29 Temmuz 2020 Çarşamba

Altın yükselir mi

 Altının rekor seviyelerde olduğu şu günlerde Altın yükselir mi sorusu da doğal olarak yeniden gündemde.

 Öncelikle ons altın rekor kırmış olsa da bu rekoru reel olarak ne ifade ettiğini takip etmek çok daha doğru olabilir çünkü altının bir önceki rekoru 2011 yılında görülmüştü ve bu kadar uzun bir süreçte  kırılan rekorun nominal olarak ifade ettiği değer ile reel olarak ifade ettiği değer arasında dikkat çekici farklılıklar ortaya çıkabilmektedir. Şu an altın geçmiş rekoruna reel olarak henüz ulaşamadı. 

altın yükselir mi 2020




 Altının yaptığı prim kadar altının neden prim yaptığı da önemli; altının değerlenmesine sebep olarak sürekli olarak ifade edilen merkez bankalarının para basması olgusu altındaki primi bir miktar açıklıyor ama sadece merkez bankaları para basıyor diye altın prim yapıyor demek hatalı bir bakışı açısı olabilir; aslında merkez bankalarının para basma faaliyetlerinin sonuçları altına prim yaptırıyor.  Altın bir önceki rekorunu 2011'de kırmışken merkez bankaları daha sonra da para basmaya devam ettiler ve 2020'de kriz öncesinde bile merkez bankalarının bastığı para 2011'e göre ikiye katlanmıştı.

altın fiyatları yükselir mi 2020


Altın yükselir mi düşer mi


 Altın merkez bankaları para basmasından çok bunun sonucu ortaya çıkan reel getirilerin hızla erimesi sebebiyle değer kazanıyor çıkarımı muhtemelen daha doğru bir çıkarım olur.

altın fiyatları ne olur


 Bahsettiğim nüans farkı 2020'e dair senaryoların kötümserleşmesi durumunda dikkat çekici farklılıkları beraberinde getirebilir. Şu an güçlü bir beklenti olmasa da önümüzdeki dönemde (Örneğin ikinci dalga hikayesi) dünya ekonomisinde işler daha da kötüleşirse ve dünyada deflasyon hikayesi ortaya çıkarsa bahsettiğim terazinin bir tarafında kötüleşen ekonomik şartlar sebebiyle güvenli liman altın hikayesi olacak iken diğer tarafta ise deflasyonun etkisine maruz kalabilecek bir emtia ile değerlenen para arasındaki tercih söz konusu olacak. Deflasyon senaryosunda reel getiriler yükselecek; bahsettiğim etmenlerin hangisinin ağır basacağını bugünden öngörmek zor.

 Daha somut ifade etmek dünyada trilyonlarca dolar değerinde tahvil getiri bir yana negatif faize sahip olmasına rağmen talep edilebiliyor ve bu senaryoda ''Bir getiri sunmayan'' altın cazip bir varlığa dönüşüyor (Negatif faizli tahviller neden alınır) ama koşullarda değişim altının ''Yeniden getiri sunmayan varlık'' olarak değerlendirilmesine sebep olabilir.

altın fiyatları yükselecek mi

  Altının hikayesinde fiziksel altın/ kağıt altın ayrışması da devam ediyor.  Daha önce yazmıştım ama tekrar edeceğim.

Paper Gold nedir


27 Temmuz 2020 Pazartesi

Neye yatırım yapmalı

Ekonomik krizde neye yatırım yapılır


Giriş Notu: Bu yazıyı 2018'de ekonomik krizde neye yatırım yapılır , resesyondan neye yatırım yapılır gibi soruların sıklıkla sorulması üzerine 2008 özelinde geçmiş krizlerde yatırımcıların neye yatırım yaptığı, geçmişte kriz dönemlerinde piyasaları etkileyen dinamiklerin ne olduğu konuları hakkında yazmıştım. 2020'de krizin başlaması ile ekonomik krizde neye yatırım yapılır sorusu geçmişte kalan bir konudan çok güncel bir konuya dönüştü ve daha çok güncel olarak piyasalarda neler oluyor sorusuna cevap arayanların ulaştığı bir yazıya dönüştü. Ben de bu yazıda güncel olarak piyasada gerçekleşen gelişmeleri paylaşıyorum. Bunun dışında resesyonda neye yatırım yapılır gibi genellemeci bir sorunun net bir cevabı olamaz, geçmiş yazıyı neden resesyonda neye yatırım yapılır sorusunun net bir cevabı olamayacağını ayrıntılı şekilde açıklamak için güncelledim.

Bu paylaşımda neler var:




  • Altın neden tarihi rekor kırdı
  • Altın fiyatları neden yükseliyor
  • Borsalar neden yükseliyor
  • Dolar baskısı sona mı eriyor
  •  Ekonomik krizde neye yatırım yapılır

Altın neden tarihi rekor kırdı


 Altın fiyatları bu sabah tarihi rekorunu kırdı. Altının tarihi rekor kırmasının kimse için sürpriz olduğunu sanmıyorum ama bu rekor piyasalar için daha önemli olabilecek gelişmelerin de habercisi.

 Altına bugün rekoru getiren ana faktör dolar endeksindeki zayıflamanın devam etmesi; piyasalar ile dolar endeksi arasında son zamanlarda dikkat çekici bir korelasyon var, 2020 Krizinin başında geçmişteki krizlerde de olduğu gibi dolara hücum edilmişti çünkü bütün dünyada fonlama dolar üzerinden yapılıyor daha sonra iyimserlik güçlendikçe de dolarda zayıflama görmüştük ve son zamanlarda dolar endeksinde 97-98 seviyesi piyasalar için iyimserlik/kötümserlik eşiği gibi bir görünüm sergilemeye başlamıştı.

neye yatırım yapmalı 2020


 Biraz daha yakın zaman gelince ise teknik olarak (bu yazı teknik analiz yazısı değil, belki ileride güncellerim.) birçok önemli seviyede doların tutunamadığını gördük ve bir üst paragrafta ifade ettiğim sebepten dolayı da dolar değer kaybettikçe piyasalarda iyimserlik güçleniyor.

26 Temmuz 2020 Pazar

Gümüş fiyatları ne olur

 Geçtiğimiz haftaya kıymetli madenler damga vurdu; altının daha popüler olması ve altın fiyatlarının tarihi rekora yaklaşması sebebiyle altın gündemde daha fazla yer tutsa da gümüş çok daha olumlu bir performans çizdi. Uzun süredir yatırımcısını memnun edemeyen Gümüş geçen hafta ralliye kalkarak bir haftada yaklaşık %18 prim yaptı.


gümüş fiyatları ne olur 2020
Gümüş/USD

 Daha geçmişe gidersek kıymetli madenler 2018'in sonlarına doğru prim yapmaya başladılar ve uzun süreden beri yükseliyorlar. Altın ile gümüş bazı ufak farklılıklar olsa da genelde aynı dinamikler etkisi ile değer kazanırlar ve altın/gümüş rasyosu da bize bu ikili arasındaki tercih hakkında fikir verir. Gümüş ifade ettiğim gibi birkaç senedir altına göre daha potansiyelli olsa da sürekli olarak altına göre daha zayıf performans gösterdi, yine teknik göstergelerde gümüş daha iyi bir potansiyel gösterse de önemli seviyeler defalarca test edildiği halde gümüş bir türlü istenen performansı göstermiyordu; geçen hafta ise yılların birikimi ralliye sebebiyet verdi. Bu olayın teknik sebebi ama bu kırılımı sağlayan haber de önemli ve önemli fırsatlar hakkında fikir verebilir.

25 Temmuz 2020 Cumartesi

Yeşil ekonomi

Yeşil ekonomi nedir


 Yeşil ekonomi, ekonomik faaliyetlerin çevreye olan etkilerini hesaba katarak sürdürülebilir bir şekilde gerçekleştirilmesine verilen isimdir. Bu yazı insanın doğaya verdiği tahribat ile alakalı değil zaten komplo teorisyenleri dışında herkes dünyanın açıkça kendi kıyametine doğru koştuğunun farkında fakat Covid-19 salgını çevre duyarlılığı konusunda önemli bir eşik olmuş olabilir.

 Şu an yaşadığımız pandeminin dünyaya yayılmasının en büyük sebebi ekonomi... Yine salgının henüz kontrol altına alınamamasının da altındaki en güçlü sebep ekonomi... İnsanların hayatı söz konusu olunca bile yöneticilerin tercihi açıkça ifade edilmese bile ekonomi olabiliyor; geçtiğimiz günlerde İngiltere Başbakanı Boris Johnson, insanların evlerinden çalışabiliyorsa bile işlerine gitmesinin daha doğru olduğunu belirtmişti. Bu saçma düşünceyi temellendirme gereği duymamışsa da sebebini ben açıklayayım çünkü insanlar evlerinde çalışırsa yakıt tüketmez, dışarıda yemek yemez vs. vs. Günümüzde yöneticilerin insan sağlığını ısrarla ekonominin gereklerine kıyasla daha az umursadığına şahit oluyoruz.

 Pandeminin bize verdiği en net mesajlardan biri şuydu; insanlık olarak felaketi gördük ve tam hız yolla felaketin içine girdik ama çıkarım da yaptık; herkes dünyanın Covid-19'dan da öte büyük bir çevre felaketine doğru yol aldığını görüyor.

 Dünyada çevre duyarlılığı son 50 senenin hikayesi ama felaketin geliyor olduğunu görmemiz ise son 20 senenin hikayesi. Son zamanlarda ön plana çıkan ve takdir, eleştiri ve komplo teorileri ile sık sık anılan ünlü aktivist Greta Thunberg aslında bize yeni dünya düzeni hakkında fikir veriyor.

yeşil ekonomi nedir

24 Temmuz 2020 Cuma

TCMB'nin viop işlemleri

 Merkez Bankası, Vadeli işlemler ve opsiyon piyasasında (VİOP) yeniden işlemlere başladı. TCMB, geçmişte de olduğu gibi talep eden kişi ve kurumlara TL uzlaşmalı döviz kontratları satıyor.


TL uzlaşmalı döviz kontratları nedir


 TL uzlaşmalı döviz kontratları TCMB'nin döviz üzerindeki baskının artmasını engellemek ve muhtemel baskıyı ötelemek için kullandığı bir araç. Döviz (İşlemlerde dolar baz alınıyor.) ihtiyacı olan kişi/kurum TL uzlaşmalı döviz kontratı ile döviz almadan döviz riskinden kaçınabilmektedir. Örneğin 3 ay sonra döviz ödemesi olan bir kişi/kurum makul bir maliyet ile döviz kontratı alabilir ve üç ay sonra döviz artmışsa kişi/kuruma TCMB TL ödemesi yaparak (Fark kadar) zarar etmesi engellenir aksi senaryoda ise kontrat sahibi TCMB'e TL cinsinden ödeme yapar fakat yükümlülüğü de aynı oranda azaldığı için bir zarardan söz edemeyiz. Bu yöntem ile ne kontrat sahibi ne de TCMB kontrat sebebiyle herhangi bir döviz işlemi gerçekleştirmek zorunda kalmamaktadır.

 Bilindiği üzere dolar kuru yaklaşık iki aydır sabit bir bantta, bununla beraber TL faizleri de iyice gerilemiş durumda. Bu durum döviz kredisi olanları tercih ederlerse TL krediye dönmeye, başta ithalatçılar olmak üzere dövize ihtiyaç duyan kişi/kurumları döviz stoklamaya teşvik edebilmektedir; TCMB, TL uzlaşmalı döviz kontratları ile ileride ortaya çıkacak ihtiyaç sebebiyle dövize yönelenleri döviz riskinden koruyarak onlara alternatif sunmaktadır, bununla beraber kontrat sahiplerinin sermayesi de atıl beklemek zorunda kalmamaktadır.

Tesla Hisseleri

 Dün Tesla Motors'un nasıl kurulduğuna dair bir yazı yazmıştım. Yazıda da belirtmiştim; Tesla hisseleri/ şirketi hakkında fikir yürütmek zor. Terazinin bir tarafında geleceği parlak bir fikir, önemli bir sektörde ön plana çıkan bir şirket var fakat diğer tarafında ise başarılı fikri profesyonellere bırakmada gecikmiş bir yönetim var hatta gelinen noktada şirketin profesyonellere bırakılması ciddi sorunları da beraberinde getirebilir. Bu kişisel bir görüş değil dün bu yazıyı yazdığımda Twitter'da önüme şu tweet düşmüştü: Kurumların Tesla hisseleri hedef fiyatı 70 ile 2.400 dolar arasında değişiyor !



Tesla hisseleri balon mu


  Öncelikle rakamlarla ifade etmek gerekirse Tesla Motors iyi bir fikirden yola çıkmış olsa da karlılık konusunda çok ciddi sorun yaşayan bir şirket. Şirket bu sene 14. yılını devirdi ve ilk defa bu sene şirket sınırlı bir kar ortaya koyabildi.


tesla hisse yorumları

 Şirketler zarar eder, zarar etmek tek başına bir anlam ifade eden bir kavram değil ama 5 liraya üretilen ürünü ısrarla 3 liraya satan şirketin zararı daha rahatsız edicidir. Bu durum Tesla Motors'ta uzun süre görüldü. Bir diğer önemli nokta ise piyasanın karlılığa verdiği tepki; bu yazı yazıldığında Tesla hissesi tam 1.600 dolardı. 13 Temmuz 2020 tarihinde Tesla hisseleri 1.793 dolar seviyesini gördü; geçen senenin sonunda bu hisse 300-400 dolardı.

 Zarar konusuna geri dönersek yatırım yapan şirketin zarar yazması beni rahatsız etmez çoğu yatırımcı da bence bu fikirdedir ama bir şirket ısrarla realist olmayan yatırımlar yapıyorsa ve tuhaf bir ''HYPE'' ( sevmem böyle yazmayı ama Türkçesi de aynı anlamı veremiyor.) ile bu yatırımlar yeni yatırımcıları çekiyorsa üstüne bu durum daha tuhaf yatırımları beraberinde getiriyorsa burada bir sorun vardır. Bahsettiğim yatırımların kaynağı da HYPE'a kapılan yatırımcıların sermayesi olunca (Hisseye dönüşebilen krediler)  durum daha da ilginç bir hal alıyor.

 Örnekle ifade edeyim; ''Solarcity'' Elon Musk'ın bir diğer hayali, Elon Musk insanlara sadece Elektrikli araç satmıyor, bu aracın tüketeceği elektriği üretecek güneş panellerini de satıyor. Güneş Panellerini çatısına taktıran müşteri bunun için önemli bir ödeme yapmıyor ve Solarcity, Güneş paneli alan müşterilerine indirimli olarak elektrik satıyor. Fikir bence muhteşem ama ''Solarcity'' firması sektöründe hiçbir şirketin yapamayacağı kadar düşük kar marjı ve riskle çalışıyor ve doğal olarak iflasa sürüklenip Tesla Motors'a bağlanıyor. Tesla Motors, var olduğu günden beri nakit akışı sorunu yaşayan bir şirket, bu yatırım şirket için makul değil.

23 Temmuz 2020 Perşembe

Tesla bugünlere nasıl geldi


Tesla Motors şu an dünyanın en değerli otomobil şirketi haline gelmiş durumda. Piyasa değeri çok yüksek olan Toyota’yı dahil etmezsek dünyada bildiğimiz en güçlü 3-5 otomobil şirketinin toplam değeri Tesla Motors kadar etmiyor. Bu durum tarihi bir ponzi/Balon mu konusu ayrı bir yazının konusu olacak; bu yazı şu an dünyanın en değerli şirketi olan Tesla Motors’un nasıl bu günlere geldiği hakkında.

 Dünyanın en dikkat çekici girişimcilerinden biri olan Elon Musk 2000’lerin başında Paypal’dan elde ettiği 180 milyon dolarlık gelirle hayal projelerini hayata geçirmeye karar verdi. Dikkat çekmek gereken bir nokta hayal projesini değil, projelerini... 2002’de Space X, 2004’te ise Tesla Motors gibi ünlü şirketlerini kuran Elon Musk bütün servetinin kat kat fazlasıyla bile sermayesi yeterli olmayacak birkaç tane daha projeyi yakın zamanda hayata geçirdi.

tesla motors nasul kuruldu


 Tesla Motors’un ilk sermayesi 5-10 milyon dolardı. Eski bir garajda dışarıdan gelen parçalar ile ilk araçlar üretiliyordu. Tesla Motors günümüzde elektrikli araçların mucidi gibi tanınsa da aslında Tesla’dan önce çok sayıda şirket elektrikli araçlar üretmişti ve hali hazırda bir piyasa oluşmaya da başlamıştı. Elon Musk/ Tesla’nın ortaya koyduğu yenilik elektrikli araçlarla özdeşleşmiş algının kırılmasıydı. Tesla Motors’a kadar elektrikli araçlar ufak tefek, hantal, uzun mesafe kat edemeyen araçlar iken Tesla Motors tam aksine spor araçlar üreterek piyasaya giriş yapmıştı.

22 Temmuz 2020 Çarşamba

Merkez Bankası Temmuz Ayı PPK Toplantısı

 Merkez Bankası 23 Temmuz Perşembe günü saat 14:00'te olağan Para Politikası Kurulu toplantısı kararlarını açıklayacak. Piyasa beklentisi faizlerin sabit kalmasıdır. Merkez Bankası uzun zamandan beri devam eden faiz indirimi serisini geçtiğimiz ay duraklatmıştı; geçen aydan beri Merkez Bankası'nı yavaşlamaya teşvik eden dinamiklerde bir değişim yok. 

 Geçtiğimiz ay hem manşet hem de çekirdek enflasyonda beklentilerin ötesinde bir bozulma gözlendi ki şu anki şartlarda enflasyonun tekrar güçlenebiliyor olması kesinlikle olumlu değil.


Faiz indirimleri ekonomiye katkı sağlıyor mu


 Son açıklanan veriye göre (14 Temmuz 2020 ) sene başından beri TL kredilerde artış %24, yabancı para kredilerde artış ise %18'in biraz üstünde. Kredilerde toplam artış ise (Yıllık) %30'lara yükselmiş durumda, TL değer kaybederken doğal olarak kredi hacmi artar (Daha önce verilen döviz kredilerinin etkisi) ama kur etkisinden arındırılmış toplam kredilerde artış da %20 civarında. 



Merkez Bankası Temmuz ayı faiz kararı

18 Temmuz 2020 Cumartesi

Zorunlu Karşılıklar Nedir

 Zorunlu Karşılıklar Nedir

 Merkez Bankası yabancı para zorunlu karşılıkları bütün vadelerde 3 puan artırdı.


zorunlu karşılık


 Bu kararın etkileri ne olabilir sorusuna geçmeden öncelik zorunlu karşılık nedir sorusuna cevap vermek gerekirse;

 Zorunlu karşılık ( Munzam Karşılık ); mevduat toplama hakkına sahip bankaların toplandıkları mevduatlara karşılık merkez bankasında tutmak zorunda oldukları mevduatların oranıdır. Merkez Bankaları para politikalarını uygular iken politika faizinden sonra en etkin kullandıkları politika aracı zorunlu karşılıklardır.

 Zorunlu karşılık oranlarının artması piyasadaki likiditenin azalmasına sağlayacağı için bir nevi faiz artırımı etkisi yapması beklenir; zorunlu karşılıkların azaltılmasının etkisi ise tam olarak  tersidir. Basitçe örnek vermek gerekirse piyasada 100 birim mevduat toplanmışsa ve zorunlu karşılık oranı %10 ise piyasadaki mevduatın %10'u merkez Bankası'na geçmiş demektir, Merkez Bankası bu oranı %20'e çıkarırsa doğal olarak piyasada dolaşan likidite biraz daha azalacaktır ve bir faiz artırımının etkisi ne ise benzer etkilerin piyasada görülmesi beklenir fakat farklı dinamiklerin etkisiyle bu durumun ortaya çıkmaması mümkün olabilmektedir.


 Merkez Bankası döviz rezervlerinin çok büyük kısmı merkez bankası zorunlu karşılıkları ile sağlanır, merkez bankası döviz rezervlerinin miktarı da piyasaya etki eden çok önemli bir faktör olduğu ve dolaylı olarak para politikasını etkilediği için merkez bankası kararları bir çok değişkeni aynı anda değerlendirmeyi gerektirir. -Rezerv Opsiyon Mekanizması-



  Merkez Bankası yabancı para munzam karşılık ile aldığı son karar sonrası piyasadan 9.2 milyar dolarlık döviz Merkez Bankası'na geçecektir. Normal şartlar altında biz bu kararı döviz için olumlu olarak yorumlayabilirdik çünkü kararla bankaların döviz mevduatı maliyeti arttığı için bankalar da bu maliyeti döviz mevduatı faizine yansıtması beklenirdi fakat başta Aktif Rasyosu (Aktif rasyosu nedir) olmak üzere bazı diğer sebeplerin etkisi ile muhtemel sonuç döviz mevduatlarında faiz artışı olmayacaktır çünkü bankalar için döviz mevduatı cazip değildir ve banka müşterileri de döviz tercihlerinde döviz faizinin pek bir etkisi yoktur.

17 Temmuz 2020 Cuma

2020 Ekonomik krizi

Giriş notu: Bu paylaşımda 2020 ekonomik kriz senaryolar ile doğrudan veya dolaylı olan makaleler bulunmaktadır ve makaleler genelde küresel ekonomi ile alakalıdır. 

2020 Ekonomik krizi ve küresel borçluluk


 Geçenlerde 2020 ekonomik krizi için alınan önlemlerin uzun vadede neden büyük sorunlara yol açabileceğini açıklamaya çalışmıştım.(Link yazının sonunda)  Linkini verdiğim yazı çok uzun olmaması için rakamlara mümkün oldukça az yer vermiştim, bu yazıda da durumu rakamlarla açıklamaya çalıştım. IMF'e göre küresel kriz için alınan önlemlerin büyüklüğü şimdiden 9 trilyon dolara ulaştı ki bu rakam küresel ekonominin %12'sine denk geliyor. Bahsettiğim destekler genelde kamu aracılığıyla sağlanıyor ve 2020'de küresel kamu borcu küresel ekonominin %105'ine ulaşması bekleniyor. IIF'e göre Küresel toplam borçluluk şimdiden 10 trilyon dolar artarak 255 trilyon dolara yükseldi ve bu rakam küresel ekonominin %322'sine denk geliyor.


 Dünyada devasa bir borçlanma yaşanırken bunun kaynağı ise merkez bankaları. Avrupa Merkez Bankası'nın bilançosu (Bastığı para diyebiliriz.) Avrupa ekonomisinin %52'sine ulaşmış durumda; Bu rakam ABD'de %32 (Karşılaştırma için ifade etmek gerekirse  2008 öncesi 800 milyar dolar olan bilançonun yıl sonunda 8-9 trilyon dolar olması bekleniyor.) İngiltere'de %32 iken Japonya'da ise bu rakam %117.

 Merkez Bankalarının bu kadar açılmasının sonucu ne olur diye fikir yürütmek gerekirse bu imkanları en çok zorlayan ülke gelişmiş ülkeler arasında Japonya'dır. Japonya'nın sadece kamu borcunun milli hasılaya oranı 2020'de %250'e ulaşmış olabilir. (Sene tamamlanmadığı için veriler net değil.) Aynı yolu geriden takip eden diğer ülkelerin farklı bir sonuca ulaşması sürpriz olur.

16 Temmuz 2020 Perşembe

ABD-Çin Soğuk Savaşı

 Piyasaların olumsuz gelişmeleri değerlendirmeyi pek de istemediği şu günlerde ABD-Çin ekseninde çok hızlı şekilde artan olumsuz gelişmelere şahit oluyoruz. Dünyanın birçok yerinde ABD ile Çin arasında yeni bir soğuk savaş olarak yorumlasak abartılı kaçmayacak gelişmeler oluyor; bu gelişmeleri yaklaşan ABD seçimlerinde şansı iyice zayıflamış olan Trump'ın çıkış çabası olarak da görebiliriz ama açıkçası olay bu kadar da basit demek zor.(2020 Abd seçimleri son durum)

 En son gelişmeden başlayalım. İngiltere Huawei'i 5G ihalesinden çıkardı hatta bununla da yetinmedi belli bir plan çerçevesinde Huawei alt yapısını kullanmak İngiltere'de yasaklandı ve 2027'e kadar Huawei'nin daha önce kullanılmış ürünlerinin İngiltere mobil ağlarından tamamen sökülmesi karalaştırıldı. Bu kararla 5G'nin İngiltere'de kullanılması en az 2-3 sene ertelenmiş oldu ve bu kararın milyarlarca paund maliyeti de olacak. Geçtiğimiz aylarda da benzer ihtimaller dile getirilmişti ama İngiltere buna kesinlikle yanaşmamıştı, çok kısa bir süre içinde ise İngiltere inanılmaz bir dönüş gerçekleştirdi. 

 Alınan kararda Huawei'in ABD'nin argümanları doğrultusunda gerçekten güvenlik açığı doğurabilmesi ihtimalinin varlığı da etkili oldu. Uzman bir ekibin ortaya koyduğu bir rapor sonrası iktidar partisinde Huawei'in yasaklanmasına dair güçlü bir talep ortaya çıkmıştı ama Çin/Huawei bütün şüpheleri ortadan kaldırmak için üretilen ürünlerin mümkün oldukça İngiltere'de ve her koşulda tamamen İngiltere denetiminde üretilmesi teklifiyle bile kararı önleyemedi. İngiltere tarafı bu kararda ABD yaptırımlarının etkisinin önemli olduğunu da belirtmiş olsa da ne yaptırımlar yeni ne de Huawei'nin 5G teknolojisi üzerindeki şüpheler.... Sadece İngiltere'de böyle bir karar alınmış olsa anlaşılabilir ama klasik ABD müttefiği olan Anglo-Sakson ülkelerde art arda benzer kararlar alınıyor. 



çin-abd soğuk savaşı

  Başka bir olaya geçelim; yakın zamana kadar yeni dünya düzeni savunucuların sürekli olarak aynı cepheye koyduğu ve uzun yıllardır neredeyse müttefik gibi bir görünüm sergileyen Hindistan ve Çin sınırında geçtiğimiz günlerde kanlı çatışmalar oldu.


çin-abd soğuk savaşı
Çin ile Hindinstan arasındaki sorunlu bölgeler

 Dünyada hiçbir ülke bir karış toprağını başka bir ülkeye bırakmaz istemez ama Himalayalarda Allah'ın dağında birden bire paylaşılamayan şey ne oldu anlamak çok kolay olmuyor.

14 Temmuz 2020 Salı

Minsky anı nedir

 Minsky anı, iyi piyasa şartlarında karar vericilerin ''Nasıl olsa sorun çıkmaz.'' bakış açısı ile daha fazla risk alması ve alınan bu risklerin bir noktada taşınılamaz hale gelmesiyle piyasa şartlarının hızla tersine dönmesine verilen isimdir. Minsky anı olarak ifade edilen şoku aslında yakın zamanda piyasalarda görmüştük. Hatırlarsanız Covid-19 Krizini piyasalar en başta coşku ile karşılamıştı; salgın Çin ekonomisine zarar verecek olsa da teşviklerin etkisi daha ağır basacaktı... Basmadı... Salgın Çin ile sınırlı kalacaktı... Kalmadı... Teşviklerin etkisi, krizin etkisinden ağır basacaktı...Basamadı... Israrla devam eden bu iyimserlik sürecinde dünya borsaları rekor kırıyordu ki bu riskli durum ani bir riskten kaçışı (Bütün piyasalarda) tetikledi ve modern tarihteki en hızlı ve en büyük satışlardan biri ile karşılaştık. Minsky anı, bu süreçte yakın zamana kadar ısrarla iyimser olan piyasanın ani şekilde tamamen tersine döndüğü noktayı ifade eder. Bundan sonra ne olmuştu? Dünyadaki faizler hakkında fikir edinebilmek için FED'in politika faizlerini takip ederiz, iki hafta önce küçük bir faiz indirimi piyasaları coşturabilecek iken Minsky anı sonrası piyasalarda hiçbir teşvik istenen geri dönüşü bir süre sağlayamamıştı.

 Başta borsalar olmak üzere finansal piyasalardaki iyimserliği açıklayabilecek bazı dinamikler var ama net olan bir şey var ki riskler Mart öncesi gibi yatırımcıların daha az dikkatini çekiyor. Dün piyasalarda iyimser bir gün iken ABD'nin en büyük önemli eyaletinden bir olan California'da kapalı mekan kısıtlamalarının yeniden başlaması sebebiyle piyasalar da kötümserlik geri geldi. Daha geniş çerçeveden bakmak gerekirse dünyada koronavirüs salgınının ilk dalgasının sona erdiğini veya güç kaybettiğini gösteren hiçbir veri yok iken piyasalar ısrarla ikinci dalgadan korkuyor. Piyasalardaki her düzeltme ihtimalinde birden bire ortaya çıkan aşı/tedavi gelişmeleri gerçekten ortaya çıkabilecek iyileşmelerinde potansiyel etkisini tehdit etmeye başladı.


minsky anı ne demek
Günlük koronavirüs vakaları ve haftalık ortalama

Merkez Bankası Döviz Rezervleri Yeterli Mi

 Türkiye'de Merkez Bankası'nın döviz rezervlerinin yeterli olup olmaması her zaman takip edilen bir konudur, bunun dışında uzun süredir Merkez Bankası'nın swap piyasasında yaptığı işlemler de birçok yorumu beraberinde getiriyor. Öncelikle şu soruya cevap vermek gerekir Merkez Bankası'nın döviz rezervleri yeterli mi?



Merkez Bankası'nın Döviz Rezervleri Yeterli Mi



 Merkez bankalarının döviz rezervlerinin yeterli olup olmadığı ile alakalı uluslararası kabul görmüş bazı standartlar var.


covid-19 krizi sonrası ne olacak

 Covid-19 Krizi’nin ne zaman sona ereceği hakkında fikir yürüttüğümüz bu süreçte daha sonra ne olacak sorusuna da cevap aramamız gerekiyor. Kriz sona erince doğal olarak ekonomiler bir veya birkaç sene içinde bulunduğumuz seneden ertelenen ihtiyaçlar ve verilen desteklerin etkisiyle olumlu bir süreç yaşayacak ama daha sonrası için çok daha büyük sorunlarla yüzleşeceğiz. Geçmişe doğru baktığımızda uzun zamandan beri her krizin bir öncekine göre kıyaslanamayacak büyüklükte olduğunu görüyoruz ve trend bozulmazsa 2030 gibi Covid-19 Krizi'ne rahmet okutacak bir krizle karşılaşabiliriz. Bütün dünyayı ayrı ayrı incelemek çok zor olacağı için bir örnek kullanacağım. ABD’de bütçe açığı üç ayda yaklaşık 3 trilyon dolar arttı ve kamu borcu 26.5 trilyon dolara yükseldi. Geçtiğimiz Haziran ayında ABD’de hükumet harcamaları 763 milyar dolar artmış ve bütçe açığı 8 milyar dolardan 863 milyar dolara yükselmiş. Yılın henüz yarısında olmamıza rağmen ABD’de 12 aylık bütçe açığı %8’i aşmış durumda ve yıl sonuna kadar %20’lere yaklaşması bekleniyor. (Normalde %5 bile yüksek bir rakam)

covid-19 ekonomik krizi


13 Temmuz 2020 Pazartesi

2020 Abd Seçimleri

2020 ABD seçimleri son durum


 Goldman Sachs, geçtiğimiz hafta ABD'de seçimlerin ertelenebileceğine dair açıklama yaptı. Piyasalar ABD seçimlerinin muhtemel risklerini ısrarla yok sayıyor olsa da 2020 ABD seçimleri yaklaşıyor ve ABD'de son derece güçlü olan salgın sebebiyle 2020 Abd seçimlerinin ertelenmesi ihtimali de değerlendirilmeye başladı.


Abd'de Covid-10 vakaları

 Abd'de günlük yeni Covid-19 vakası her birkaç günde bir,haftalık vaka sayısı ise neredeyse her gün rekor kırıyor. Yine ölümlü vaka, yoğun bakım, testlerde pozitif oran sayısı Mayıs ayından beri en yüksek seviyelere çıkmış durumda. ABD'de yönetim ısrarla tekrardan kısıtlamaların uygulanmayacağını ifade etse de yer yer kısıtlamalara şahit oluyoruz ve Amerika'da sağlık sistemi yeniden alarm vermeye başladı. Seçim sebebiyle kısıtlamaları erken sonlandıran Trump'ın yanlış bir karar verdiği net olarak görülüyor. ABD'de salgının yavaşlamayan ivmesi de seçimlerin yapılıp yapılmayacağını da sorgulatmaya başladı.


Abd'de seçimler nasıl ertelenir


 ABD'de seçimler her dört senede bir Kasım ayının ilk Salı günü yapılır. Bunun sebebi 1800'lü yıllarda ABD'de oy verme işleminin  sadece şehirlerde olması hafta sonu ibadet eden insanların (Kilise) şehirlere ulaşmasının geçmişte 1-2 gün sürebilmesidir yani yüzlerce yıllık bir gelenekten bahsediyoruz ve bunun ertelenmesi çok kolay değil. ABD'de başkanın seçimleri erteleyebilmesi için senato ve kongreden oy çokluğu ile karar alması gerekir, temsilciler meclisinde çoğunluk demokratlarda olduğu için başkanın bunu siyasi uzlaşı olmadan sağlaması mümkün değil.


 ABD'de seçimler ertelense bile Trump ve yardımcısı Pence'in görev süresi Ocak ayında sona erecek ve ikilinin başkanlığa vekalet edebilecekleri herhangi bir senaryo yok. Başkanlığa vekalet edecek üçüncü isim Temsilciler Meclisi Başkanı Pelosi ama onun da başkanlığı bu süreçte sona ereceği için ABD'de seçimlerin ertelenmesi senaryosunda yeni başkan geçici süreliğine, seçilecek olan Temsilciler Meclisi Başkanı olacak.

Wayfair Skandalı ve ABD seçimleri

 ABD büyük bir skandal ile çalkalanıyor. ABD'nin en ünlü mobilya sitesi Wayfair üzerinden (ABD'de en fazla ziyaret edilen 27. site) çocuk ticareti yapıldığı iddia ediliyor.


Wayfair Skandalı nedir


 Wayfair skandalı , siteden fahiş fiyata satılan saçma sapan ürünler ile ABD'de kaybolan çocukların isim benzerliğinin ortaya çıkması ile patlak verdi.


wayfair skandalı nedir

 Wayfair öncelikle olayın normal olduğuna dair bir açıklama yaptı ama daha sonra ise suçu tedarikçilere yükleyip tuhaf ilanları sitesinden kaldırdı.

 Sitedeki tuhaf ilanlar sadece saçma sapan fiyatlama ve kayıp çocukların isim benzerliği ile sınırlı da değil, ilanlardaki rakamlar ile kayıp çocukların bilgileri (Doğum günü vs.) sürekli olarak uyuşuyor ve birçok ilanın kodu Yandex'te aratılınca çocuk resimleri, silah resimleri ve benzeri sonuçlar ortaya çıkıyor. Binlerce ürünün tuhaf şekilde sonuç vermesi ortada bir şifreleme olduğunu bunun tesadüf olmasının imkansız olduğunu gösteriyor. Skandal sadece Wayfair sitesiyle de sınırlı değil.ABD'de el yapımı ürünlerin satıldığı ETSY'de çok kalitesiz çocuk karikatürlerinin on binlerce dolara satıldığı ortaya çıktı.


Wayfair skandalı komplo olabilir mi


7 Temmuz 2020 Salı

Reel efektif döviz kuru endeksi ne demektir

Reel efektif döviz kuru nedir


 Reel efektif döviz kuru Türk Lirasının değerini takip için başvurulabilecek en değerli verilerden biridir. Doların gerçek değeri için nasıl DXY takip edilirse Türk Lirasının reel değeri için reel efektif döviz kuru endeksi takip edilir. Reel efektif döviz kurunu Türk Lirası endeksi olarak kabul edebiliriz.

 Basitçe ifade etmek gerekirse reel efektif döviz kuru bize Türk Lirasının belli para birimlerine göre gerçek değerini ifade eder örnekle açıklamak gerekirse biz Türk Lirasının değerini ifade ederken genelde Türk Lirasının dolara karşı nominal değerini kıstas alıyoruz ama bu çok doğru bir değerlendirme değil çünkü belirttiğim gibi dolar da sabit bir değer değil. Mesela bu yazı yazılırken dolar endeksi 103'ün üzerindeydi ve son bir yılda dolar endeksindeki oynaklık %10 civarında. (94.6-103.8) Yani dolar mı değerleniyor yoksa TL mi değer kaybediyor sorusunun cevabı sürekli olarak değişir ki bu sadece bir döviz kuru ! Türk lirasının etkileşim halinde olduğu onlarca para birimi var.


6 Temmuz 2020 Pazartesi

Enflasyon ataleti nedir

 Enflasyon görünümü kötüleşiyor. Haziran ayı enflasyon beklentisi aylık %0,6 yıllık olarak ise %12 civarında iken gerçekleşme aylık %1,13 yıllık ise %12,64 oldu.  Enflasyondaki eğilimi takip etmek için daha fazla önemsenen B ve C endekslerinde de önemli artışlar var.


enflasyon ataleti nedir

  Enflasyondaki artışın nedenini bulmaya çalışırsak bunun maliyetlerdeki artışlardan kaynaklandığını ifade etmek zor çünkü bu türlü bir ivmeyi öncelikle üretici fiyatlarında görmemiz gerekir ama ÜFE'de böyle bir görünüm yok.


inertia nedir

 Talep kaynaklı bir artıştan bahsedebilmemiz için öncelikle işletmelerin kapasitesinin üzerinde bir talebin ortaya çıkması beklenir ama böyle bir  durumdan da bahsedemiyoruz.



enflasyonda atalet nedir

 Hem talep hem de maliyet yönlü ekstra bir baskı ortada yok iken enflasyonun artış eğilimi göstermesini enflasyonda atalet etkisi ile açıklamak mümkün olabilir.


Enflasyon ataleti nedir


2 Temmuz 2020 Perşembe

2020'de Türkiye Ekonomisi Nasıl Olacak

 Türkiye ekonomisi ve dünyadan olumlu veriler gelmeye devam ediyor. Bu hafta birçok ülkeden PMI verileri geldi ve verilerin geldiği bütün ülkelerde olumlu bir seyir var.

türkiye ekonomisi 2020

 PMI verileri bize ekonomiye dair beklentileri ifade eder ama ekonomik aktivite ile ilgili verilerde de iyileşme var. Dünyadaki ticaretin ivmesi hakkında çıkarım yaptığımız Baltık kuru yük endeksi ( Endeks navlun fiyatları hakkında bilgi verir ve dünya ticareti güçleniyorsa navlun fiyatları yükseleceği için endeksin yükselmesi ticaretin artışı olarak yorumlanır.) neredeyse kriz öncesi seviyelere geldi.


2020 türkiye ekonomisi
Baltık kuru yük endeksi

 Hem beklentilerde hem de realitedeki iyimserlik ''V'' tipi toparlanma senaryolarını tekrardan gündeme getirdi ama gelişmeleri hızlı toparlanma olarak yorumlamak için şimdilik çok erken olabilir çünkü öncelikle sürekli olarak iyi gelen verilerde önemli bir baz etkisi katkısı var ve piyasaların buna tepkisinde ise bu etki fiyatlamalara pek dahil edilmiyor yani bir veride %50 düşüşten sonra verinin başladığı noktaya geri dönmesi için %100 artması gerekir ama örneğin %50 düşüşten sonra %70'lik bir geri dönüşte bunun insan algısına yansıması düşüşten daha büyük bir yükseliş olabilmektedir.

1 Temmuz 2020 Çarşamba

Sahte altın spekülasyonu

 Dün altın fiyatları Çin'den gelen sahte altın haberiyle yükseldi. Çinli ''Kingold Jewelry'' isimli şirketine ait 83 ton (4.7 milyar dolar değerinde) altınının sahte olduğu iddia edildi. Şirket NASDAQ'ta işlem görüyor ve şirketin değeri yıl başından beri 30-40 dolara arasında hareket ederken bugün değeri 1 doların altına düştü. Eylül 2019 Bilançosuna göre şirketin varlıkları 3.3 milyar dolar iken (!) yükümlülüğü 2,4 milyar dolardı.

çin'de 83 ton sahte altın

 Çin'de 83 ton sahte altın yakalandı iddiası


 Çinli altın üreticisi Kingold Jewelry, Çinli finansal kuruluşlardan (Gölge bankalar) altın teminat göstererek kredi çekiyormuş ve geçtiğimiz aylarda şirket bir ödemesini gerçekleştirmeyince gölge banka altınları bozdurmak istemiş ama gölge bankadaki külçenin altın kaplı bakır olduğu ortaya çıkmış. Haberin etkisiyle birçok gölge banka Kingold Jewelry'den aldıkları teminatları kontrol ettirmişler ve aynı sonuca ulaşmışlar. Kingold Jewelry'nin Çin'de gölge bankalardan bahsettiğim yolla temin ettiği 2.5 milyar dolar değerinde kredi var.