30 Eylül 2020 Çarşamba

İran Abd gerginliği

 ABD seçimlerine 30-35 gün kala bir seçim klişesi olarak ABD-İran gerginliği yükseliyor.  2018 Senato seçimlerine yakın dönemde İran yaptırımlarını açıklayan ABD/Trump 3 Kasım seçimleri öncesi İran'a yönelik BM yaptırımlarını yeniden uygulamaya koymak için çaba göstermeye başladı.


  ABD halkının en nefret ettiği ülkelerin başında İran gelmektedir. İran Devrimi sonrası yakalaşık 1,5 yıl süren rehine krizi Amerika'nın karizmasına büyük zarar vermişti ve o günden beri İran'a karşı gerçekleşen her türlü olumsuz eylemin özellikle milliyetçi Amerikalılarda karşılığı oluyor; son iki seçimde de Trump'ın bu damardan yararlanma isteğine şahit oluyoruz.


Hatırlatma: İran Devrimi sonrası yeni yönetim Amerika'da tedavi gören devrik şahı Amerika'dan talep etmişti fakat karşılık alamamıştı daha sonra İran'da öğrenci olup olmadıkları tartışılabilecek bir grup İran'daki ABD elçiliğini basıp onlarca Amerikalıyı bir buçuk yıla yakın rehin almıştı; başarısız kurtarma operasyonu ve benzeri girişimler sebebiyle Amerika'nın karizması ciddi yara alırken Amerikan halkında da günümüze kadar taşınan İran nefreti ortaya çıkmıştı.


  Birleşmiş Milletler, İran'ın nükleer programı sebebiyle İran'a 2006 yılından başlamak üzere bir dizi yaptırım uygulamıştı ve 2015'te İran ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi+ Almanya arasında yapılan anlaşma ile İran'ın nükleer programını sonlandırması koşuluyla yaptırımlar 2016 itibariyle aşama aşama kaldırılmıştı fakat anlaşmayı yapan Obama sonrası göreve gelen Trump diğer bütün katılımcıların itirazına rağmen İran'a yaptırımları yeniden uygulamaya başlamıştı hatta bütün dünyada İran yaptırımlarına katılmayan ülke, kişi, şirketleri de tehdit etmişti ki 2015'te İran ile anlaşma yapan diğer ülkelerin şirketleri dahil kendi ülkelerinin güvencelerine rağmen ABD tehditleri sebebiyle yaptırımlara katılmıştı/katılıyor.


 ABD/Trump İran ile yapılan anlaşmayı sona erdirince İran da taahhütlerini yerine getirmeyeceğini açıklamıştı, ABD şimdi de İran'ın anlaşma şartlarına uymaması sebebiyle İran'a yeniden BM yaptırımları uygulanması için bastırıyor. Geçenlerde BM güvenlik konseyine gelen İran'a yeni yaptırım tasarısı konseyde reddedilmişti. ABD'nin geri gelmesini istediği yaptırımlar arasında İran'a giden veya İran'dan gelen kargoların daha sıkı kontrolü, İran'ın bankacılık işlemlerinin daha yakından incelenmesi gibi kararlar da var ama en önemlisi ABD'nin çekildiği P5+Almanya ile İran arasındaki uzlaştığı süreçle önümüzdeki ay İran'a karşı devam eden 13 yıllık silah ambargosu sona erecek olması etkili oluyor.


 ABD tezlerine yakın olan Fransa, Almanya, İngiltere gibi ülkeler bile Trump ve Amerika'ya karşı çıkıyorlar çünkü Trump'ın tavrı bu ülkelerin güvenirliğini de tehdit ediyor.


ABD iran gerginliği



 Seçim öncesi Trump, İran'ı elinden geldiğince sıkıştırıyor iken İran tarafından gelen tepkilerin sönük kalması da İran anlaşma imkanı arıyor yorumlarını beraberinde getiriyor. Trump daha fazlasını istiyor olsa da İran yaptırımları zaten senelerdir İran'ı ciddi şekilde zorluyordu ve son 2018 yaptırımlar İran'ı boynundaki ipi daha da sıktı diyebiliriz üstelik ABD'nin uyguladığı yaptırımlarda uluslararası hukuk kaygısı taşımaması İran için ayrıca sıkıntılı bir durumu beraberinde getiriyor; son İran yaptırımlarının ne kadar hukuki olduğu tartılır ama bu tartışma zaten yıllarca büyük zarar görmüş İran ekonomisi için bir anlam ifade etmiyor yine ABD, İran'ın IMF gibi kuruluşlarla anlaşma yapmasını da engelliyor.



 Özetle ABD seçimleri öncesi ABD-İran gerginliği muhtemelen yeniden yükselecek. BM'nin İran'a silah Ambargosu 18 Ekim'de sona erecek.






Twitter: Yusuf Yüksel


3 yorum:

  1. Bu yorum bir blog yöneticisi tarafından kaldırıldı.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. İsimsiz görünüyorsunuz ve paylaşım sadece linkten oluştuğu için güvenliğinden emin olamadım. Kusura bakmayın.

      Sil
  2. zemini siyah yapabilir misiniz çok gözlri yoruyor beyaz.yazılarınız begenerek okuyorum tesekkürler.

    YanıtlayınSil