3 Mayıs 2020 Pazar

Collateralized Loan Obligation nedir

 Collateralized Loan Obligation veya kısaca CLO'lar önümüzdeki dönemde gündemimize girebilecek yeni bir terim olarak öne çıkıyor. Teminatlı kredi yükümlülüğü anlamına gelen Collateralized Loan Obligation çok sayıda kredinin birleştirilerek bir araya getirilmeyi ve çeşitli risk dilimlerine göre yatırımcıya sunulmasını sağlayan bir varlıktır.

 Collateralized Loan Obligation; 2008 krizinin en önemli sebeplerinden CDO'ların (Collateralized Debt Obligation) benzeridir diyebiliriz. 2008'de bankacılar devasa primler için küresel ekonomiyi çok büyük bir krizin kucağına bırakmışlardı. (Sonucu ummuyorlardı demek zor.) 2008 krizi sonrası açılan davalarda regülatörlerin dünyada on milyonlarca insanın işsiz kalmasına, trilyonlarca dolar değerindeki servetin heba olmasına muhtemelen bilinçli şekilde sebep olan sorumluları ''Yaptığınız etik değil, bir daha yapmayın olur mu?'' tadındaki cezalandırmaları sebebiyle bankacılar 2008'den  hemen sonra 2008 krizine sebep olan enstrümanların benzerlerini üretmeye teşvik etmiştir. CDO'lar 2008 sonrası lanetli bir ürün olarak anılmaya başlayınca devrin yükselen ürünleri de CLO ( Teminatlı kredi yükümlülüğü) olmuştur.


Collateralized Loan Obligation neden ihtiyaç duyuluyor



  Collateralized Loan Obligation nedir sorusundan önce bu varlıklar neden talep görüyor sorusuna cevap vermek gerekirse öncelikle piyasalarda getiriler çok düşük olduğu için sabit olarak makul getiriye ihtiyaç duyan ve yapısı riskli yatırımlara uygun olmayan sermayenin ihtiyacına cevap veren varlıklar yok. (Neredeyse 20 yıldır !) Yani Mevcut şartlar emeklilik fonları, sigorta şirketleri gibi sabit olarak makul getiriye hayati önemde  ihtiyaç duyan şirketlere uygun alternatif sunmamaktadır; 30 yıllık tahvillerde bile bu türlü şirketlerin ihtiyaç duyduğu minimum getiriler mevcut değildir ve bu türlü şirketlerin yatırım yapabileceği yatırım enstrümanlarında da sınırlılıklar vardır, birçok ülkede mesela emeklilik fonlarının yatırım yapılabilir kredi notuna sahip olmayan varlıklara yatırım yapması regülatörler tarafından yasaklanmıştır bu sebeple de hem kredi notu yüksek hem de getirisi yüksek ürünlere ihtiyaç duyuluyor ki bu dönemde bu ihtiyaca CLO'lara cevap veriyor/verdi. Olayı sadece emeklilik fonları ve benzeri getiriye ihtiyaç duyan kurumlarla da sınırlamamak gerekiyor; Avrupa veya Japonya'daki tahviller gibi bindelik oranlarla getiri vaat eden enstrümanlar yerine yatırımcılar makul getiri vaat eden varlıklara yatırım yapmaya eğilimliler mesela Japonya'da risksiz varlık getirileri yerlerde dolaşır, Collateralized Loan Obligationlara en fazla yatırım yapan milletlerden biri Japonlardır.

Collateralized Loan Obligation nedir



 En büyük bankalar veya kredi kuruluşlarının bile elinde çok büyük kaynaklar atıl olarak beklemez yani yüzlerce milyon dolar kredi arıyorsanız ve bu krediyi alabilecek kapasiteniz varsa bile size bu krediyi sağlayabilecek tek bir kredi kuruluşu pek sık bulunmaz; bu kadar büyük kaynağı var olan kuruluşlar ise bunu tek bir kuruma vermek istemeyebilirler. (Risk dağıtmak, gelecek beklentilerindeki uyumsuzluk ve benzeri sebepler) mesela bizim kurumlarımızın aldığı sendikasyon kredilerine incelerseniz onlarca bankanın katılımı ile bu kredilere kaynak sağlanır. CLO'lar da sendikasyon kredilerine katılabilen bir finansal varlık çeşididir. yüzlerce şirkete sağlanan kredi bir finansal varlık olarak birleştirilir ve talep eden yatırımcılara satılır.


 Yazının başında ifade ettiğim gibi bu varlıkların hem yüksek kredi notuna sahip hem de nispeten yüksek getiri sahibi olabilmesi için güvenilir şirketlerin kredileri ile çok riskli krediler birleştirilir ve risk kendi içinde dağıtılır. 1.3 Trilyon dolarlık Leveraged Loan (Kaldıraçlı borç) piyasasının neredeyse yarısı CLO'dan oluşur.

Collateralized Loan Obligation nedir
Kaldıraçlı kredilerde(Leveraged Loan) artış
 Oluşturulan CLO'lar yatırımcının risk talebine göre sınıflara ayrılır yani isteyen yatırımcı yükümlünün yükümlülüğünü yerine getirmemesi riskini öncelikle alıp daha fazla getiriyi tercih edebilirken fazla risk almak istemeyen yatırımcı ise daha az getiri ve risk tercih edebilmektedir.

 Realiteye dönersek 2008'den beri şirketlere kredi imkanlarının gevşetilmesi sebebiyle şirketler son derece yüksek borçluluk oranına ulaşmıştır ve şu an küresel pandemi sebebiyle dünyanın her yerinde firmalar ödemelerini sürdürürken gelirler ise son derece anormal şekilde azalmıştır bu ortamda normal şartlar altında iflas veya temerrüt ile karşılaşması çok olası olmayan şirketlerin ciddi sorunlar yaşamaması için ekonomi yönetimleri tedbirler alıyorlar ama CLO'lar bir kısmı zaten normal şartlar altında bankalardan kredi temin edememiş şirketlere hitap etmiş yani işler daha da kötüleşti diye bu şirketlerin bankalardan kredi temin etmesi çok olası değil. CLO'larda yüksek riskli varlıkların oranı maksimum %7,5 olabilecek iken hali hazırda bu oran birçok şirketin kredi notunun düşmesi sebebiyle %9'a yükselmiş (Ortalama) durumda.

clo
Kredi notu ne demektir



 Durumu örnekle özetlersek çok spekülatif kredi notuna sahip bir şirket olsun (B) ve bu şirket ihtiyaç duyduğu krediyi bankalardan sağlayamadığı için kurumsal olmayan yatırımcılardan borçlansın. (CLO yatırımcıları) Küresel pandemi sebebiyle bahsettiğimiz şirket daha fazla krediye ihtiyaç duyacak iken (Gelirler anormal düştü.) piyasadaki fonlama aynı seviyede kalırsa kredi notu düşük birçok şirket kurallar gereği krediye ulaşamıyor ( Hali hazırda ortalama olarak CCC notlu şirketlerin CLO'lardaki payı kuralların izin verdiği seviyeyi aşmış.) ve bu krediye ulaşamama sorunu ilk başta bu şirketleri fonlayan yatırımcıların gelirlerinden olmasına ve belki de daha büyük sorunlar yaşamasına sebep olacak. (Yüksek risk ve getiri dilimini tercih eden yatırımcılar) Bu yatırımcıların daha fazla borç verme eğilimi ve kapasitesinin azalacağını tahmin etmek zor değil ve bu durum gerçekleştikçe de sorun derinleşecek diyebiliriz. Önümüzde bir kısır döngü var.

 Bu soruna çözüm bulunmazsa sadece sorunlu şirketlerin zarar göreceğini ummak hayalcilik olur çünkü dünyanın birçok yerinde birçok krizde görüldüğü gibi bir tek sorunlu şirket iflas edince sağlıklı çok sayıda şirkete zarar verebilmekte ve kitlesel iflaslar bir noktadan sonra genel ekonomik durumu da olumsuz etkilediği için normal zamanlarda işleyişinde sorun olmayan birçok şirketin zarar görmesine sebep olabilmektedir. ABD'de alınan önlemler CLO'lar konusunda sorun yaşayan şirketlere yeterince destek olamıyor.

 Bu yazıyı ileri de gelişmelere göre tekrar güncelleyebilirim. Sorun CDO'lar gibi ABD'de sistemi tıkayacak kadar büyük mü? Hayır ama yakın zamanda popüler olabilecek bir konudur, takip etmekte fayda var.


Ekleme: Toksik varlık nedir



Twitter: Yusuf Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme