4 Kasım 2020 Çarşamba

Reel efektif döviz kuru endeksi ne demektir

Reel efektif döviz kuru nedir


 Reel efektif döviz kuru Türk Lirasının değerini takip için başvurulabilecek en değerli verilerden biridir. Doların gerçek değeri için nasıl DXY takip edilirse Türk Lirasının reel değeri için reel efektif döviz kuru endeksi takip edilir. Reel efektif döviz kurunu Türk Lirası endeksi olarak kabul edebiliriz.

 Basitçe ifade etmek gerekirse reel efektif döviz kuru bize Türk Lirasının belli para birimlerine göre gerçek değerini ifade eder örnekle açıklamak gerekirse biz Türk Lirasının değerini ifade ederken genelde Türk Lirasının dolara karşı nominal değerini kıstas alıyoruz ama bu çok doğru bir değerlendirme değil çünkü belirttiğim gibi dolar da sabit bir değer değil. Mesela bu yazı yazılırken dolar endeksi 103'ün üzerindeydi ve son bir yılda dolar endeksindeki oynaklık %10 civarında. (94.6-103.8) Yani dolar mı değerleniyor yoksa TL mi değer kaybediyor sorusunun cevabı sürekli olarak değişir ki bu sadece bir döviz kuru ! Türk lirasının etkileşim halinde olduğu onlarca para birimi var.




Reel efektif döviz kuru nasıl hesaplanır


 Reel efektif döviz kuru hesaplamak için öncelikle nominal efektif döviz kuru tespit edilir. Nominal efektif döviz kuru; Türkiye ile ticaret yapan 36 ülkenin para birimlerinin Türkiye ile olan ticaretlerinin büyüklüğüne göre ağırlıklandırılmış ortalamasını ifade eder. Nominal efektif döviz kuru; üfe, tüfe ve birim iş gücü maliyeti ile düzeltildikten sonra farklı endekslere dönüştürülür. Bu istatistikler bize Türk Lirasının yatırım, üretim vb. birçok faktör açısından ne kadar rekabetçi olduğunu gösterir yine gelişmiş ülkelere göre(pazar) veya gelişmekte olan ülkelere göre(rekabet) düzenlenmiş endeksler de vardır. En yaygın olarak kullanılan endeks Tüfe bazlı reel efektif döviz kurudur. Reel kur dendiğinde bu endeks ima edilir.



reel efektif döviz kuru
Reel efektif döviz kuru




 Tüfe bazlı reel efektif döviz kuru endeksinde 100 referans değerdir. Endeksin 100'ün üzerinde değer göstermesi Türk Lirasının değerli olduğunu, 100'ün altı ise TL'nin rekabetçi olduğu anlamına gelir. Tarihi olarak reel efektif döviz kurunun zirvesi Aralık 2007'deki 127.72 seviyesi iken (Türk lirası referans değere göre Yaklaşık %28 daha değerli) en düşük değer ise 60.7 ile Ekim 2020'de kaydedildi. (Türk lirası referans değere göre %39,3 daha değersiz.) Tüfe bazlı reel efektif döviz kurunun son değeri ise Ekim 2020'de 60.7 olarak kaydedildi. 

Ekleme: Dolar endeksi nedir







Twitter: Yusuf Yüksel

11 yorum:

  1. Hocam Tradingview.com da var mıdır bu endeks?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bilemiyorum ama Google'dan ulaşmak zor değil diye bilyiorum, her güncellemede de TCMB Twitter adresinden paylaşıyor.

      Sil
  2. 5 lira civarı makuldür diyebiliriz öyleyse.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Yanlış hesaplamıyorsam bugünün rakamları ile 5,5 civarında reel efektif döviz kuru 100'e dönüyor.

      Sil
  3. hangi şartlarda döviz kurunun 5.5 TL ye doğru ineceğini düşünebiliriz.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Açıkçası dolar/tl nin 5.5 e doneceği sartlar olussa bile bunun tercih edileceğinden süphelerim var. Bu konuda yazı yazmıştım (Dolar/Tl 1.5 olur mu?)

      Sil
  4. Hocam TUİK'in verdiği tüfeye inanan yok. Tüfe söylendiği gibi %35 - %40 gibiyse hesaplamalarımız hatalı olmaz mı? Eylül 2020'nin değeri 62 değilde aslında daha fazla olduğu, dibi henüz görmediğimiz anlamına gelmez mi?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Gerçek enflasyon %35-40 olması durumunda TL'nin aslında fazlasıyla güçlü olduğu sonucu çıkar. Tüfe'ye itiraz edenleri anlarım ama %30-50'lerin uçuştuğu hesaplar doğruysa Türkiye ekonomisi aslında yok gibi sonuçlara varıyoruz. Bu durumu makul gerekçelerle anlatmaya çalışan insanlar genelde küfür bombardımanına maruz kalıyor o yüzden birçok insan bu konuda konuşmaya, yazmaya pek meyilli değil ama enflasyonda hata payı bu kadar fazla olamaz diyebilirim.

      Sil
  5. Hocam gerçek enfasyonu örneğin yüzde 20 olarak düşünsek reel kur endeksi ne kadar olur acaba? Yani ne kadar etkiler reel kur endeksini? Verdiğiniz bilgiler için teşekkürler saygılar.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Çok zor bir soru. Elimde bir dünya veri olması gerekir hani olsa da rakamı bulamam o ayrı fakat kabaca bir fark istiyorsanız mevcut enflasyon ile %20 arasındaki fark kadar değişim olur. Saygılar benden...

      Sil
    2. Cevabınız için teşekkür ederim. O zaman reel kur endeksi %20 enflasyona göre 70 civarıdır diyebiliriz. Sonuç olarak kur olması gerekenden daha yüksek anladım. Tasaffurlarımızı korumaya çalışıyoruz, saygılar hocam😊

      Sil