28 Haziran 2020 Pazar

Altın fiyatları ne olur

İçinde bulunduğumuz 2020 ekonomik krizinde en fazla sorulan sorulardan biri de altın fiyatları ne olur sorusu oluyor. Altın içinde bulunduğumuz krizde aslında iyi prim de yaptı, sene başından beri altının yaptığı prim %16 civarında ama 2008 tecrübesi sebebiyle yatırımcıların altından umduğu getiri beklentisi bu rakamların çok çok üzerinde. Daha önce altının neden 2008'deki gibi bir performans sergilemediği ile alakalı bir yazı yazmıştım, o yazı bu makalenin altında öncelikle onu okuyabilirsiniz bu yazı da altının yakın zamandaki performansını neden devam ettirmediği ile alakalı.

 Altın içinde bulunduğumuz 2020 Krizi öncesinde bile iyi performans göstermeye başlamıştı. 2019 yılında altının yaptığı prim %15 civarında; 2020 yılında altının şimdiden %15 civarında prim göstermesi olumlu ama aşırı artan riskler, küresel para arzının uçuşa geçmesi ve benzeri altını pozitif etkilemesi gereken birçok faktöre rağmen altın fiyatlarındaki %15'lik artış yatırımcısını çok da memnun etmiyor. Bu durum neden yaşanıyor sorusunun cevabı ise fiziksel altın alımlarında. 

Paper gold nedir



  Altın yatırımını iki ana başlığa ayırabiliriz; ekonomilerdeki gelişmeler altın fiyatları ile etkileşim içindedir bu yüzden yatırımcılar fiziksel karşılığını almaya eğilimi olmasa da sürekli olarak altın kontratları alıp satarlar. Buna finansal piyasalarda paper gold/ kağıt altın deniyor. Altındaki spekülatif beklentileri daha fazla ifade eden yatırım şekli budur. Altın ETF'lerine giriş 2020'nin henüz 5. ayında tarihi rekor kırdı bile.

altın fiyatları yükselecek mi

 Altın ETF'leri büyük rağbet olsa da fiziksel altın tarafında ise aynı hikaye şimdilik yok. (Değişiklik olabilir.) İfade ettiğim gibi altına dair beklentileri daha çok kağıt altın ifade eder ama fiziksel altın da sadece sanayide, takı/mücevherat sektöründe kullanılmaz, başta merkez bankaları olmak üzere yatırımcılar altındaki beklentilerini bazen fiziksel altın talebiyle de ifade ederler.(Örneğin küçük yatırımcıların külçe talebi altındaki beklentilerin çok daha güçlü pozitif olduğunu ifade edebilir.)


 Fiziksel altın talebi neden nispeten zayıf sorusuna gelince ise en başta krizin etkisinden bahsedebiliriz. Ekonomik kriz sebebiyle insanlar gelirlerini kaybediyorlar ve altına karşı olumlu beklenti içinde olsalar bile var olan altınlarını satmak zorunda kalıyorlar veya altın alma eğilimleri olsa bile bunu gerçekleştiremiyorlar. Önemli bir altın talebi kaynağı olan mücevherat sektörünün de bu dönemde küresel olarak ciddi zarar gördüğünü tahmin etmek zor değil, insanların krizde ilk terk ettikleri harcamalar lüks harcamalar olur.

 Türkiye gibi dünyada birçok ülkede altın kültürel olarak da önemli bir maden. Türkiye'de insanlar düğünlerde evlenenlere altın hediye ederler ki bu kültür başka ülkelerde de mevcut ve bu olay önemli bir fiziksel altın talebini beraberinde getirir (Başta Hindistan) fakat 2020 Krizi bahsettiğim kültüre sahip ülkelerin hepsinde dikkat çekici şekilde alım gücü zayıflamasına sebep oldu ve ifade ettiğim gibi Türkiye gibi ülkelerde altın ile düğünler arasında önemli bir bağ mevcut. Küresel salgın ve kriz sebebiyle bu sene düğünler geçmiş yıllara göre dramatik şekilde azaldı.

 Bana göre 2020'de altının istenen performansı göstermemesinin en önemli sebebi ise merkez bankalarının 2020 tercihleridir.

Merkez Bankalarının 2020 tercihleri


 2019'da altın fiyatlarını destekleyen en önemli dinamiklerden biri merkez bankalarının altına yönelmesi olmuştu. 2018 ve 2019 yılları merkez bankaları rezervlerine yaklaşık 650 ton altın eklemişti ve bu iki sene son 50 yılda merkez bankalarının en fazla altın talep ettiği iki sene olmuştu.

altın fiyatları yükselecek mi
Merkez bankalarının net altın alımı

 2020'nin başında bu eğilim devam etmedi daha doğrusu edemedi. Altın talebinde çok ön planda olan birçok merkez bankası altın alımlarını zayıflatmak zorunda kaldı.

altın fiyatları yükselecek mi

 Rezervinde en fazla altın barındıran ülkeler genelde batı ülkeleri olsa da bunun sebebi daha çok batı ülkelerin çok uzun yıllardır var olan servettir. Altına son yıllarda biraz da politik sebeplerin de etkisiyle gelişmekte olan ülkeler ve Asya'dan talep gelmektedir.


şu an altın almak mantıklı mı
Ülkelerin altın talebi

  Rusya, dünyanın en büyük üçüncü altın üreticisi ve üretilebilecek altın rezervine sahip ülkedir.(2019 yılı) Rusya, Ukrayna İşgali sonrası başlayan yaptırımların da etkisiyle yıllardır Rusya'da üretilen altını doğrudan rezervlerine ekleyen bir karar almıştı ama 2020'de bunu durdurmak zorunda kaldı.

şu an altın bozdurmak mantıklı mı

 Petroldeki çöküşün de Rusya ekonomisi büyük zarar görmüş durumda ve bir iyileşme olmazsa finansman konusunda büyük sorunlar yaşama potansiyeli olan (Batı yaptırımları) Rusya'nın rezervlerini azaltması bile gündeme gelebilir. (Rusya'nın rezervlerinin şeffafiyeti ile alakalı tartışmalar da var.)

altını ne zaman almak gerekir
Rusya Merkez Bankası'nın altın rezervleri

 Çin'de fiziksel altın alımında dünyada en fazla dikkat çeken ülkelerden biri ama 2020 Krizi, Çin'i de bayağı zorluyor. Geçmişten beri Çin'in kur manipülatörü olduğuna dair itirazlar vardır. Çin, ekonomik çıkarları için yuanı sürekli olarak olması gereken seviyelerin altında tutardı ama şu an yuan tarihi düşük seviyelerde olduğu halde bu Çin Yönetimi veya PBOC'un tercihi değil, yuan riskler sebebiyle değer kaybediyor ve Çin, yuanı korumak zorunda kaldığı için rezervlerini artırmak bir yana düşürmek zorunda bile kalabilir.

altın ne zaman alınır
PBOC'un altın rezervleri

 Toparlamak gerekirse altın fiyatlarının artmasına en fazla katkı sunan merkez bankaları ekonomik sorunlar sebebiyle altına gerekli katkıyı şimdilik sunamıyorlar. 

 Altın fiyatları ne olur sorusuna cevap arayan yatırımcı bahsettiğim ülkelerin muhtemel tercilerini de hesaba katmalıdır mesela altın fiyatları Rusya, Çin gibi ülkelerde sorunlar devam ederken artarsa bu ülkeler bundan faydalanmak ister mi veya bu ülkelerin üzerindeki baskı azalınca tercihleri ne olur altın fiyatları yükselecek mi sorusunu da etkileyecek önemli dinamikler ve bu konu ile alakalı bize tam bilgi sunmasa da elimizde veri var.

 Dünya Altın Konseyi'nin sürekli olarak merkez bankalarına yaptığı ankete göre (Katılım istenen seviyede değil. Sadece 51 merkez bankası ankete katılmış.) geçen sene (Tarihi rekor kırılmıştı !) ankete katılan merkez bankalarının sadece %8'i altın rezervlerini artırmak istediğini belirtirken bu sene bu rakam %22'e yükselmiş.

 Konu Dışı: Fiziksel altın geçtiğimiz aylarda salgının etkisi ile farklı şekilde gündeme gelmişti; fiziksel altın mevcudiyeti ile alakalı sorunlar sebebiyle bu durum spekülatif hatta sınırlar zorlanırsa manipülatif işlemlerin konusu olmuştu ama şu an altının arzı ile alakalı sorunlar sona ermiş durumda.




Twitter: Yusuf Yüksel




(15.06.20)

Altın neden 2020 krizinde güçlü performans göstermedi


Altın fiyatları ile ekonomilerin sağlığı arasında geçmişten günümüze güçlü bir korelasyon vardır; ekonomik krizlerin altın fiyatlarını yükseltmesi beklenir ama 2020 yılında bu durum altın yatırımcısını tatmin edecek seviyede yaşanmadı. Öncelikle şunu net ifade edeyim; bu yazı altın almayı veya satmayı öneren bir yazı değil o yüzden o yönde bir fikir arayanların zamanını almayayım, bu yazıda altın fiyatları ne olur sorusuna cevap arayanlara anladığım kadarıyla fiyatların neden mevcut seviyelerde olduğunu ve fiyatların ne yönde hareket edeceğini öğrenmek isteyenlerin neleri takip etmesi gerektiğini anlatmaya çalıştım.


Altın fiyatları 2020 krizinde neden güçlü performans göstermedi


 Yazının başında da ifade ettiğim gibi geçmişten günümüze altın fiyatları ile ekonomik krizler arasında güçlü bir bağ mevcuttur fakat tarihteki en büyük krizlerden biri olarak anılacak olan 2020 ekonomik krizinde ise altın fiyatları çok da tatmin edici bir yükseliş yaşamadı örnekle ifade etsek 2008 krizinin öncesinde altının ons fiyatları 600'lü seviyelerde iken süreç içinde 1.900'lü rakamlar görüldü. 2020 Krizinde ise altın fiyatları 1.500'lü seviyelerde iken büyük bir krizde olduğumuz halde altın şimdilik 1.800'lü seviyelere bile görmüş değil.

 Öncelikle şunu net ifade etmek gerekiyor davranışsal iktisatta geri dönüş yanlılığı olarak ifade edilen bir kavram vardır. İnsanlar geçmişte yaşanan olaylar ile günümüzdeki gelişmeler arasında benzerlikler kurmaya ve bu benzerlikten çıkarımlarla benzer sonuçlar çıkarmaya meyillidir. Bu yönde eğilimler sık sık yatırımcı açısından olumlu şekilde de sonuçlanır (Kendini gerçekleştiren kehanet) fakat tam aksine bu türlü çıkarımlar insanların tamamen hatalı işlemler yapmasına da sebep olabilmektedir bu sebeple her olayı kendine özgü yorumlamak çoğu zaman daha doğru sonuç verir. Sadece altın için değil bütün varlıklara yatırım yaparken geçmişten dayanakla genellemelere yönelmek yerine mevcut durumu kavramak daha karlı sonuçlar vermektedir.(Bu linkte geri dönüş yanlılığı ile ilgili bilgi mevcut okumadıysanız okumanızı tavsiye ederim)

 Altın yatırımcısının altındaki mevcut karlılıktan tatmin olmamasının en önemli sebebi 2008 tecrübesi... 2008 ile 2020 arasında benzerlikler mevcut ve 2008'de altın dibine göre neredeyse 3 kat prim yaparken 2020'de altının yaptığı prim %20 civarında, Bu durum neden yaşanıyor sorusuna gelince;

  • 2008-2020 krizleri arasındaki fark


 Altının 2008'e kıyasla çok daha az prim yapmasının en önemli sebebi iki kriz arasındaki farktır. 2008'de altın neden uçmuştu? Fed önderliğinde büyük merkez bankaları devasa büyüklükte para basmışlardı ve bu para piyasalara akıp bütün varlıkların değerini yükseltmişti. Rakamlara ifade edersek 2008-2017 arasında FED'in bilançosu (basılan parayı, artan teşvik/destekleri ifade eder.) 800 milyar dolardan 4,5 trilyon dolara yükselmişti ve 2020'de şimdiden buna yakın seviyede FED'in bilançosu arttı fakat 2008'de ekonomilerdeki yıkım 2020 ile kıyaslanmayacak kadar küçüktü ve asıl sorun bankacılık siteminde idi. 2008'de çeyreklik olarak görülen en büyük daralma %10'nu bile bulmamış iken 2020'nin ikinci çeyreği için %30-40'lar konuşuluyor.



Konu dışı: Dünya ekonomisine verilen desteği ayrıntısı ile açıklamak sıkıcı ve yazıyı gereksiz seviyede uzatır. Ekonomik krizlerde bütün dünya merkez bankaları FED'in adımlarını takip eder o yüzden FED'in hamleleri dünyada gerçekleşen durumu bize özetler.


2020'de altın fiyatları yükselecek mi
ABD'de çeyreklik büyüme


 2020'nin ikinci çeyreğinden dünya ekonomisinin 20-25 trilyon küçülmesi bekleniyor yani dünyada olağanüstü sayıda insan gelirlerini kaybettiler. Gelirini kaybeden insan yatırım yapmaz varsa yatırımı bunu ihtiyaçları için harcamaya olan eğilimi artar yani 2020 ile 2008 karşılaştırılıyorsa aradaki yıkımda değerlendirilmelidir.


  • Alternatiflerin durumu

 Bu konu için bir kaç makale yazmak gerekir ama kısaca ifade etmek gerekirse ekonomik krizlerde merkez bankaları finansal şartları gevşetir.(Faizler iner veya bu etkiyi doğuracak önlemler alınır.) Bu durumda da varlık fiyatları yukarı giderken getirileri zayıflar fakat bu durum çok uzun zamandan beri uygulanıyor olduğu için artık geçmişte olduğu gibi işlevsel sonuçlar doğuramamaktadır. İçinde bulunduğumuz kriz ısrarla salgın sebebiyle ortaya çıkmış bir şok olarak sunuluyor olsa da dünya ekonomisi kriz öncesi de devasa desteklerle ayakta durmaktaydı ve bu destekler yıllardan beri işlevselliğini kaybetmektedir. (Konuya şurada değindim. Önemli) Yine ABD'den örnek vereceğim. 2008 krizinde yatırım yapılabilir seviyedeki tahvillerin getirisi çift haneye yakındı ve %3'lerin altına düştü bu süreçte tahvillerin düşen cazibesi ile şu an yaşadığımız süreçteki cazibe kaybı kıyaslanamaz. Alternatiflerin cazibesi düştükçe doğal olarak altının cazibesi de artmaktadır. (Uzamaması için sadece tahviller üzerinden kıyasaladım, genellemeyi size bırakıyorum.)

şu an altın bozdurmak mantıklı mı

  • Enflasyon beklentileri

  Altının binlerce yıl önce servet koruma aracı olarak kullanılmaya başlamasından beri en önemli işlevi insanların enflasyondan korumaktır. 2008 yılı yatırımcılar hatta ekonomistler için önemli bir eşiktir 2008'e kadar enflasyon şöyle anlatılırdı: Piyasada ''1 lira ve 1 ekmek varsa ekmek 1 liradır ve piyasaya 1 lira enjekte edilirse 2 ekmek alınamaz, ekmek 2 lira olur.'' 2008'e kadar akademik camiada bile para arzı=enflasyon denklemi yaygın kabuldü ve son on senede bu önermenin eksik ve günümüzde belki de hatalı olduğunu öğrendik.(Yazının sonuna link bıraktım.)  2008'de yatırımcıları bırakın bu konuda eğitim almış insanlara bile para arzındaki abartılı artışın enflasyon üretmesinin kesin olmadığını anlatmak zordu ve bu durum da doğal olarak enflasyon korkularını besliyordu ki bunun altına son derece olumlu yansıması doğaldı. 2020'de para arzı artıyor>Enflasyon>altın al denklemi 2008'deki gibi güçlü şekilde çalışmıyor.

 Toparlamak gerekirse 2008'deki altın hareketinden 2020 yılı için çıkarımda bulunmak hatalıdır. Bu bir giriş yazısı oldu ve mevcut durumu açıklamakta yetersiz. Bu yazının devamı gelecek.


11 yorum:

  1. bu konu da bir yazı dizisi bekliyoruz hocam emeğinize sağlık teşekkürler.

    YanıtlayınSil
  2. Eed bencede eksik oldu bu konuyu detayı ile anlatmanız gerek .. bekliyoruz hatta çoğu kişi altın para arzı v.ss bekliyor

    YanıtlayınSil
  3. Peki bu kadar basılan para nereye akacak. Cepte durmayacağınıa göre işin sonunda basılan paranın bir kısmı ya borsaya, ya altına yada mevduata gitmek zorunda. Basılan para o kadar fazlaki basılan paranın %10u bile bu saydığım bölgelere kayması fiyatları %100 artırması gerekiyor.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bence basılan paraların bir kısmı zaten riskli varlıklara gitti. Sonrası da biriken borçlara gidecek. 2008 yılından daha borçlu artık dünya. Ve bu virüs krizi borçluluğu düşürmek için yaratıldı kuzen 🤗

      Sil
    2. Haklısınız ama yazıda da ifade ettiğim gibi bu konuda bazı itirazlarım var.

      - Büyük bir para basıldı ama bunun bir kısmı gerçekten işe yarayacak kanallarla piyasaya sürüldü bir kısmı da bir şeyler yapıyor görülmeye yarayan ama aslında piyasa şartlarına hiçbir etkisi olmayan para. (FED'in sınırsız para basma vaadi gibi... kağıt üzerinde büyük ama realitede hiçbir anlamı olmayan adım.)

      - Basılan para varlıklara akıyor ama görünüm 2008 gibi değil.

      Sil
  4. yazılarınızı ilgiyle takip ediyoruz hocam, yine güzel noktalara değinmişsiniz. Bu virüsün bir şekilde son bulması durumunda basılan paralardan altın da nasibini alacaktır illaki. Sonrasında altında yukarı yönlü bir hareket muhtemel gibi duruyor. Bu haftalık kapanışında 1,740 dolar üzeri olması olumlu oldu.

    YanıtlayınSil
  5. Merhaba. Gayet guzel bir yazi. Devamini bekliyoruz. ozelliklede dolar, altin ve gumus gibi diger emtialar arasindaki korelsayona deginirseniz mukkemmel olur. Cunku, altin artarken gumus yerinde sayiyor nedense. Ayrica, dolar icin milkshake teorisine nasil bakiyorsunuz? Eger basilan para enflasyon olusturmuyorsa, deflasyona dogru bir gidis olur mu kisa vadede?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Selamlar. Milkshake teorisini ilk defa sizden duydum ama konu hakkında çok fazla bir bilgi yok, Youtube'ta bir video var ama henüz izlemediğim için konuyu bilmiyorum.

      Sil