24 Eylül 2020 Perşembe

Altın fiyatları ne olur

 Yatırımcıların Türk Lirasına odaklandığı şu günlerde altın büyük bir düşüş yaşıyor. Yakın zamana kadar 2.000 doları zorlayan ons altın bu yazı yazılırken 1.850 dolar civarına gerilemişti. Altın neden büyük düşüş yaşadı sorusuna cevap vermek gerekirse;


  • Altını pozitif etkileyen beklentilerin  zayıflaması

 Geçen hafta FED'in yeni ortalama enflasyon hedefinin son zamanlarda alınan en radikal kararlardan biri olduğuna dair birkaç yazı yazmıştım; bu kararın doğal sonucu daha az reel/nominal getiri ve daha çok enflasyondur ki bu durumdan en fazla fayda sağlaması beklenen varlık altın olabilirdi. FED Başkanı Powell'ın Jackson Hole toplantısı sonrası altında bir yükseliş eğilimi gördük ama daha sonra gelen açıklamalar sonrası FED'in radikal ortalama enflasyon hedefi kararının gerçekten piyasa realitesine bir yenilik katıp katmadığı tartışılmaya başladı ki son durumda belirsizliklerle beraber FED'in aldığı kararın piyasalar için çok da önemli olmadığı fiyatlanıyor. (FED'in ortalama enflasyon hedeflemesi kararı) Bu da altın için olumsuz oldu.

 Altını hatta daha geniş çerçevede piyasaları olumsuz etkileyen bir diğer önemli gelişme ise ABD'de demokrat ve cumhuriyetçiler coronavirüs salgını için ikinci destek paketinde anlaşamamaları oldu. Şu an ABD borsaları düşüşe geçince çok sürpriz ! olarak taraflar yeniden görüşmeye başlamış olsalar da iki tarafın anlaşması çok olası değil. Kişisel fikrim demokratlar bundan nemalanıyorlar da çünkü hem  Trump'ın seçim öncesi alelade ifadesiyle insanların cebine para koymasını engelliyorlar hem de bunun siyasi yükünü cumhuriyetçilere yüklüyor olabilirler; bu tarafı beni çok da ilgilendirmez ama ABD'de destek paketinin henüz çıkmaması piyasaları son derece fazla etkiliyor; özellikle de altını...

 Daha önce konu hakkında yazılar yazmıştım ama tekrarlamak istiyorum; şu an tarihi bir krizde olsak da Amerikalıların çok büyük bir kısmı bu kriz sebebiyle gelir kaybına uğramadı hatta gelirleri arttı. Alttaki grafik Amerikalıların kişisel reel gelirlerini gösteriyor, krizle beraber gelirlerde çok ciddi bir artış var.

altın daha yükselir mi


 Bu değirmenin suyu nereden geliyor derseniz yukarıda bahsettiğim devlet transferlerinden geliyor. Kamunun hane halkına sağladığı bu desteklerle Robinhood fenomeni ortaya çıktı, görmeye alışık olduğumuzun aksine piyasalarda trendlerde küçük yatırımcının etkisi arttı, krizin ortasında harcamalar arttı vs... Bu transferler olmasaydı üstteki grafik şu hale dönecekti.



  İki resmi karşılaştırırsanız gördüğünüz gibi Amerikalılar kıtlık içinde bolluk yaşamış ama bahsettiğim kıtlık geçti mi henüz belli değil ve halen desteğe ihtiyaçları var. Altın açısından bu olayı değerlendirirsek ABD'de halkın cebine para konulunca piyasalara para akıyor bu altın için olumlu, insanlar harcama yapıyor ve enflasyonu destekliyor bu altın için olumlu, enflasyon beklentileri ile dolar zayıflıyor bu altın için olumlu.... Uzatabilirim ama özetle ABD'de transferler altın fiyatlarını destekliyor.

  • Doların güçlenmesi

 Altının şu an zayıflamasının bir diğer önemli sebebi doların güçlenmesidir. Eylül başında dolar endeksi 91.75'e kadar gerileyip yaklaşık üç yıldır süren güçlü dolar hikayesinin başladığı Mart 2018'deki seviyeye geri dönmüştü. Şu an 94.5 seviyelerine kadar geri döndü. Dolardaki güçlenme risk iştahındaki zayıflamadan kaynaklanıyor aslında uzun süredir risk iştahı ile dolar endeksi arasında ters korelasyon görüyoruz ve kritik eşik 94-96 seviyeleri olabilir en azından risk iştahındaki güçlenme bu seviyelerin aşağı yönlü kırılmasıyla başlamıştı diyebilirim. Dünyadaki riskler nedir diye sorarsanız en başta sayabileceklerimiz küresel salgında ikinci dalga senaryoları, Abd seçimleri, Abd-Çin gerginliği gibi konu başlıkları ve bu risklerin hepsinin merkezinde ABD var ve mantıken bu risklerin doları olumsuz etkilemesi beklenebilir hatta bu durum tamamen ihtimal dışıdır diyemeyiz fakat dünyadaki bir risk küresel ekonomiyi tehdit ederse/etme ihtimali ortaya çıkarsa muhtemel sonuç dolara hücum oluyor. Yükselen Çin, dünyanın yeni para birimi ve benzeri senaryolar çok rağbet görse de bütün dünyada halen likidite dolardan sağlanıyor ve riskin merkezin ABD olsa bile (2008'deki gibi...) insanlar yükümlülüklerini yerine getirememe korkusuyla dolara yöneliyorlar, bu sebeple de ''Dolar likiditesi'' kriz dönemlerinde bir fenomen olarak karşımıza çıkıyor. Normalde kriz senaryolarının belirsizliklerin altını pozitif etkilemesi klasik bir yatırımcı eğilimidir ama geçen Mart ayında yaşadığımız gibi kriz dönemlerinde altın bile en azından ilk şok anında pozitif ayrışamamıştı. 

Şunu da eklemek isterim, şimdilik dolar likiditesinde bir sıkışıklıktan söz etmek zor. Hatırlatmak gerekirse Mart ayında dolar likiditesi ciddi sorunlara sebebiyet verince ( Dolar endeksi 105 seviyesine yaklaşmıştı.) FED'in aldığı en etkili önlemlerden biri merkez bankaları ile swap/takas hatları kurmak olmuştu. Mayıs ayında FED'in likidite swaplarının büyüklüğü yarım trilyon dolara yaklaşmışken şu an bu rakam 35 milyar doların bile altına düştü.

 Bu yazı altının neden düştüğü ile alakalı bir giriş yazısı oldu, altın fiyatları ne olabileceğine dair senaryolar ile ilgili ayrı bir yazı yazmayı planlıyorum.






Twitter: Yusuf Yüksel


(12.08.20)

Altın fiyatları ve FED



 Ons altın dünkü büyük düşüş sonrası bugün kayıplarını bir miktar geri alıyor. Dünden beri altındaki büyük düşüşe sebep aranıyor; görünür sebep Rusya'dan gelen aşı haberi olsa da yaşanan olayı bu gelişmeye bağlamak zor. Bence yaşanan durumu düzeltme ihtiyacı olarak yorumlamak daha uygun.

 Olumlu beklentilerin güçlü olduğu bir varlıkta risk alma eğilimi artar ama bir noktadan sonra bu riskler yatırımcıların taşımaktan çekineceği seviyelere yükselir ve basit bir gelişme bile ani bir risk kaçışını tetikleyebilir. Finansal piyasalarda bu duruma Minsky anı denir ve dün yaşanan olay da buydu.(Minsky anı nedir)

 Altındaki güçlü satışa rağmen altın fiyatlarını etkileyen dinamiklerde önemli bir değişimden söz etmek mümkün değil ve daha önemlisi altın için orta-uzun vadede çok olumlu bir gelişmeye yakın zamanda şahit olabiliriz. 

 Bugün ABD'de tüfe açıklanacak ve enflasyonda ufak da olsa bir kıpırdanma var. ABD'de enflasyonun %0,8'e yükselmesi bekleniyor. En temel misyonu insanları enflasyondan korumak olan altın açısından bu durum olumlu bir gelişme ama asıl olumlu haber FED'in enflasyona olan yaklaşımında önemli bir değişim ihtimalinin ortaya çıkmış olmasıdır.

Ekleme: Abd'de aylık %0,2 gelmesi beklenen çekirdek enflasyon %0,6 gerçekleşti yine %1,1 beklenen yıllık çekirdek enflasyon % 1,6 oldu. Manşet enflasyon da %0,8 beklenirken %1 oldu.

  FED'ten gelen mesajlar FED'in enflasyona karşı yeni bir yaklaşım üzerinde çalıştığını gösteriyor. 2018 yılında artma eğilimi gösteren enflasyona karşı verilen güçlü tepki sonrası uzun süre istenen enflasyona ulaşılmamış olmasından FED bir çıkarım yapmış durumda hatırlatmak gerekirse 2018'de ABD'de enflasyon artma emareleri göstermesi sebebiyle FED dört tane faiz artırımı ve yüz milyarlarca dolar bilanço daralması (Basılan paraların geri çekilmesi) ile bu duruma tepki vermişti fakat ertesi sene ise istenen seviyenin altında kalan enflasyon sorunu yeniden nüksetmişti ve yüz milyarlarca dolar bilanço artırılıp (Para basma) 3 faiz indirimi gerçekleştirilmişti.


altın fiyatları ne olur 2020


 FED benzer bir durumla tekrar karşılaşmamak için enflasyonun hedeflenen seviyenin üzerine çıkmasına hemen tepki vermemeyi planlıyor ve bunu ortalama bir enflasyon hedefi belirleyerek gerçekleştireceğine dair haberler var yani haberler doğruysa FED ileride enflasyon geri dönse bile buna çok daha ılımlı ve geç cevap verecek bu durum da altın için son derece destekleyici bir durum olur. Bazı Fed yöneticilerinden bahsettiğim duruma dairler mesajlar geldi ama FED'in bu konuda net bir bildirimi henüz yok, yakın zamanda bu konu hakkında bir netleşmeye şahit olabiliriz.




(15.06.20)


Altın neden 2020 krizinde güçlü performans göstermedi


Altın fiyatları ile ekonomilerin sağlığı arasında geçmişten günümüze güçlü bir korelasyon vardır; ekonomik krizlerin altın fiyatlarını yükseltmesi beklenir ama 2020 yılında bu durum altın yatırımcısını tatmin edecek seviyede yaşanmadı. Öncelikle şunu net ifade edeyim; bu yazı altın almayı veya satmayı öneren bir yazı değil o yüzden o yönde bir fikir arayanların zamanını almayayım, bu yazıda altın fiyatları ne olur sorusuna cevap arayanlara anladığım kadarıyla fiyatların neden mevcut seviyelerde olduğunu ve fiyatların ne yönde hareket edeceğini öğrenmek isteyenlerin neleri takip etmesi gerektiğini anlatmaya çalıştım.


Altın fiyatları 2020 krizinde neden güçlü performans göstermedi


 Yazının başında da ifade ettiğim gibi geçmişten günümüze altın fiyatları ile ekonomik krizler arasında güçlü bir bağ mevcuttur fakat tarihteki en büyük krizlerden biri olarak anılacak olan 2020 ekonomik krizinde ise altın fiyatları çok da tatmin edici bir yükseliş yaşamadı örnekle ifade etsek 2008 krizinin öncesinde altının ons fiyatları 600'lü seviyelerde iken süreç içinde 1.900'lü rakamlar görüldü. 2020 Krizinde ise altın fiyatları 1.500'lü seviyelerde iken büyük bir krizde olduğumuz halde altın şimdilik 1.800'lü seviyelere bile görmüş değil.

 Öncelikle şunu net ifade etmek gerekiyor davranışsal iktisatta geri dönüş yanlılığı olarak ifade edilen bir kavram vardır. İnsanlar geçmişte yaşanan olaylar ile günümüzdeki gelişmeler arasında benzerlikler kurmaya ve bu benzerlikten çıkarımlarla benzer sonuçlar çıkarmaya meyillidir. Bu yönde eğilimler sık sık yatırımcı açısından olumlu şekilde de sonuçlanır (Kendini gerçekleştiren kehanet) fakat tam aksine bu türlü çıkarımlar insanların tamamen hatalı işlemler yapmasına da sebep olabilmektedir bu sebeple her olayı kendine özgü yorumlamak çoğu zaman daha doğru sonuç verir. Sadece altın için değil bütün varlıklara yatırım yaparken geçmişten dayanakla genellemelere yönelmek yerine mevcut durumu kavramak daha karlı sonuçlar vermektedir.(Bu linkte geri dönüş yanlılığı ile ilgili bilgi mevcut okumadıysanız okumanızı tavsiye ederim)

 Altın yatırımcısının altındaki mevcut karlılıktan tatmin olmamasının en önemli sebebi 2008 tecrübesi... 2008 ile 2020 arasında benzerlikler mevcut ve 2008'de altın dibine göre neredeyse 3 kat prim yaparken 2020'de altının yaptığı prim %20 civarında, Bu durum neden yaşanıyor sorusuna gelince;

  • 2008-2020 krizleri arasındaki fark


 Altının 2008'e kıyasla çok daha az prim yapmasının en önemli sebebi iki kriz arasındaki farktır. 2008'de altın neden uçmuştu? Fed önderliğinde büyük merkez bankaları devasa büyüklükte para basmışlardı ve bu para piyasalara akıp bütün varlıkların değerini yükseltmişti. Rakamlara ifade edersek 2008-2017 arasında FED'in bilançosu (basılan parayı, artan teşvik/destekleri ifade eder.) 800 milyar dolardan 4,5 trilyon dolara yükselmişti ve 2020'de şimdiden buna yakın seviyede FED'in bilançosu arttı fakat 2008'de ekonomilerdeki yıkım 2020 ile kıyaslanmayacak kadar küçüktü ve asıl sorun bankacılık siteminde idi. 2008'de çeyreklik olarak görülen en büyük daralma %10'nu bile bulmamış iken 2020'nin ikinci çeyreği için %30-40'lar konuşuluyor.



Konu dışı: Dünya ekonomisine verilen desteği ayrıntısı ile açıklamak sıkıcı ve yazıyı gereksiz seviyede uzatır. Ekonomik krizlerde bütün dünya merkez bankaları FED'in adımlarını takip eder o yüzden FED'in hamleleri dünyada gerçekleşen durumu bize özetler.




 2020'nin ikinci çeyreğinden dünya ekonomisinin 20-25 trilyon küçülmesi bekleniyor yani dünyada olağanüstü sayıda insan gelirlerini kaybettiler. Gelirini kaybeden insan yatırım yapmaz varsa yatırımı bunu ihtiyaçları için harcamaya olan eğilimi artar yani 2020 ile 2008 karşılaştırılıyorsa aradaki yıkımda değerlendirilmelidir.


  • Alternatiflerin durumu

 Bu konu için bir kaç makale yazmak gerekir ama kısaca ifade etmek gerekirse ekonomik krizlerde merkez bankaları finansal şartları gevşetir.(Faizler iner veya bu etkiyi doğuracak önlemler alınır.) Bu durumda da varlık fiyatları yukarı giderken getirileri zayıflar fakat bu durum çok uzun zamandan beri uygulanıyor olduğu için artık geçmişte olduğu gibi işlevsel sonuçlar doğuramamaktadır. İçinde bulunduğumuz kriz ısrarla salgın sebebiyle ortaya çıkmış bir şok olarak sunuluyor olsa da dünya ekonomisi kriz öncesi de devasa desteklerle ayakta durmaktaydı ve bu destekler yıllardan beri işlevselliğini kaybetmektedir. (Konuya şurada değindim. Önemli) Yine ABD'den örnek vereceğim. 2008 krizinde yatırım yapılabilir seviyedeki tahvillerin getirisi çift haneye yakındı ve %3'lerin altına düştü bu süreçte tahvillerin düşen cazibesi ile şu an yaşadığımız süreçteki cazibe kaybı kıyaslanamaz. Alternatiflerin cazibesi düştükçe doğal olarak altının cazibesi de artmaktadır. (Uzamaması için sadece tahviller üzerinden kıyasaladım, genellemeyi size bırakıyorum.)



  • Enflasyon beklentileri

  Altının binlerce yıl önce servet koruma aracı olarak kullanılmaya başlamasından beri en önemli işlevi insanların enflasyondan korumaktır. 2008 yılı yatırımcılar hatta ekonomistler için önemli bir eşiktir 2008'e kadar enflasyon şöyle anlatılırdı: Piyasada ''1 lira ve 1 ekmek varsa ekmek 1 liradır ve piyasaya 1 lira enjekte edilirse 2 ekmek alınamaz, ekmek 2 lira olur.'' 2008'e kadar akademik camiada bile para arzı=enflasyon denklemi yaygın kabuldü ve son on senede bu önermenin eksik ve günümüzde belki de hatalı olduğunu öğrendik.(Yazının sonuna link bıraktım.)  2008'de yatırımcıları bırakın bu konuda eğitim almış insanlara bile para arzındaki abartılı artışın enflasyon üretmesinin kesin olmadığını anlatmak zordu ve bu durum da doğal olarak enflasyon korkularını besliyordu ki bunun altına son derece olumlu yansıması doğaldı. 2020'de para arzı artıyor>Enflasyon>altın al denklemi 2008'deki gibi güçlü şekilde çalışmıyor.

 Toparlamak gerekirse 2008'deki altın hareketinden 2020 yılı için çıkarımda bulunmak hatalıdır. Bu bir giriş yazısı oldu ve mevcut durumu açıklamakta yetersiz. Bu yazının devamı gelecek.


15 yorum:

  1. bu konu da bir yazı dizisi bekliyoruz hocam emeğinize sağlık teşekkürler.

    YanıtlayınSil
  2. Eed bencede eksik oldu bu konuyu detayı ile anlatmanız gerek .. bekliyoruz hatta çoğu kişi altın para arzı v.ss bekliyor

    YanıtlayınSil
  3. Peki bu kadar basılan para nereye akacak. Cepte durmayacağınıa göre işin sonunda basılan paranın bir kısmı ya borsaya, ya altına yada mevduata gitmek zorunda. Basılan para o kadar fazlaki basılan paranın %10u bile bu saydığım bölgelere kayması fiyatları %100 artırması gerekiyor.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bence basılan paraların bir kısmı zaten riskli varlıklara gitti. Sonrası da biriken borçlara gidecek. 2008 yılından daha borçlu artık dünya. Ve bu virüs krizi borçluluğu düşürmek için yaratıldı kuzen 🤗

      Sil
    2. Haklısınız ama yazıda da ifade ettiğim gibi bu konuda bazı itirazlarım var.

      - Büyük bir para basıldı ama bunun bir kısmı gerçekten işe yarayacak kanallarla piyasaya sürüldü bir kısmı da bir şeyler yapıyor görülmeye yarayan ama aslında piyasa şartlarına hiçbir etkisi olmayan para. (FED'in sınırsız para basma vaadi gibi... kağıt üzerinde büyük ama realitede hiçbir anlamı olmayan adım.)

      - Basılan para varlıklara akıyor ama görünüm 2008 gibi değil.

      Sil
  4. yazılarınızı ilgiyle takip ediyoruz hocam, yine güzel noktalara değinmişsiniz. Bu virüsün bir şekilde son bulması durumunda basılan paralardan altın da nasibini alacaktır illaki. Sonrasında altında yukarı yönlü bir hareket muhtemel gibi duruyor. Bu haftalık kapanışında 1,740 dolar üzeri olması olumlu oldu.

    YanıtlayınSil
  5. Merhaba. Gayet guzel bir yazi. Devamini bekliyoruz. ozelliklede dolar, altin ve gumus gibi diger emtialar arasindaki korelsayona deginirseniz mukkemmel olur. Cunku, altin artarken gumus yerinde sayiyor nedense. Ayrica, dolar icin milkshake teorisine nasil bakiyorsunuz? Eger basilan para enflasyon olusturmuyorsa, deflasyona dogru bir gidis olur mu kisa vadede?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Milkshake teorisini ilk defa sizden duydum ama konu hakkında çok fazla bir bilgi yok, Youtube'ta bir video var ama henüz izlemediğim için konuyu bilmiyorum.

      Sil
  6. Bu yazının devamında yıllık olarak altın arzı ve talebindeki değişimlerden bahsedebilir misiniz? Konu hakkında bilgi sahibiyseniz veya araştırıp bulabilirseniz geçmiş yılların verilerini de öğrenmek isterim.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Makalelerde konu hakkında sınırlı bilgi var, daha geniş bilgiyi toparlarsam ekleme yaparım. Saygılar.

      Sil
  7. Hocam, ons altının anlık fiyatı nasil belirleniyor? Yani, 467.1 usd'den 467.2 usd'ye bunu çıkaran kim?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bunu çıkarıp indiren alıcı ve satıcılar. Alıcılar arttıkça fiyat yukarı, azaldıkça aşağıya gider.

      Sil