16 Temmuz 2020 Perşembe

ABD-Çin Soğuk Savaşı

 Piyasaların olumsuz gelişmeleri değerlendirmeyi pek de istemediği şu günlerde ABD-Çin ekseninde çok hızlı şekilde artan olumsuz gelişmelere şahit oluyoruz. Dünyanın birçok yerinde ABD ile Çin arasında yeni bir soğuk savaş olarak yorumlasak abartılı kaçmayacak gelişmeler oluyor; bu gelişmeleri yaklaşan ABD seçimlerinde şansı iyice zayıflamış olan Trump'ın çıkış çabası olarak da görebiliriz ama açıkçası olay bu kadar da basit demek zor.(2020 Abd seçimleri son durum)

 En son gelişmeden başlayalım. İngiltere Huawei'i 5G ihalesinden çıkardı hatta bununla da yetinmedi belli bir plan çerçevesinde Huawei alt yapısını kullanmak İngiltere'de yasaklandı ve 2027'e kadar Huawei'nin daha önce kullanılmış ürünlerinin İngiltere mobil ağlarından tamamen sökülmesi karalaştırıldı. Bu kararla 5G'nin İngiltere'de kullanılması en az 2-3 sene ertelenmiş oldu ve bu kararın milyarlarca paund maliyeti de olacak. Geçtiğimiz aylarda da benzer ihtimaller dile getirilmişti ama İngiltere buna kesinlikle yanaşmamıştı, çok kısa bir süre içinde ise İngiltere inanılmaz bir dönüş gerçekleştirdi. 

 Alınan kararda Huawei'in ABD'nin argümanları doğrultusunda gerçekten güvenlik açığı doğurabilmesi ihtimalinin varlığı da etkili oldu. Uzman bir ekibin ortaya koyduğu bir rapor sonrası iktidar partisinde Huawei'in yasaklanmasına dair güçlü bir talep ortaya çıkmıştı ama Çin/Huawei bütün şüpheleri ortadan kaldırmak için üretilen ürünlerin mümkün oldukça İngiltere'de ve her koşulda tamamen İngiltere denetiminde üretilmesi teklifiyle bile kararı önleyemedi. İngiltere tarafı bu kararda ABD yaptırımlarının etkisinin önemli olduğunu da belirtmiş olsa da ne yaptırımlar yeni ne de Huawei'nin 5G teknolojisi üzerindeki şüpheler.... Sadece İngiltere'de böyle bir karar alınmış olsa anlaşılabilir ama klasik ABD müttefiği olan Anglo-Sakson ülkelerde art arda benzer kararlar alınıyor. 



çin-abd soğuk savaşı

  Başka bir olaya geçelim; yakın zamana kadar yeni dünya düzeni savunucuların sürekli olarak aynı cepheye koyduğu ve uzun yıllardır neredeyse müttefik gibi bir görünüm sergileyen Hindistan ve Çin sınırında geçtiğimiz günlerde kanlı çatışmalar oldu.



 Dünyada hiçbir ülke bir karış toprağını başka bir ülkeye bırakmaz istemez ama Himalayalarda Allah'ın dağında birden bire paylaşılamayan şey ne oldu anlamak çok kolay olmuyor.



 Gerginlik sonrası Hindistan siber güvenlik gerekçesiyle Çinli telefon (Pazarın %80'den fazlası Çin egemenliğinde) ve Bilgisayarları yasaklamayı değerlendiriyor. Hindistan ulusal güvenlik gerekçesiyle 59 tane Çinli uygulamayı ülkede yasakladı; bu uygulamalar geçen sene 750 milyon defa indirilmiş. Ülkede en fazla indirilen 10 uygulamadan 6'sı yasaklanan uygulamalar listesinde. Olay bununla da sınırlı değil; dünyada 20 yıldır ''Ucuzluk'' ile özdeşleşmiş bir Çin fenomeni var ama artık bu güç zayıflıyor, Çin orta gelir seviyesine kavuşan bir ülke ve fiyat rekabetini artık sadece kendi kaynaklarıyla sağlayamıyor. Dünyada son 20 yılda Çin neyse Çin için de son yıllarda Hindistan oydu ama bunun devam etmeyeceği çok net şekilde ortaya çıktı.

 Çin'in zararı bu peki Hindistan'ın zararı nedir diye sorarsanız ben çok da bir zarar olduğunu sanmıyorum çünkü Hindistan Çin'den uzaklaştıkça yeni kutuplaşmada Çin'in misyonunu yükleniyor. Sadece son günlerde çıkan haberlere bakarsanız (En son Alphabet/Google'ın 10 milyar dolarlık yatırım kararı) Hindistan'ın dünyanın yeni Çin'i olması için Çin'e pek de ihtiyaç duymadığını görebilirsiniz üstelik Çin, Hindistan'ın potansiyelinin farkında olduğu için ''Sadece'' kendi Çin'i yapmak istiyordu ki Hindistan'ın muhtemel karşı cepheye yönelmesinde bu durumun da etkisi yadsınamaz. (Yazının sonunda konu hakkında bilgi içeren bir link mevcut.Bir Kuşak, Bir Yol Projesi)

 Bu olayın bir de askeri boyutu var; öncelikle Çin'in askeri politikası 2049'a kadar barış hedefini barındırır. Çin'in ABD ile bir askeri gerginlik yaşamaktan kaçındığını net olarak görüyoruz hatta Çin'in ABD ile herhangi bir gerginlik (Ticari vs.) yaşamaktan da kaçındığını görüyorum fakat diğer taraftan bölge ülkelerine karşı ise son derece agresif bir Çin var. Çin'in hem ekonomik hem de askeri gücü bölge ülkeler ile kıyaslanamayacak seviyede ve bu sebeple de Çin ile en yakın olabilecek ülkelerle bile Çin'in askeri olarak karşı karşıya gelmesi sürekli olarak karşılaşılan bir durum (Çin sürekli olarak balıkçı gemisi batırması.) fakat şu an yeni bir durumla karşı karşıyayız. ABD, Çin'in askeri olarak agresif hamlelerinin merkezi olan Güney Çin Denizi'ne 2 tane uçak gemisi göndermiş durumda ve net bir şekilde müttefiklerinin haklarını Çin'e karşı korumak için bu hamleyi yaptığını ifade eden bir ABD var.

 Daha önce yazmıştım; Ünlü kuşak ve Yol projesi çok da mantıklı bir proje mi emin değilim ama Çin için anlamı sadece ekonomik değildir; Bunun en önemli ayaklarından biri şudur: Kuşak projesi Çin'in en önemli ithalatının gerçekleştiği yine en önemli pazarlarına ulaştığı güzergahta neredeyse hiç olmayan askeri varlığını da güçlendirmeyi hedefliyor. Projede böyle bir ifade yok ama Çin'in hamleleri bunu gösteriyor. Bahsettiğim hat üzerinde Çin'in güçlü olmaması popüler yükselen Çin hikayesindeki en önemli eksiklerden biridir. (Yol projesi de bu duruma alternatiftir.)

 Hindistan meselesine geri dönersek ifade ettiğim gibi Hindistan, Çin için sadece önemli bir pazar değil aynı zamanda önemli bir tedarik noktası ki dünyada yeni bir ucuzluk cenneti kurmak isteyenler için akla gelecek en mükemmel ülke olabilir fakat diğer taraftan şöyle bir sorun var; Hindistan'ı kaybeden Çin'in bunu en azından kendi açısından telafi edeceği bir coğrafyaya ihtiyacı var ki son zamanlarda o ülkenin de İran olabileceği konuşuluyor. Henüz net bir haber olmasa da bazı kaynaklarda Çin'in İran'a akıl almaz yatırımlar yapmak için anlaşma kovaladığı (Karşılığında İran'ın satamadığı petrolü onlarca yıl için alacak.) yazılıyor ki bu durumda Abd Çin Soğuk Savaşı'nın çok daha çirkinleşeceğini tahmin etmek zor değil.

Ekleme-1: Bir kuşak bir yok Projesi








Ekleme-2: Hindistan geleceğin süper gücü olabilir mi









Twitter  Yusuf Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme