30 Aralık 2019 Pazartesi

Türkiye Libya'ya Neden Asker Gönderecek

 Libya hükumetinin Türkiye'den resmi olarak yardım talep etmesi sonrası hükumet önümüzdeki günlerde Libya'ya asker gönderme tezkeresini meclise getirecek, 2 Ocak günü meclis Libya tezkeresi için olağanüstü toplanacak. Tezkere haberiyle Türk varlıkları baskı altında kaldı.


Libya'daki son durum 


 Libya'nın devrik Lideri Muammer Kaddafi yıllar boyunca orduyu kendisine karşı bir kalkışma gerçekleştirmesinden çekindiği için zayıf tutmuştu ve 2011'de Arap Baharı'nın Libya'ya sıçraması ve yerel aşiretlerin Kaddafi'den desteğini çekmesiyle Kaddafi otoritesini kaybetmişti. Batılı ülkelerin isyancıları desteklemesiyle de isyan kolayca başarılı olmuş ve Kaddafi devrilmişti. M. Kaddafi sonrası Ulusal Mutabakat Hükumeti kuruldu ve uluslararası kamuoyu tarafından tanındı fakat devrim sonrası gerçekleşen anlaşma ile ülkenin resmi yasama organı haline gelen Tobruk Temsilciler Meclisi General Hafter'in etkisi ile Ulusal Mutabakat Hükumetinin bakanlarını onaylamadı ve süreç tıkandı; 2016'da Ulusal Mutabakat Hükumeti  kuruldu.

General Hafter Kimdir


libya'da son durum
 General Hafter, Kaddafi'nin darbesine destek veren eski bir Libya askeridir. Kaddafi'ye verdiği destek sonrası Libya'da Genelkurmay Başkanlığı görevine kadar yükseldi. Libya-Çad savaşında Fransa destekli Çad'a esir düştü. Kaddafi'nin kendisine rakip olabileceği şüphesi sebebiyle ateşkes sonrası  Hafter'in iadesi talep etmedi ve ikilinin araları bu olayla bozuldu. Hafter ve diğer esir askerler Abd'e iltica ettiler ve daha sonra Hafter'in adı Kaddafi'ye  düzenlenmeye çalışılan bir darbe ile anıldı. 2011'de Kaddafi'nin devrilmesi sonrası Libya'ya dönüp yeni yönetimde rol almak istemişti ama desteklediği başkan suikast ile öldürülünce Libya'yı tekrar terk etti. Libya'yı terk ettikten sonra bazı askerlerin onu Libya'ya tekrar Genelkurmay Başkanı olarak davet etmesi üzerine Libya'ya döndü ve Tobruk Temsilciler Meclisi üzerinden hükumetin kurulmasını engelledi daha sonra ise kendini yasal Hükumet başkanı ilan ettirdi.


Libya'da hangi ülkeler kimi destekliyor


 Libya'da uluslararası kurumlar (BM vs.) ve Avrupa Birliği(Başta Fransa olmak üzere bazı üyeler hariç) Ulusal Mutakabat  Hükumetini destekliyor. Abd'nin durumu çok net değil, Ulusal Mutakabat Hükumetinin karşısındaki General Hafter uzun yıllar Abd ajanı olarak anılmış bir isim; Abd'nin açıklamalarında ise Hafter'e karşı net bir ifade yok daha çok Hafter'in destekçisi Rusya'nın Libya faaliyetleri eleştiriliyor yani Abd şu an Libya'da tarafsızdır diyebiliriz. Türkiye net şekilde Libya Ulusal Mutakabat Hükumetine(UMH) desteğini bu hafta basından takip ettik, Katar'ı da UMH'i destekleyen ülkeler arasında sayan kaynaklar var. UMH'i Libya'nın meşru hükumeti sayan birçok ülke varsa da bu ülkelerden hiçbiri UMH'i net bir şekilde askeri veya ekonomik yönden desteklemiyor.

 General Hafter'i ilk destekleyenler Libya'da ihvancıların güçlenmemesini isteyen Arap devletleri oldu (Mısır, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirliği) hatta Mısır'ın da Libya'ya doğrudan müdahalesine dair senaryolar var. Rusya, General Hafter'i açıktan destekliyor hatta Rus paralı birliklerinin Libya'da savaştığı ifade ediliyor yine Fransa Hafter'i destekliyor ve Avrupa Birliği'nin UMH'i desteklemesini engelliyor; Abd'nin Hafter'e karşı net bir duruşu yok ama Hafter yıllarca Abd ajanı olarak anılmış bir isim. Bahsettiğim Hafter destekçisi ülkelerin hepsi BM yasağına rağmen Hafter yönetimine askeri ve ekonomik destek veriyorlar.

 UMH şu an Hafter güçlerine karşı askeri yönder zayıf durumda; iki tarafında asker sayıları aşağı yukarı aynı iken UMH'nin askerleri daha çok milis kuvvetler iken Hafter'in kuvvetleri uçaktan gemiye her türlü askeri ekipmana sahipler. Libya'da aşiret kültürü son derece güçlü ve büyük aşiretlerin çoğu Hafter tarafına geçmiş durumda; bu da Hafter güçlerinin ülkenin çok büyük kısmında hakim olmasında etkili.

 Şu an Libya'nın %80'den fazlasını Hafter güçleri kontrol ediyor fakat bu üstünlük rakamın ifade ettiği kadar büyük bir üstünlük değil. Libya'da Trablus ve çevresi ülkenin kalbi ve ülke nüfusunun en az yarısını barındırıyor. General Hafter'in askerleri defalardır Trablus'u ele geçirmek için saldırı düzenledi ama Trablus'e ele geçirebilmiş değil.

Türkiye'nin Libya'da ne işi var


Türkiye'nin Libya'da ne işi var

  • Libya, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de destek bulduğu tek ülke. Bölge ülkeleri ile Türkiye özellikle Doğu Akdeniz enerji paylaşımında anlaşamıyor.
  • General Hafter'in ülkenin başına geçebilmesi durumunda Türkiye ile sorun yaşayan Arap ülkelerinin etkisinde politikalar izlemesi son derece muhtemel.
  • Türkiye'nin Libya üzerinde ekonomik çıkarları mevcut; Libya'da Türk şirketlerinin yarım kalmış milyarlarca dolarlık projesi var yine tahsil edilememiş milyarlarca dolarlık alacak varç Bunlar dışında Libya geçmişte çok önemli bir ihracat pazarımızdı.


Twitter: Yusuf Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder