9 Mart 2020 Pazartesi

Petrol üreticileri fiyat savaşına girdi

 Suudi Arabistan'da tansiyon son derece yüksek. Kral Selman'ın öldüğü iddia edilirken Kralın kardeşi, eski veliaht prens ve kralın yeğeni eski iç işleri bakanı gözaltına alındı. Kral öldü iddiaları dolaşırken bir yandan da Suudi Arabistan bütün dünyadaki petrol üreticilerine ders vermeye niyetlendi diyebiliriz. Sondan başlayayım; Petrol üreticileri arasındaki bir kavga en çok bize yarar, daha önce sık sık ifade etmiştim tekrarlayayım; petrol fiyatlarındaki düşüşlerden pozitif etkilenmesi beklenecek ilk iki ülkeden bir Türkiye'dir ve şu an petrolde 20-25 dolar seviyeleri ifade edilmeye başladı yani bizim açımızdan son derece olumlu bir süreç söz konusu olabilir. Normal şartlar altında petrolün doğal bir şekilde değer kaybetmesinin bize faydası kadar zararı da olur çünkü petrolü zayıflatan faktörler farklı kanallardan bizi de olumsuz etkiler, şu an olduğu gibi arz-talep dengesi dışında düşüşler ise bizi son derece olumlu etkiler fakat petrolün varili gerçekten 20-25 dolar seviyelerinde kalırsa bu defa da bu durumdan en fazla zarar görebilecek ülkelerden biri de biz olabiliriz.




  Geçtiğimiz Cuma günü OPEC+ ülkeleri (Opec ve Başta Rusya olmak üzere ortak ülkeler) petrol üretiminde kısıntı konusunda anlaşmaya varamadılar ve Brent petrol fiyatı bir günde %8'den fazla değer kaybederek yaklaşık 45 dolar oldu. Hafta sonu piyasa daha da karıştı. Petrolde arz kısıntısı isteyen Suudi Arabistan muhatap ülkelerden istediğini alamayınca üretimini artırdı ve yakın vadede petrol üretimini tam kapasiteye yükseltebilir daha net ifade etmek gerekirse Suudi Arabistan şu an OPEC ülkeleriyle aralarındaki kesinti vaadi sebebiyle 9.7 milyon olan petrol üretimini öncelikle 10 milyon varilin üzerine daha sonra ise tam kapasitesi olan 12 milyon varile çıkaracak. Bir taraftan talep şoku yaşanırken diğer taraftan arz patlaması ile karşılaşma ihtimalimiz ortaya çıktı.

 Son gelişmelerden sonra haftasonu açık olan körfez ülkelerinin borsaları çok büyük satışlara maruz kaldı. Kuveyt'te satışlar çift haneye ulaşınca işlemler durduruldu, çoğu ülkede satışlar %5'i aştı.


suudi arabistan ekonomisi 2020


 Biraz daha geriye gidersek Suudi Arabistan uzun zamandan beri petrol piyasasında son derece ılımlı bir ülkeydi çünkü uzun zamandan beri Suudi Arabistan'ın kamu petrol şirketi olan Aramco'yu halka arz etmeyi planlıyorlardı ve bu süreçte birçok ülkenin normal koşullarda hoş görülmeyecek tavrını görmezden geldiler. Suudi Arabistan en baştan beri bu halka arzdan yaklaşık 30 milyar dolar civarında bir gelir elde etmeyi arzu ediyordu ve  yeterince başarılı olup olmadığı tartışılır bir halka arz ile bu isteklerine ulaştılar. Aramco halka arzı, tarihin en büyük halka arzı; Aramco ise dünyanın en değerli şirketi oldu hatta kıyaslama açısından geçmişteki büyük şirketleri bugünün fiyatları ile muhtemel değerlerini hesaba katsak bile Aramco tarihin en değerli 4. şirketi oldu.


suudi arabistan ekonomisi 2020

 Aramco'nun yüksek değerden halka arzı için uzun süredir Suudi Arabistan petrol fiyatlarını yüksek tutabilmek için elinden gelen her şeyi yapıyordu. Arz kesintisi sözüne rağmen birçok OPEC+ ülkesi gayri resmi şekilde fazladan üretim yaptılar; Rusya bu süreçte OPEC'in lideri gibi bir konuma yükseldi, bütün kararlarda hakkından fazla söz sahibi oldu; İran defalarca haksız şekilde kararlarda aşırı diretti; OPEC kısıntı yaptıkça ABD petrol üretimini artırdı yani özetle petrol piyasası uzun süredir Suudi Arabistan'ın piyasada yapabileceklerini yok sayıyordu ama Aramco arz süreci bitti ve Suudi Arabistan'ı petrol piyasasında yok saymak çok mantıklı bir hareket değil. Suudi Arabistan ekonomisi de tabii ki bir petrol fiyatı savaşından zarar görecektir ama bu konu da Arabistan bütün ülkelere karşı kıyaslanamayacak güçte rekabet avantajı var. Suudi Arabistan günlük petrol üretimini 12 milyon varile çıkarabilecek kapasiteye sahip iken petrol üretim maliyeti 9 doların bile altında. 


suudi arabistan ekonomisi 2020


 Petrol üreticisi ülkeler üretim kısıtlamalarında anlaşamıyorlar çünkü başta Rusya olmak üzere birçok ülke için petrol kısıntıları sebebiyle petrol fiyatlarının artması, üretimin azalması ile ortaya çıkacak kaybı karşılamıyor üstelik Abd sebebiyle OPEC+ ülkelerinin üretim kısıtlamaları fiyatlar üzerinde yeterince etkili olamıyor. OPEC+ ülkeleri kısıntı yaptıkça Abd üretimi artırıyor ve haksız gelir elde ediyor. Abd'nin şu an küresel petrol üretimindeki payı %15'lere yaklaşıyor, 2009'da %5 bile değildi.

 Abd dünyanın en büyük petrol üreticisi olmasına rağmen petrol fiyatlarındaki düşüşün Amerika ekonomisine etkisi, artışından fazla oluyor bu sebeple ABD elinden gelen bütün kozlarla petrol piyasasını adete manipüle ediyor.

 Rusya, OPEC+ ülkelerinin petrol kısıntılarının Abd'e yaramasından rahatsız üstelik petrol üretici ülkeler arasında kamu bütçe dengesi petrol fiyatlarına karşı en az duyarlı olan ülke o yüzden Suudi Arabistan'ı biraz hafife almış olabilirler.




 Suudi Arabistan, petrol piyasasının en büyük oyuncusu ve diğer oyuncuların kendisine saksı muamelesi yapmasına itiraz ediyor. Şu an buna karşı koyabilecek bir ülke yok. Abd'nin siyasi nüfusuyla buna engel olmaya çabalaması bir şık ki Abd, Arabistan üzerinde çok etkili bir ülke fakat sorun şu ki bu süreç en azından bir süre için Trump'ın işine gelecektir. Bu sürecin uzaması ise birçok iflası beraberinde getirebilir.

 Yazının başında ifade etmiştim; petrol üreticilerinin bir birine düşmesinden en fazla fayda görecek ülkelerden biri Türkiye'dir ama diğer yandan petrol fiyatlarındaki düşüş dolaylı yoldan bize ciddi zarar verme potansiyeli taşımaktadır.

  Enerji sektörü 2014'ten beri çok ciddi sorunlarla boğuşuyor. 2014'te Rusya'nın Ukrayna işgali ile Abd önderliğinde birçok ülke Rusya'yı ekonomik olarak cezalandırmak için petrol fiyatlarını dibe çektiler ki bu cezalandırma bu süreçte Rusya ekonomisinin %30 civarında daralmasına sebep oldu tabii ki aynı süreç enerji sektörünü de çok sorunlu bir hale getirdi. Dünyadaki yüksek getirili(Junk bonds, High yield bonds) tahvillerin önemli bir kısmı petrol şirketlerine ait ve petrol fiyatlarındaki çökme iflasları beraberinde getirebilir bu durumda hem aynı sınıf varlık olma hem de sıçrama etkisi sebebiyle bizi olumsuz etkiler çünkü bizim yerli tahvillerimiz de aynı sınıfta değerlendirilir. Konuyu ayrıntıya dökmez bu yazıyı çok uzatacak o yüzden daha sonra bu konu hakkında başka bir yazı yazıp buraya link bırakacağım.

Ekleme: -Yüksek getirili tahviller-


Twitter: Yusuf Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme