçüncü çeyreğinde %310'a yükseldi. Bu rakam rezerv para birimine sahip olmayan ülkeler için son derece yüksek.


çin ekonomisi 2020
Çin'de borçluluk 2019
Çin'de finansal şartların gevşetilmesi büyüme konusunda istenilen sonuçları sağlayamamasının yanında Çin ekonomisi üzerinde artan borç yükü sorunlara sebep olmaya başladı. Çin'de son altı ayda iki banka kurtarıldı, yılın ilk dokuz ayında 900'e yakın yerel yönetim temerrüde düştü; geçen sene bu rakam 100 bile değildi. (Çin'de yerel yönetimlerin iflasa sürüklenmesi ayrı bir makale konusu) Çin yönetimi sorunlu krediler için çok düşük rakamlar açıklasa da UBS geçtiğimiz günlerde Çin'deki sorunlu kredilerin oranının en azından çift hanede olduğu tahmin etti. Çin'in abartılı şekilde artan ve artmak da zorunda olan(yapısal sorunlar) borçları yakın zamanda Çin ve dünya ekonomisi için büyük bir risk olarak kabul görmese de bu sorunun eninde sonunda dünya ve Çin için büyük sorunlara sebep olacağını tahmin ediyorum. 

 Çin yönetimi mevcut paradokstan çıkmak için ne yapıyor sorusuna gelince sorunu daha da derinleştirmek dışında hiçbir şey yapamıyor. Mevcut başkan Xi Jinping, 2012'de yapısal sorunları çözme vaadiyle başa geçmişti hatta 2008 sonrası zayıflayan büyüme ivmesi biraz da Başkan Jinping'in yapısal sorunları çözme politikaları ile alakalıydı. Jinping, mevcut sorunu çözmek için çok güçlü kararlar da aldı (Bir yol Bir kuşak Projesi) fakat Abd'nin başına Trump gelince ve ardından başlayan ticaret savaşları sebebiyle Çin'in ekonomisi çok daha hızlı zayıfladı ve Jinping yönetimi yapısal sorunları çözmek bir yana çok daha derinleştirecek kararlar almaya başladı.

  Abd Başkanı Trump'ın seçim öncesi Çin ile anlaşmaya daha fazla istekli olduğu son günlerde gözden kaçmıyor ve Çin'in de bu zaaftan yararlanmak istediği de net olarak görülüyor fakat anlaşma olmazsa ve ticaret belirsizliği devam ederse Trump kadar Çin ekonomisi de zarar görecek o yüzden Çin'in de makul bir anlaşmaya hayır demeyeceğini tahmin ediyorum. Gerçekten bir makul anlaşma için ise geçmişe gidip bazı hataları en başta önlemek gerekiyor.

Çin'in Borçları Türkiye'yi neden ilgilendiriyor


  •  Çin ekonomisi Abd ile beraber dünyanın en dinamik iki ekonomisinden biri ve Çin'deki zayıflama dolaylı olarak küresel ekonomiyi de etkiliyor. Küresel ekonomideki zayıflamalar ise en fazla bizim gibi gelişmekte olan ülkeleri olumsuz etkiliyor.

  • Çin ekonomisi şu an deflasyon riski ile karşı karşıya ve Çin'in attığı adımlar yuanı gerektiği gibi olumsuz etkilemiyor.(Yuanın değer kaybetmesinin hikayesi şu an için farklı) fakat genel anlamda Çin'in devamlı olarak para arzını artırması, finansal şartları gevşetmesi yuanı devamlı olarak hak ettiği seviyeden daha ucuz alıp-satılmasını sağlıyor. Bu durum da Türk ihracatçısını olumsuz etkiliyor ve Türk Lirası üzerinde baskıya sebep oluyor hatta Türkiye, Çin için bir dış pazar olduğu için Çin'in malları ucuzladıkça ithalat açısından da olumsuz bir durum yaşıyoruz. Geçen sene Türk Lirası çok büyük değer kaybına uğradı ve doğal olarak ihracatımız bu durumdan olumlu etkilendiği için ihracat konusunda son zamanlarda gelişen dezavantajlı durum çok dikkat çekmiyor ama gelişmeler daha farklı olsaydı ihracatta çok daha iyi bir rakamlar görebildik. Yuan, uzun zamandır değer kaybedip Türk lirası ve benzeri para birimleri üzerinde baskı oluşturuyor; bununla ihracatımız da euronun, ithalatımızda ise doların ağırlığı daha yüksek ve geçen sene euro/dolar paritesi için 1.4 gibi seviyelerden söz ediliyor iken şu an parite 1.1'de ve çok ciddi bir iyileşmede beklenmiyor. Pariteler normal şartlar altında ihracatımız açısından kesinlikle olumlu seviyelerde değil.

  • Çin'in borç sorunun dolaylı uzantısı olan yuanın adil olmayan bir kurdan işlem görmesi Abd özelinde bütün ülkelerin tepkisini çekiyor ve Abd ile Çin'in anlaşamamasının en temel sebeplerinden biri bu durumdur. İki ülke arasındaki gerginlik de en fazla bizim gibi risk iştahından beslenen ülkeleri olumsuz etkiliyor.


 Bazı noktaları tekrara düşmemek için ısrarla atladım. Şu yazıyı da okumanızı kesinlikle tavsiye ederim.-Ticaret savaşları-

Bunun Dışında Çin'deki kredilerin aktığı mecralar için-Çin emlak balonu-



Çin Ekonomisi 2020 ilk çeyrekte %9 daralabilir


 Çin'de Covid-19 salgın büyük ölçüde kontrol altına alındı. Dün Çin'de yeni vaka sayısı 34 olurken bu vakaların tamamı yurt dışı kaynaklı oldu. Çin'de reel sektör neredeyse normale döndü artık salgının Çin ekonomisi için faturası tahmin edilmeye çalışılıyor. Goldman Sachs'a göre Çin ekonomisi 2020'nin ilk çeyreğinde %9 daralacak. Sachs, Çin'in 2020 büyüme tahminini ise %5.5'ten %3'e çekti.


Şimdi de Gıda Krizi mi



 Ekonomi hatta siyaset gündemi tamamen Covid-19 ile ilgili gelişmeleri odaklanmış durumda ama şu an gıda fiyatları ciddi bir sorun olma yolunda ilerliyor olabilir. Son günlerde haberlerde Doğu Afrika'dan Çin sınırlarına kadar geniş bir coğrafyada yayılmış olan çekirge istilası hakkında haberler okuyoruz ama neredeyse yerli/yabancı hiçbir kaynak güncel bilgi paylaşmıyor, bu durumun sebebi muhtemelen konunun çok da yakından takip edilmiyor oluşu olabilir. Birleşmiş milletler sorunu görülmemiş bir tehdit olarak tanımladı.

 Uzun zamandır güncellenmeyen bilgilere göre çekirge salgını günlük yüzlerce kilometre ilerleyebiliyor ve  çekirgeler her gün on binlerce insanın gıdasını tüketebiliyorlar. En son bilgi çekirgelerin Doğu Afrika'da tekrar artmış olması ve Çin sınırına kadar dayanmış olan çekirgelerin Çin'de ciddi tahribata sebep olma ihtimali artmış durumda. Şu an dünyada gıda fiyatları zaten sıkıntılı bir durumda ve dünyanın en büyük nüfusunu barındıran Çin'de bir de çekirge istilası yaşanırsa gıda fiyatları daha da baskı altında kalacak.


 Çin'deki uzun zamandan beri Domuz humması sorunu yaşanıyor; Çin hükumeti daha önce içinde bulunduğumuz aylarda sorunun zayıflayacağını ifade etmişti ama böyle bir gerçekleşme olmadı.

 Şu an Çin'de ve dünyada deflasyonist bir ortam var. Çin'de enflasyon geçtiğimiz ay baz etkisi ile %5.4'ten %5.2'e düştü. Çin büyümesi muhtemelen +%6'dan  -%5-10'lara düşecek iken bu rakam çok sınırlı bir gerileme. Çin'deki deflasyon sorunu Çin ekonomisi için ayrıca bir problem kaynağı; Çin ekonomisi hem daralıyor(Talep düşmesi) hem de petrol fiyatları ve genel anlamda emtialar ciddi şekilde değer kaybediyor(maliyet düşüyor) yani düşük enflasyon için bütün şartlar var olmasına rağmen enflasyon da gerileme sınırlı ki bunun sebebi gıda fiyatlarındaki artış.

İfade ettiğim gibi geçen ay Çin'de enflasyon %5.4'ten 5.2' düştü. Aylardır düşüş kaydeden üretici fiyatları bir aylık %0.1'lik artış sonrası Şubat ayında tekrar düştü.


çin ekonomisi 2020


 Çin'de son derece deflasyonist bir ortam var iken domuz humması etkisiyle enflasyonda gerileme son derece sınırlı. Çin'de geçtiğimiz ay kaydedilen %5.2'lik enflasyonun %3'ten fazlası domuz eti, %4.3'ü ise gıda fiyatları kaynaklı. Çin'de gıda enflasyonu %21.9'a yükselirken domuz etindeki artış ise %116'dan %135.2'e yükseldi. Daha önce Çin'deki domuz humması sorununun yıl ortasında azalacağını ifade eden Çin yönetimi şu an yılın ilk yarısını işaret etmiş durumda.

 Çin yüksek nüfusunu beslemekte zorlanan bir ülke. 1970'lerin sonuna kadar kırsal nüfusun kalabalık olan Çin Mao sonrası hızla kentleşti ve bunun doğal yansımalarından biri sürekli olarak tekrar eden gıda problemleri oluyor. Çin dünya nüfusunun önemli bir kısmına ev sahipli yapması sebebiyle gıda konusunda yaşadığı sorunlar diğer ülkelere de yansıyor. Gıda fiyatları sadece Çin'de değil dünyada da hızla artıyor. 

 Çin'de domuz humması sorunu devam ederken Covid-19 kısıtlamaları sebebiyle bu sene ekim döneminde yöneticilerin bile demeçlerinde yer bulan aksamalar oldu bunun üzerine bir de çekirge istilası yaşanırsa 2020'nin bölüm sonu canavarı gıda krizi olabilir.


 Covid-19 salgını ile Çin'deki gıda krizi bir birinden ne kadar bağımsız bilmek zor. Bilindiği gibi Covid-19 vahşi hayvanların tüketilmesi ile insanlara bulaştı ve Çin daha önce SARS salgını sebebiyle bu türlü vahşi hayvanların tüketilmesini yasaklamıştı ama birkaç sene içinde bu karardan vazgeçti, dünya devletleri bu konuda Çin'e en üst seviyede baskı yapmazsa Covid-19 Çin'in dünyanın başına açtığı son bela olmayabilir.

(17.02.20)


Çin Ekonomisi Toparlanabilecek mi


Çin ekonomisi coronavirüs salgınının etkilerini üzerinden atmaya başladı. Bugün Çin hisseleri 23 Ocak günündeki (Salgının fiyatlanmaya başladığı gün) seviyesine geri dönerek salgının kayıplarını sildi. Çin hisselerinin toparlanmasının asıl sebebi Çin Devlet Başkanı Xi'nin '' Çin ekonomisi 2020 hedeflerine ulaşacak.'' açıklamasıdır. Çin'in 2020 hedeflerine ulaşması ancak çok güçlü destekler ile mümkün ve başkan bunun işaretini vermiş oldu.

 Son veriye göre dünyada 71.429 kişi Wuhan Virüsüne yakalandı. Salgına yakalananların 70.635'i Çin'de iken 794'ü Çin dışında 25 ülkede bulunuyor. Yine bugüne kadar hastalık sebebiyle 1.666 kişi ölürken Çin dışında Wuhan sebebiyle ölen kişi sayısı 3.


Çİn ekonomisi 2020



 Saygın kurumların iyimser senaryosuna göre Çin'deki salgın Şubat ayında zirveye ulaşacak iken kötümser senaryoda ise bunun Nisan ayına kadar sürebileceği ifade ediliyordu. Çin'den gelen veriler salgının artış hızının yavaşladığını ve salgının içinde bulunduğumuz Şubat ayında zirveye ulaşmış olabileceğini gösteriyor ama Dünya Sağlık Örgütü'nün son verisinde gördüğümüz gibi Çin'in verilerine güvenmek halen zor. Çin geçtiğimiz günlerde bir defada kabaca açıklanan vakanın %50'si kadar hatalı veri olduğunu açıklamıştı ve bugün Dünya Sağlık Örgütünün raporunda bu rakamlar işlendi.



Çin ekonomisi



 Çin'deki salgına dair iyimserlik mevcut olsa da verilere olan güvensizlik ise devam  ediyor. Çinli diplomatların haddini aşacak seviyede yüksek seviyede itirazlarına rağmen dünyada Çin'e veya Çin kaynaklı ürünlere kısıtlamalar devam ediyor. Sadece dış dünyada değil Çin'de de rejime karşı yükselmiş tepki mevcut. Çin'de salgının ciddiye alınmasında iki hafta önce Çinli doktor Li Wenliang sorunu tespit edip meslektaşlarını bilgilendirmeye çalışmıştı fakat rejim tespitleri incelemek yerine doktoru ciddi şekilde cezalandırma yoluna gitmişti; Doktor Li'nin tespitleri ciddiye alınmış olsaydı Wuhan Virüsünün bir salgına yol açmadan önlenmesi mümkün olurdu. Doktor Li geçtiğimiz hafta Wuhan Virüsü sebebiyle öldü.

 Çin verilerine güvensizlik sadece rejimin tavırlarıyla da alakalı değil, rejim istemese bile Çin'de veri manipülasyonu çok yaygın bir sorun.Alttaki video Çin ekonomisi büyüme verilerinin sağlıklı olup olmadığı ile alakalı ama Çin'deki yapısal veri sağlığı problemini de basitçe ve sade bir şekilde ifade etmiş.




 Çin'deki problemin küresel ekonomiye çok büyük bir zarar verebilmesi senaryosu şu an ciddi şekilde zayıflamış olsa da Çin ekonomisi için önemli sorunlar oluşturması çok güçlü bir ihtimal. Birçok kurum Çin ekonomisi 2020 büyüme tahminlerini %0.5-1 arasında düşürdü ve bu sorunun daha da derinleşmesi mümkün. Wuhan Virüsü sebebiyle bu sene Çin ekonomisi büyüme rakamlarının %5'lere düşmesi söz konusu olunca Çin'deki artan borç, düşen büyüme ivmesinin (Bir alttaki makalede ayrıntılar mevcut.) daha ciddi sorunlara sebep olması ihtimali daha da ciddi şekilde dile getirilmeye başladı. Geçen sene Çin yönetiminin bankalara yaptığı stres testinde Çin ekonomisi büyüme hızının %4'lerin biraz üzerine düşmesi senaryosunda (Şu an birinci çeyrek için yaklaşık olarak beklenen senaryo) test yapılan 4.000 bankanın  daha çok küçükler olsa da %10'nundan fazlasının sorunlu banka hüviyetine gireceği sonucu ortaya çıkmıştı. Yine bu senaryoda Çin'de sorunlu kredilerin 5 kat artacağı ifade ediliyordu. Çin hükumeti mevcut sorunların daha da derinleşmemesi için piyasayı likiditeye boğması bekleniyor. Bu yöntem ile Çin'deki sorunların kısa süreçte iyileşmesi bekleniyor ama diğer yandan bu çözümle orta-uzun vadede Çin'deki düşük büyüme, artan borç ivmesi muhtemel borç krizi sorunu derinleşecek.


 Çin'de ciddi bir veri manipülasyonu varsa şu an piyasadaki güçlü ''Paket'' beklentisinin istenen sonucu verip veremeyeceği ise ayrıca bir sorun.

 Çin'de Wuhan Virüsü sebebiyle yaşanan sorunlar gündemi tamamen meşgul ediyor diğer yandan Domuz humması problemi de devam ediyor. Çin'de geçenlerde açıklanan veriye göre Enflasyon 9 yılın zirvesine yükselerek%5,4'e yükseldi. (Beklenti %4.9 idi.) Enflasyondaki artışın ana sebebi yine Domuz Humması sebebiyle gıda fiyatlarındaki artış oldu. Gıda fiyatlarındaki artış %20,6'ları aşar iken Çin toplumunun fakir kesiminin en önemli protein kaynağı olan domuz eti fiyatlarındaki artış %97'den %116'lara yükseldi.

 Dünyadaki domuz popülasyonunun yarısı Çin'de ve son bir yılda bu popülasyonun yaklaşık %40'ı Domuz Humması ile telef oldu veya itlaf edildi. Son bir yılda dünyadaki domuz popülasyonunun çeyreği yok oldu bu sebeple de domuz eti fiyatları dünyada ve Çin'de ciddi şekilde yükseliyor; domuz eti fiyatlarının yükselmesi doğal olarak alternatif gıdalara da yansıyor. Çin 1-2 ay önce gıda fiyatları dışındaki ürünlerde deflasyon riski yaşarken Wuhan Virüsünün de ortaya çıkmasıyla görünüp 180 derece değişti.

 Çin hükumeti önümüzdeki baharda Çin'deki Domuz Humması sorununun zirveye ulaşacağını ifade etmişti ve yine Çin verilerine göre coronavirüs salgını bu ay zirveye ulaşacak. Bu iki konuda bir veri manipülasyonu varsa Çin hükumeti yüksek enflasyon ortamında son derece enflasyonist kararlar alarak Çin ekonomisi görünümünü çok sorunlu bir hale getirecek.

-Güncelleme Sona erdi.-


Wuhan Virüsü Son Durum


Çin ekonomisi ve dünya ekonomisi üzerinde Wuhan virüsü riski artmaya devam ediyor.  Dünkü son açıklamaya göre Çin'de vaka sayısı 7678'e, ölüm sayısı ise 170'e yükseldi.



Çin ekonomisi 2020
Çin'de Wuhan virüsü vaka sayısı

  Virüsün yayılma hızı da halen son derece güçlü, Dün 2003'te SARS virüsünü keşfeden doktor Zhong Nanshan; Wuhan virüsünün yayılımının 10 gün içinde zirve yapıp zayıflayacağını ifade etmişti, Çinli üst düzey yetkililerden de benzer yönde yorumlar gelmişti ve piyasada risk iştahında canlanma görmüştük, akşam Fed'ten de piyasayı destekleyici haberler gelmesine rağmen riskli varlıklardan kaçış bugün de güçlenerek devam etti.

  Risk iştahının zayıflamasının virüsün daha fazla ülkede görülmesi ( Çin dışındaki vaka sayısı 105'e yükseldi, Hindistan dahil. ) ve dün güçlü şekilde artan vaka sayısı ile alakalı olabilir.  Wuhan virüsünün yayılım hızı 1918'de 50-100 milyon insanın ölümüne sebep olan İspanyol gribinin yayılım hızını aştı.


çin ekonomisi 2020


 Dün Çin yeni yılı sonrası Hong Kong borsaları açıldı ve endeksin  %5.75 civarında değer kaybetmesi sonrası Hong Kong yönetimi piyasaya müdahale etti, Tayvan piyasalarında da benzer bir görünüm var. Çin piyasalarının açılması daha önce ertelenmişti.

 Wuhan virüsü ile ilgili en olumlu senaryolar gerçekleşse bile Çin ekonomisi en azından 1. çeyrekte durumdan ciddi zarar görecek. Çin ekonomisi dünyadaki büyümenin 1/3'ünü sağlıyor olması sebebiyle dünya ekonomisi de bu durumdan zarar görecek. Wuhan virüsünün ortaya çıkması Çin'de tüketiminin en güçlü olduğu Çin yeni yılına denk geldi. (Çin'de büyümenin kabaca %58'i iç tüketim kaynaklı ve şu an Çin'de bazı harcamalar erteleniyor olsa da önemli bir kısmı bu sene gerçekleşmeyecek.) J. P. Morgan, Çin'in ilk çeyrekte %4,9 büyümesini beklendiğini açıkladı; bu sene Çin'de büyümenin %6'nın altına gelmesi bir risk unsuru olarak kabul edilirken J.P. Morgan'ın öngörüsü doğru çıkarsa %5'in altını göreceğiz ! Şu an dünyaca ünlü birçok şirket Çin'deki operasyonlarını durdurdu veya yavaşlattı.(GM, Nissan, Renault, Honda, Toyota,  Apple vs. vs.) Yine birçok ulaşım şirketi Çin operasyonlarını durdurdu.( British Airways, United Airways, Air Canada vs. vs.) 

Çin yeni yılı sebebiyle insanlığın en büyük göçü gerçekleşeceğine dair haberlerinden hemen sonra  virüs ortaya çıktı ve yüz milyonlarca insanın geri dönüşü de sorunu derinleştirme riski taşıyor.

 Wuhan virüsünün Çin için çok daha büyük problem olması ayrıca ciddi bir risk oluşturuyor, daha önce başka konularda ifade etmiştim tekrarlayayım; 2003'te Çin ekonomisinin dünya ekonomisi üzerindeki payı %4 civarı iken (Bugünkü Hindistan) Çin'deki SARS virüsü sebebiyle küresel resesyondan söz edilmişti; bugün Çin ekonomisi dünya ekonomisinin %20'sini oluşturuyor ve çok daha kırılgan.(Çin ekonomisi neden kırılgan yazının devamında okuyabilirsiniz.)




(30.01.20)

Ekleme: -Wuhan virüsünün piyasalara etkisi-


(4.12.19)


Çin Ekonomisinde gıda enflasyonu sorunu ve deflasyon riski


Çin artan gıda fiyatları sebebiyle sorun yaşıyor ve bu sorun küresel bir soruna da dönüşebilir. Çin'de görülen Afrika humması/domuz ateşi hastalığının etkisi Çin ekonomisi sınırlarını aşmaya başladı ve henüz kontrol altına alınamadı. Tysonfoods CEO'su: ''Afrika Humması küresel protein endüstrisini görülmemiş şekilde etkileyebilir.'' açıklaması yaptı. Türkiye'de domuz ürünlerinin tüketimi neredeyse hiç olmadığı için problem ülkemizde yakından takip edilmiyor fakat sorun artık domuz dışındaki ürünleri de etkilemeye başladı.

 Çin yönetimi sorunun kontrol altına alındığını ifade etti ve önümüzdeki Bahar-Yaz  aylarında domuz popülasyonunun tekrardan artacağını ifade etti fakat açıklamanın doğru olup olmadığını bilmek mümkün değil; Çinliler neredeyse bir yıldır sürekli olarak sorunun kontrol altına alındığını iddia ediyorlar.

 Afrika humması yayılmaya başlamadan önce dünyada 700 milyon civarında domuz vardı ve bunların 400 milyonu Çin'de yaşıyordu; sadece Çin'de hastalık sebebiyle ölen/itlaf edilen hayvan sayısı 200 milyonu aştı yani dünyadaki domuz popülasyonunun neredeyse %25-30'u yok oldu. Hastalık Çin'den Doğu Asya ülkelerine yayılmıştı ki bunların çoğu Çin'de sorunlar yaşanmaya başlaması sonrası Çin'e domuz eti ithal eden ülkelerdi fakat şu an problem çevre ülkelerde de artıyor hatta son zamanlarda hastalık Avrupa'da da görülmeye başladı. Konu dışı fakat hastalık Güney Kore'ye Çin'den değil Kuzey Kore'den sıçramış ki bu çok kötü; Kuzey Kore'den toplum zaten kıtlık şartları altında yaşıyor ve halkın tahminen protein tüketiminin %80'i domuz eti. Kuzey Kore'de hastalık ne seviyede hiçbir bilgi yok fakat ciddi bir kırım yaşanmışsa bu Kuzey Kore'deki insanlar için zor olan beslenme şartlarının çok daha kötü gelmiş olabileceği anlamına geliyor.


Çin'de domuz eti fiyatları son bir yılda ikiye katlandı (%101) ve bu durum doğal olarak diğer ürünlere olan talebi de artırıyor. Son bir yılda Çin'de domuz eti dışı hayvansal gıdalarda da %20-30 arası fiyat artışları mevcut ve bu artışlar artık sadece Çin ile sınırlı da değil. Dünyada da domuz eti fiyatları %30'lar civarında, et fiyatları ise çift haneli arttı. Türkiye, kırmızı et ithalatçısı bir ülke olduğu için sorun uzun süre daha çözülemez ise bizi de etkilemeye başlayacak.


çin ekonomisi 2020
Resim yazısı ekle

 Çin'de Afrika ateşi hastalığı yönetimin ifade ettiği gibi kontrol altına alınabilir ama bu durum da Çin ekonomisi için ayrıca sorunlu.

4 yorum:

  1. güzel bir yazı olmuş. saygılar. Çin ile amerika'nın anlaşmaya varmalarını görmüyorum. Çin, Amerikan tahvillerini hep satın alıyor, mutlaka 2008 de yaşanan krize benzer krizlere karşı bir önlem alıyordur. saygılar.

    YanıtlayınSil
  2. Admin emegine saglik , you tube kanalin olsa keske , HNA grubu , Deutsche bank bunlar neden batmiyor , ve bexit ne gibi etkisi olucak Dunya ekonomi sine buna benzer yazilamiz olucak mi

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Geniş bir vakit olursa yazmak istediğim şeyler.

      Sil