26 Temmuz 2020 Pazar

Gümüş fiyatları ne olur

 Geçtiğimiz haftaya kıymetli madenler damga vurdu; altının daha popüler olması ve altın fiyatlarının tarihi rekora yaklaşması sebebiyle altın gündemde daha fazla yer tutsa da gümüş çok daha olumlu bir performans çizdi. Uzun süredir yatırımcısını memnun edemeyen Gümüş geçen hafta ralliye kalkarak bir haftada yaklaşık %18 prim yaptı.


gümüş fiyatları ne olur 2020
Gümüş/USD

 Daha geçmişe gidersek kıymetli madenler 2018'in sonlarına doğru prim yapmaya başladılar ve uzun süreden beri yükseliyorlar. Altın ile gümüş bazı ufak farklılıklar olsa da genelde aynı dinamikler etkisi ile değer kazanırlar ve altın/gümüş rasyosu da bize bu ikili arasındaki tercih hakkında fikir verir. Gümüş ifade ettiğim gibi birkaç senedir altına göre daha potansiyelli olsa da sürekli olarak altına göre daha zayıf performans gösterdi, yine teknik göstergelerde gümüş daha iyi bir potansiyel gösterse de önemli seviyeler defalarca test edildiği halde gümüş bir türlü istenen performansı göstermiyordu; geçen hafta ise yılların birikimi ralliye sebebiyet verdi. Bu olayın teknik sebebi ama bu kırılımı sağlayan haber de önemli ve önemli fırsatlar hakkında fikir verebilir.

25 Temmuz 2020 Cumartesi

Yeşil ekonomi

Yeşil ekonomi nedir


 Yeşil ekonomi, ekonomik faaliyetlerin çevreye olan etkilerini hesaba katarak sürdürülebilir bir şekilde gerçekleştirilmesine verilen isimdir. Bu yazı insanın doğaya verdiği tahribat ile alakalı değil zaten komplo teorisyenleri dışında herkes dünyanın açıkça kendi kıyametine doğru koştuğunun farkında fakat Covid-19 salgını çevre duyarlılığı konusunda önemli bir eşik olmuş olabilir.

 Şu an yaşadığımız pandeminin dünyaya yayılmasının en büyük sebebi ekonomi... Yine salgının henüz kontrol altına alınamamasının da altındaki en güçlü sebep ekonomi... İnsanların hayatı söz konusu olunca bile yöneticilerin tercihi açıkça ifade edilmese bile ekonomi olabiliyor; geçtiğimiz günlerde İngiltere Başbakanı Boris Johnson, insanların evlerinden çalışabiliyorsa bile işlerine gitmesinin daha doğru olduğunu belirtmişti. Bu saçma düşünceyi temellendirme gereği duymamışsa da sebebini ben açıklayayım çünkü insanlar evlerinde çalışırsa yakıt tüketmez, dışarıda yemek yemez vs. vs. Günümüzde yöneticilerin insan sağlığını ısrarla ekonominin gereklerine kıyasla daha az umursadığına şahit oluyoruz.

 Pandeminin bize verdiği en net mesajlardan biri şuydu; insanlık olarak felaketi gördük ve tam hız yolla felaketin içine girdik ama çıkarım da yaptık; herkes dünyanın Covid-19'dan da öte büyük bir çevre felaketine doğru yol aldığını görüyor.

 Dünyada çevre duyarlılığı son 50 senenin hikayesi ama felaketin geliyor olduğunu görmemiz ise son 20 senenin hikayesi. Son zamanlarda ön plana çıkan ve takdir, eleştiri ve komplo teorileri ile sık sık anılan ünlü aktivist Greta Thunberg aslında bize yeni dünya düzeni hakkında fikir veriyor.

yeşil ekonomi nedir

24 Temmuz 2020 Cuma

TCMB'nin viop işlemleri

 Merkez Bankası, Vadeli işlemler ve opsiyon piyasasında (VİOP) yeniden işlemlere başladı. TCMB, geçmişte de olduğu gibi talep eden kişi ve kurumlara TL uzlaşmalı döviz kontratları satıyor.


TL uzlaşmalı döviz kontratları nedir


 TL uzlaşmalı döviz kontratları TCMB'nin döviz üzerindeki baskının artmasını engellemek ve muhtemel baskıyı ötelemek için kullandığı bir araç. Döviz (İşlemlerde dolar baz alınıyor.) ihtiyacı olan kişi/kurum TL uzlaşmalı döviz kontratı ile döviz almadan döviz riskinden kaçınabilmektedir. Örneğin 3 ay sonra döviz ödemesi olan bir kişi/kurum makul bir maliyet ile döviz kontratı alabilir ve üç ay sonra döviz artmışsa kişi/kuruma TCMB TL ödemesi yaparak (Fark kadar) zarar etmesi engellenir aksi senaryoda ise kontrat sahibi TCMB'e TL cinsinden ödeme yapar fakat yükümlülüğü de aynı oranda azaldığı için bir zarardan söz edemeyiz. Bu yöntem ile ne kontrat sahibi ne de TCMB kontrat sebebiyle herhangi bir döviz işlemi gerçekleştirmek zorunda kalmamaktadır.

 Bilindiği üzere dolar kuru yaklaşık iki aydır sabit bir bantta, bununla beraber TL faizleri de iyice gerilemiş durumda. Bu durum döviz kredisi olanları tercih ederlerse TL krediye dönmeye, başta ithalatçılar olmak üzere dövize ihtiyaç duyan kişi/kurumları döviz stoklamaya teşvik edebilmektedir; TCMB, TL uzlaşmalı döviz kontratları ile ileride ortaya çıkacak ihtiyaç sebebiyle dövize yönelenleri döviz riskinden koruyarak onlara alternatif sunmaktadır, bununla beraber kontrat sahiplerinin sermayesi de atıl beklemek zorunda kalmamaktadır.

23 Temmuz 2020 Perşembe

Tesla bugünlere nasıl geldi


Tesla Motors şu an dünyanın en değerli otomobil şirketi haline gelmiş durumda. Piyasa değeri çok yüksek olan Toyota’yı dahil etmezsek dünyada bildiğimiz en güçlü 3-5 otomobil şirketinin toplam değeri Tesla Motors kadar etmiyor. Bu durum tarihi bir ponzi/Balon mu konusu ayrı bir yazının konusu olacak; bu yazı şu an dünyanın en değerli şirketi olan Tesla Motors’un nasıl bu günlere geldiği hakkında.

 Dünyanın en dikkat çekici girişimcilerinden biri olan Elon Musk 2000’lerin başında Paypal’dan elde ettiği 180 milyon dolarlık gelirle hayal projelerini hayata geçirmeye karar verdi. Dikkat çekmek gereken bir nokta hayal projesini değil, projelerini... 2002’de Space X, 2004’te ise Tesla Motors gibi ünlü şirketlerini kuran Elon Musk bütün servetinin kat kat fazlasıyla bile sermayesi yeterli olmayacak birkaç tane daha projeyi yakın zamanda hayata geçirdi.

tesla motors nasul kuruldu


 Tesla Motors’un ilk sermayesi 5-10 milyon dolardı. Eski bir garajda dışarıdan gelen parçalar ile ilk araçlar üretiliyordu. Tesla Motors günümüzde elektrikli araçların mucidi gibi tanınsa da aslında Tesla’dan önce çok sayıda şirket elektrikli araçlar üretmişti ve hali hazırda bir piyasa oluşmaya da başlamıştı. Elon Musk/ Tesla’nın ortaya koyduğu yenilik elektrikli araçlarla özdeşleşmiş algının kırılmasıydı. Tesla Motors’a kadar elektrikli araçlar ufak tefek, hantal, uzun mesafe kat edemeyen araçlar iken Tesla Motors tam aksine spor araçlar üreterek piyasaya giriş yapmıştı.

22 Temmuz 2020 Çarşamba

Merkez Bankası Temmuz Ayı PPK Toplantısı

 Merkez Bankası 23 Temmuz Perşembe günü saat 14:00'te olağan Para Politikası Kurulu toplantısı kararlarını açıklayacak. Piyasa beklentisi faizlerin sabit kalmasıdır. Merkez Bankası uzun zamandan beri devam eden faiz indirimi serisini geçtiğimiz ay duraklatmıştı; geçen aydan beri Merkez Bankası'nı yavaşlamaya teşvik eden dinamiklerde bir değişim yok. 

 Geçtiğimiz ay hem manşet hem de çekirdek enflasyonda beklentilerin ötesinde bir bozulma gözlendi ki şu anki şartlarda enflasyonun tekrar güçlenebiliyor olması kesinlikle olumlu değil.


Faiz indirimleri ekonomiye katkı sağlıyor mu


 Son açıklanan veriye göre (14 Temmuz 2020 ) sene başından beri TL kredilerde artış %24, yabancı para kredilerde artış ise %18'in biraz üstünde. Kredilerde toplam artış ise (Yıllık) %30'lara yükselmiş durumda, TL değer kaybederken doğal olarak kredi hacmi artar (Daha önce verilen döviz kredilerinin etkisi) ama kur etkisinden arındırılmış toplam kredilerde artış da %20 civarında. 



Merkez Bankası Temmuz ayı faiz kararı

16 Temmuz 2020 Perşembe

ABD-Çin Soğuk Savaşı

 Piyasaların olumsuz gelişmeleri değerlendirmeyi pek de istemediği şu günlerde ABD-Çin ekseninde çok hızlı şekilde artan olumsuz gelişmelere şahit oluyoruz. Dünyanın birçok yerinde ABD ile Çin arasında yeni bir soğuk savaş olarak yorumlasak abartılı kaçmayacak gelişmeler oluyor; bu gelişmeleri yaklaşan ABD seçimlerinde şansı iyice zayıflamış olan Trump'ın çıkış çabası olarak da görebiliriz ama açıkçası olay bu kadar da basit demek zor.(2020 Abd seçimleri son durum)

 En son gelişmeden başlayalım. İngiltere Huawei'i 5G ihalesinden çıkardı hatta bununla da yetinmedi belli bir plan çerçevesinde Huawei alt yapısını kullanmak İngiltere'de yasaklandı ve 2027'e kadar Huawei'nin daha önce kullanılmış ürünlerinin İngiltere mobil ağlarından tamamen sökülmesi karalaştırıldı. Bu kararla 5G'nin İngiltere'de kullanılması en az 2-3 sene ertelenmiş oldu ve bu kararın milyarlarca paund maliyeti de olacak. Geçtiğimiz aylarda da benzer ihtimaller dile getirilmişti ama İngiltere buna kesinlikle yanaşmamıştı, çok kısa bir süre içinde ise İngiltere inanılmaz bir dönüş gerçekleştirdi. 

 Alınan kararda Huawei'in ABD'nin argümanları doğrultusunda gerçekten güvenlik açığı doğurabilmesi ihtimalinin varlığı da etkili oldu. Uzman bir ekibin ortaya koyduğu bir rapor sonrası iktidar partisinde Huawei'in yasaklanmasına dair güçlü bir talep ortaya çıkmıştı ama Çin/Huawei bütün şüpheleri ortadan kaldırmak için üretilen ürünlerin mümkün oldukça İngiltere'de ve her koşulda tamamen İngiltere denetiminde üretilmesi teklifiyle bile kararı önleyemedi. İngiltere tarafı bu kararda ABD yaptırımlarının etkisinin önemli olduğunu da belirtmiş olsa da ne yaptırımlar yeni ne de Huawei'nin 5G teknolojisi üzerindeki şüpheler.... Sadece İngiltere'de böyle bir karar alınmış olsa anlaşılabilir ama klasik ABD müttefiği olan Anglo-Sakson ülkelerde art arda benzer kararlar alınıyor. 



çin-abd soğuk savaşı

  Başka bir olaya geçelim; yakın zamana kadar yeni dünya düzeni savunucuların sürekli olarak aynı cepheye koyduğu ve uzun yıllardır neredeyse müttefik gibi bir görünüm sergileyen Hindistan ve Çin sınırında geçtiğimiz günlerde kanlı çatışmalar oldu.



 Dünyada hiçbir ülke bir karış toprağını başka bir ülkeye bırakmaz istemez ama Himalayalarda Allah'ın dağında birden bire paylaşılamayan şey ne oldu anlamak çok kolay olmuyor.

14 Temmuz 2020 Salı

Minsky anı nedir

 Minsky anı, iyi piyasa şartlarında karar vericilerin ''Nasıl olsa sorun çıkmaz.'' bakış açısı ile daha fazla risk alması ve alınan bu risklerin bir noktada taşınılamaz hale gelmesiyle piyasa şartlarının hızla tersine dönmesine verilen isimdir. Minsky anı olarak ifade edilen şoku aslında yakın zamanda piyasalarda görmüştük. Hatırlarsanız Covid-19 Krizini piyasalar en başta coşku ile karşılamıştı; salgın Çin ekonomisine zarar verecek olsa da teşviklerin etkisi daha ağır basacaktı... Basmadı... Salgın Çin ile sınırlı kalacaktı... Kalmadı... Teşviklerin etkisi, krizin etkisinden ağır basacaktı...Basamadı... Israrla devam eden bu iyimserlik sürecinde dünya borsaları rekor kırıyordu ki bu riskli durum ani bir riskten kaçışı (Bütün piyasalarda) tetikledi ve modern tarihteki en hızlı ve en büyük satışlardan biri ile karşılaştık. Minsky anı, bu süreçte yakın zamana kadar ısrarla iyimser olan piyasanın ani şekilde tamamen tersine döndüğü noktayı ifade eder. Bundan sonra ne olmuştu? Dünyadaki faizler hakkında fikir edinebilmek için FED'in politika faizlerini takip ederiz, iki hafta önce küçük bir faiz indirimi piyasaları coşturabilecek iken Minsky anı sonrası piyasalarda hiçbir teşvik istenen geri dönüşü bir süre sağlayamamıştı.

 Başta borsalar olmak üzere finansal piyasalardaki iyimserliği açıklayabilecek bazı dinamikler var ama net olan bir şey var ki riskler Mart öncesi gibi yatırımcıların daha az dikkatini çekiyor. Dün piyasalarda iyimser bir gün iken ABD'nin en büyük önemli eyaletinden bir olan California'da kapalı mekan kısıtlamalarının yeniden başlaması sebebiyle piyasalar da kötümserlik geri geldi. Daha geniş çerçeveden bakmak gerekirse dünyada koronavirüs salgınının ilk dalgasının sona erdiğini veya güç kaybettiğini gösteren hiçbir veri yok iken piyasalar ısrarla ikinci dalgadan korkuyor. Piyasalardaki her düzeltme ihtimalinde birden bire ortaya çıkan aşı/tedavi gelişmeleri gerçekten ortaya çıkabilecek iyileşmelerinde potansiyel etkisini tehdit etmeye başladı.




Merkez Bankası Döviz Rezervleri Yeterli Mi

 Türkiye'de Merkez Bankası'nın döviz rezervlerinin yeterli olup olmaması her zaman takip edilen bir konudur, bunun dışında uzun süredir Merkez Bankası'nın swap piyasasında yaptığı işlemler de birçok yorumu beraberinde getiriyor. Öncelikle şu soruya cevap vermek gerekir Merkez Bankası'nın döviz rezervleri yeterli mi?



Merkez Bankası'nın Döviz Rezervleri Yeterli Mi



 Merkez bankalarının döviz rezervlerinin yeterli olup olmadığı ile alakalı uluslararası kabul görmüş bazı standartlar var.


covid-19 krizi sonrası ne olacak

 Covid-19 Krizi’nin ne zaman sona ereceği hakkında fikir yürüttüğümüz bu süreçte daha sonra ne olacak sorusuna da cevap aramamız gerekiyor. Kriz sona erince doğal olarak ekonomiler bir veya birkaç sene içinde bulunduğumuz seneden ertelenen ihtiyaçlar ve verilen desteklerin etkisiyle olumlu bir süreç yaşayacak ama daha sonrası için çok daha büyük sorunlarla yüzleşeceğiz. Geçmişe doğru baktığımızda uzun zamandan beri her krizin bir öncekine göre kıyaslanamayacak büyüklükte olduğunu görüyoruz ve trend bozulmazsa 2030 gibi Covid-19 Krizi'ne rahmet okutacak bir krizle karşılaşabiliriz. Bütün dünyayı ayrı ayrı incelemek çok zor olacağı için bir örnek kullanacağım. ABD’de bütçe açığı üç ayda yaklaşık 3 trilyon dolar arttı ve kamu borcu 26.5 trilyon dolara yükseldi. Geçtiğimiz Haziran ayında ABD’de hükumet harcamaları 763 milyar dolar artmış ve bütçe açığı 8 milyar dolardan 863 milyar dolara yükselmiş. Yılın henüz yarısında olmamıza rağmen ABD’de 12 aylık bütçe açığı %8’i aşmış durumda ve yıl sonuna kadar %20’lere yaklaşması bekleniyor. (Normalde %5 bile yüksek bir rakam)




13 Temmuz 2020 Pazartesi

Wayfair Skandalı ve ABD seçimleri

 ABD büyük bir skandal ile çalkalanıyor. ABD'nin en ünlü mobilya sitesi Wayfair üzerinden (ABD'de en fazla ziyaret edilen 27. site) çocuk ticareti yapıldığı iddia ediliyor.


Wayfair Skandalı nedir


 Wayfair skandalı , siteden fahiş fiyata satılan saçma sapan ürünler ile ABD'de kaybolan çocukların isim benzerliğinin ortaya çıkması ile patlak verdi.



 Wayfair öncelikle olayın normal olduğuna dair bir açıklama yaptı ama daha sonra ise suçu tedarikçilere yükleyip tuhaf ilanları sitesinden kaldırdı.

 Sitedeki tuhaf ilanlar sadece saçma sapan fiyatlama ve kayıp çocukların isim benzerliği ile sınırlı da değil, ilanlardaki rakamlar ile kayıp çocukların bilgileri (Doğum günü vs.) sürekli olarak uyuşuyor ve birçok ilanın kodu Yandex'te aratılınca çocuk resimleri, silah resimleri ve benzeri sonuçlar ortaya çıkıyor. Binlerce ürünün tuhaf şekilde sonuç vermesi ortada bir şifreleme olduğunu bunun tesadüf olmasının imkansız olduğunu gösteriyor. Skandal sadece Wayfair sitesiyle de sınırlı değil.ABD'de el yapımı ürünlerin satıldığı ETSY'de çok kalitesiz çocuk karikatürlerinin on binlerce dolara satıldığı ortaya çıktı.


Wayfair skandalı komplo olabilir mi


6 Temmuz 2020 Pazartesi

Enflasyon ataleti nedir

 Enflasyon görünümü kötüleşiyor. Haziran ayı enflasyon beklentisi aylık %0,6 yıllık olarak ise %12 civarında iken gerçekleşme aylık %1,13 yıllık ise %12,64 oldu.  Enflasyondaki eğilimi takip etmek için daha fazla önemsenen B ve C endekslerinde de önemli artışlar var.


enflasyon ataleti nedir

  Enflasyondaki artışın nedenini bulmaya çalışırsak bunun maliyetlerdeki artışlardan kaynaklandığını ifade etmek zor çünkü bu türlü bir ivmeyi öncelikle üretici fiyatlarında görmemiz gerekir ama ÜFE'de böyle bir görünüm yok.




 Talep kaynaklı bir artıştan bahsedebilmemiz için öncelikle işletmelerin kapasitesinin üzerinde bir talebin ortaya çıkması beklenir ama böyle bir  durumdan da bahsedemiyoruz.





 Hem talep hem de maliyet yönlü ekstra bir baskı ortada yok iken enflasyonun artış eğilimi göstermesini enflasyonda atalet etkisi ile açıklamak mümkün olabilir.


Enflasyon ataleti nedir


1 Temmuz 2020 Çarşamba

Sahte altın spekülasyonu

 Dün altın fiyatları Çin'den gelen sahte altın haberiyle yükseldi. Çinli ''Kingold Jewelry'' isimli şirketine ait 83 ton (4.7 milyar dolar değerinde) altınının sahte olduğu iddia edildi. Şirket NASDAQ'ta işlem görüyor ve şirketin değeri yıl başından beri 30-40 dolara arasında hareket ederken bugün değeri 1 doların altına düştü. Eylül 2019 Bilançosuna göre şirketin varlıkları 3.3 milyar dolar iken (!) yükümlülüğü 2,4 milyar dolardı.

çin'de 83 ton sahte altın

 Çin'de 83 ton sahte altın yakalandı iddiası


 Çinli altın üreticisi Kingold Jewelry, Çinli finansal kuruluşlardan (Gölge bankalar) altın teminat göstererek kredi çekiyormuş ve geçtiğimiz aylarda şirket bir ödemesini gerçekleştirmeyince gölge banka altınları bozdurmak istemiş ama gölge bankadaki külçenin altın kaplı bakır olduğu ortaya çıkmış. Haberin etkisiyle birçok gölge banka Kingold Jewelry'den aldıkları teminatları kontrol ettirmişler ve aynı sonuca ulaşmışlar. Kingold Jewelry'nin Çin'de gölge bankalardan bahsettiğim yolla temin ettiği 2.5 milyar dolar değerinde kredi var.