29 Mayıs 2020 Cuma

Getiri eğrisi nedir

 Son günlerde FED yöneticileri sık sık FED'in de ''Getiri Eğrisi Kontrolü'' yöntemine başvurabileceğine dair açıklamalar yapıyorlar. Yakın zamanda FED'in de negatif faiz uygulamaya başlaması beklentisi fiyatlamalarda yer bulmuştu ama FED yöneticilerinden bu konuda gelen net mesajlar sonrası bu beklenti daha efektif olan getiri eğrisi kontrolüne döndü.


Getiri eğrisi nedir


 Borçlanma araçlarının vadeleri ile getirileri arasındaki ilişkiye getiri eğrisi veya verim eğrisi diyoruz. Normal şartlar altında zaman kavramının kendisi bir risk unsurudur ve yatırımcılar riskler arttıkça daha fazla getiri talep eder bu sebeple bir borçlanma enstrümanının getiri eğrisi normal şartlar altında vade uzadıkça artmalıdır fakat beklentilere göre ise bu eğri farklılık gösterebilmektedir. Örneğin Devlet tahvillerinden bahsediyorsak yatırımcıların bu tahvilleri alırken ilk başta enflasyonu tahmin etmeye çalışırlar ve ileride enflasyon yükseleceği veya düşmeyeceği beklentisi mevcutsa getiri eğrisi normal olur ama  enflasyon düşecek beklentisi var ise bu defa da normalin aksine kısa vadeli tahvillerin faizleri, uzun vadelilere oranla nispi olarak artması beklenir ve verim eğrisi tersine döner.


Getiri eğrisi nedir
Getiri eğrisi nedir



 Ekonomik kriz dönemleri çoğu ülkede enflasyon düştüğü için getiri eğrisinden kriz tahminleri de yapılabilmektedir. Getiri eğrisi de günün sonunda yatırımcıların tercihleri ile ortaya çıkan bir veridir ve her zaman rasyonel sonuçlar vermez ama örneğin 2 yıl ve 10 yıllık ABD tahvilleri arasındaki getiri farkının negatife düşmesi geçmişten günümüze kriz indikatörü olarak kabul edilmiştir ve her kriz öncesi bu tahvillerinin getiri farkı negatife düşmüştür.



verim eğrisi



Getiri eğrisi kontrolü nedir



  Merkez Bankaları piyasadaki faizleri yani verim eğrisini para politikası ile kontrol etmeye çabalarlar ve politika faizi yeterli olmayınca da varlık alım programları devreye girer; 2008'den beri bu olayın sınırları zaten hali hazırda test edilmektedir. (Varlık alım programları) Örnekle açıklamak gerekirse FED politika faizini sıfıra indirerek bankalara neredeyse maliyetsiz para sağlamaktadır ama paranın maliyeti düşük olsa bile arz-talep sebebiyle faizler yine de yükselebilir burada da varlık alım programları devreye girer ve faizlerin düşük seviyesi korunur yani çok basitçe ifade edersek piyasada faizler artıyorsa (Tahvillerin değeri düşüyorsa) merkez bankaları satılan tahvilleri alarak bunu engellerler; verim eğrisi kontrolü bunu planlı/programlı hale getirir yani yatırımcılar merkez bankasının ne zaman müdahale edeceğini ve nereye kadar müdahalede bulunacağını net şekilde bilir; bu da çoğu zaman bu türlü müdahalelere gerek kalmamasına sebebiyet verir.


Getiri Eğrisi Kontrolü Fayda ve Zararları


 Getiri eğrisi kontrolü yatırımcılar açısından piyasanın öngörülebilirliğini artırır. Örneğin borçlanarak yatırım yapacak bir yatırımcı uzun vadede de maliyetinin ne olacağını tahmin edebilir. Borçlular, borç çevirme konusunda daha tutarlı beklentilere sahip olurlar. Piyasayı desteklemek için verim eğrisi kontrolü uygulamak daha efektif bir yöntem olabilir örneğin FED 10 yıllık tahvillerin %0.5'i aşmamasını hedeflerse faizler bunun üzerine çıkması ile FED'in müdahalesine gerek kalmadan piyasa faizleri düşürür ( Tahvilleri satın alır) böylece çok daha az bilanço artırılarak(Para basma)  hedeflere ulaşılabilir. Tahvil piyasası daha istikrarlı hale gelir yatırımcılar elindeki varlıkların en fazla ne kadar değer kaybedeceğini öngörebilirler.

 Verim eğrisi kontrolünün zararlarına gelince öncelikle bu yöntem ile tahvil piyasasında realitelerin önemi azalır ve bu verinin bize yol göstericiliği de sona erer. Verim eğrisi ile amaçlanan borçlanma şartlarının maliyet olarak daha da iyileştirilmesidir fakat piyasada maliyetler zaten son derece düşüktür ve istenen seviyede piyasayı hareketlendiren bir borçlanma ortaya çıkmamaktadır; senelerdir edindiğimiz tecrübe aşırı derecede teşvik edilmiş krediler , yatırımlara ve tüketime değil sorunlu şirketlere akmaktadır.

 Verim eğrisi kontrolünün asıl amacı finansman maliyetini daha da düşürmek olacaktır ve  yaşadığımız ekonomik sistemde getiriye muhtaç yapılarda mevcuttur  (Emeklilik fonları, sigorta şirketleri vs.) ve getirilerin senelerdir olması gerektiğinden düşük olması bu türlü şirketlerin daha çok risk almasına sebep olur. Riski düşük varlıkların getirisi düştükçe son bir asırda yaklaşık 10 defa temerrüte düşmüş Arjantin'in bir asırlık tahvilleri kapışılması; zaten ödüyor diye Venezuela gibi ülkelerin tahvilleri bile alıcı bulması (5 Yıllık CDS 72.150 ) gibi ilginçlikler olmaya devam eder.

 Verim eğrisi kontrolü Japonya'da senelerdir kullanılıyor ama  bunun Japonya için belirgin bir faydasını olmadı, diğer taraftan bu yönde kararlar alındıktan sonra geri adım atmak çok daha zorludur yani kısa vadede sınırlı fayda, uzun vadede ise kalıcı sorun üretebilecek yeni bir uygulama örneği ile karşı karşıya kalabiliriz.


Negatif faiz nedir

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme