28 Eylül 2020 Pazartesi

Aktif rasyosu nedir

BDDK daha önce aldığı aktif rasyosu kararını güncelledi. Aktif rasyosu nedir sorusu için öncelikle alttaki makaleyi okuyabilirsiniz; bu ekleme güncelleme ile gelen yenilikler hakkındadır. BDDK'nın aktif rasyosu konusundaki güncellemeleri şunlar;

BDDK bugün Aktif rasyoyu mevduat bankaları için %90'a, katılım  bankaları için %70'e indirdi.  Geçen ay da aktif rasyosu için alttaki kararlar alınmıştı.
  • Aktif rasyosu formülünde döviz kalemleri TL'e çevrilirken bir önceki ayın ortalaması baz alınacak, bu kararla döviz kurlarındaki oynaklık sebebiyle bankaların aktif rasyosu konusunda sorun yaşamaması sağlanmaya çalışıldı.
  • Hali hazırda formülde bankaların  döviz kredilerini aşan döviz mevduatları 1.75 ile çarpılıyor yani bankaların kredi olarak kullandırmadıkları her 1 birim mevduat için 1.75 birim TL kredi vermeleri gerekiyor. Bu kararla bankaların döviz mevduatının cazibesini düşürmeleri isteniyor ama bankalar zaten döviz mevduatlarına neredeyse hiç faiz vermiyorlar, farklı yollarla dövizin cazibesini düşürmeye çalışıyorlar. Döviz mevduatlarının toplam mevduatın neredeyse yarısına ulaşması müşterilerin tercihleriyle alakalı. BDDK son güncellemesi ile yabancıların Türk bankalarında tuttuğu döviz mevduatları için aktif rasyosu formülünde 1.75 katsayısı uygulamama kararı aldı.
  • Formülün pay kısmındaki menkul kıymetler kalemine gayrimenkul yatırım fonları ve girişim sermayesi yatırım fonlari dahil edilecek. Aktif rasyosu formülünde pay kısmına eklenen her kalem bankalar için destekleyici.

 Son haliyle hesaplama şu şekildedir.

aktif rasyosu nedir




(Güncelleme)

(18.04.20)



Aktif Rasyosu nedir


BDDK özellikle özel bankaları daha fazla kredi vermeye teşvik etmek için bugün yeni bir karar aldı. Aktif rasyosu ismi verilen bir denkleme göre bankalar belli oranlarda kredi vermesi, menkul kıymet alması veya TCMB ile swap(takas) yapmaları isteniyor. Mevduat bankaları için aktif rasyosu 100 iken alabilecekleri menkul kıymet sınırlı olan katılım bankalarının aktif rasyosu 80 olarak belirlendi.


aktif rasyosu nedir
Aktif rasyosu

  İşin teknik tarafı ile ilgili çok bir şey yazmak istemiyorum ama denkleme bakarsanız payda bankalardan çok mevduat sahiplerinin kontrolünde. Denklemin payda kısmından başlarsak BDDK bankaların döviz cinsi mevduatların cazibesini daha da azaltmasını istiyor, geçmişte de bu yönde kararlar alınmıştı ama Türkiye'de döviz cinsi mevduatların cazibesi zaten faizinden gelmiyor o yüzden faizler ne kadar aşağıya çekilirse çekilsin yabancı para mevduatlarında ciddi bir zayıflama yaşanmıyor. Bu sebeple bankaların denklemin payda kısmı üzerinde yapabilecekleri sınırlı. Bankalar TL faizlerinin cazibesini diğer bankalara göre düşürüp aktif rasyosunu yükseltebilirler (Bir nevi küçülme) 





 Aktif rasyosu ile ilgili alınan kararın asıl sebebi bankaların-özellikle özel bankaların- daha fazla kredi vermeleri için teşvik edilmesidir. Denklemin pay kısmında görüldüğü gibi bankalar aktif rasyoyu tutturmak için öncelikle kredi vermeleri gerekiyor. Nisan ayının başından beri (10 Nisan son veri tarihi) kamu bankaları yaklaşık 30 milyar lira kredi hacimlerini artırırken özel bankalar 5 milyar lira kredi hacimlerini düşürmüşler. Bankalar kredi verirken bunun belli bir kısmının geri dönmeyeceğini hesaba katarlar hatta bunu maliyetlere eklerler ama BDDK kararı sonrası terazinin diğer tarafına kredi vermemenin muhtemel maliyeti kondu; bir banka aktif rasyosunu olması gereken seviyeye ulaştıramaz ise bunun için bir ceza ödeyecek.(Aşım tutarının %5'i gerekirse %10'u)

 BDDK'nın kararı sonrası bankaların aktif rasyosunu yükseltmek için yapabileceği diğer işlemler ise menkul kıymet (örneğin devlet tahvilleri) alması veya muhabir bankalarda tuttuğu dövizleri Merkez Bankası'na koymak olacak yani kararla hem hazinenin daha rahat borçlanması hem de Merkez Bankası'nın döviz rezervinin güçlendirilmesi amaçlanmış.


BDDK'nın aktif rasyosu kararı piyasaları nasıl etkiler


 BDDK'nın aldığı kararın ilk sonucu döviz mevduat faizlerinde düşüş olabilir bu da Türk Lirası için olumludur ama kararda kredi vermek güçlü şekilde teşvik ediliyor, bu hemen gerçekleşebilecek bir olay olmamakla beraber Türk Lirası için olumsuzdur.


 Toparlarsak BDDK'nın kararı ile bankaların ellerindeki kaynakları çok daha aktif kullanılması isteniyor. Kredi verilsin, bono/tahvil alınsın, sağda solda döviz varsa o para getirilip swap ile merkez bankasına bırakılsın sınırlı olan kaynaklarla çok daha fazla iş yapılsın isteniyor. 



Twitter: -Yusuf Yüksel-

4 yorum:

  1. Hocam merhaba,
    Son yazınızda aktif rasyosu formülünde 1.75 katsayısı uygulamama kararı alındı demişsiniz ama kullandığınız formülde yine YP Mevduat 1.75 ile çarpılıyor. Acaba bir hata mı oldu? Yoksa manetığı nedir?
    Teşekkürler

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Sadece yabancıların yurt içindeki TL dövizleri için 1.75 kat sayısı uygulanmayacak kararı alındı diye biliyorum. Hatalıysam bildirin, düzenleyeyim.

      Sil