6 Temmuz 2020 Pazartesi

Enflasyon ataleti nedir

 Enflasyon görünümü kötüleşiyor. Haziran ayı enflasyon beklentisi aylık %0,6 yıllık olarak ise %12 civarında iken gerçekleşme aylık %1,13 yıllık ise %12,64 oldu.  Enflasyondaki eğilimi takip etmek için daha fazla önemsenen B ve C endekslerinde de önemli artışlar var.


enflasyon ataleti nedir

  Enflasyondaki artışın nedenini bulmaya çalışırsak bunun maliyetlerdeki artışlardan kaynaklandığını ifade etmek zor çünkü bu türlü bir ivmeyi öncelikle üretici fiyatlarında görmemiz gerekir ama ÜFE'de böyle bir görünüm yok.


inertia nedir

 Talep kaynaklı bir artıştan bahsedebilmemiz için öncelikle işletmelerin kapasitesinin üzerinde bir talebin ortaya çıkması beklenir ama böyle bir  durumdan da bahsedemiyoruz.



enflasyonda atalet nedir

 Hem talep hem de maliyet yönlü ekstra bir baskı ortada yok iken enflasyonun artış eğilimi göstermesini enflasyonda atalet etkisi ile açıklamak mümkün olabilir.


Enflasyon ataleti nedir


 Enflasyon ataleti, karar alıcıların enflasyon beklentisinin belirlenmiş hedeflerden/beklentilerden uzak (genelde yüksek) olması sebebiyle enflasyonun para ve maliye politikasına rağmen baskı altında kalmasına verilen isimdir. Daha basit ifade etmek gerekirse insanlar ekonomi yönetiminin enflasyon beklenti ve hedeflerine inanmıyorsa kararlarında belirlenmiş hedefleri değil, kendi tahminlerini baz alırlar ve bu durum da enflasyonu baskı altına kalmasına sebebiyet verir.

 Öncelikle şunu ifade etmek gerekir enflasyonu indirmek ile enflasyon algısını kırmak tamamen aynı şeyler değildir; enflasyon en basitçe ifadesiyle piyasada para fazlalığını ifade eder ve ekonomi yönetimleri ''bedeli ödemek koşuluyla'' enflasyonu istedikleri seviyeye indirebilirler ve bu durum çoğu zaman olağan olmayan ekonomik koşulları beraberinde getirir yani Merkez Bankası enflasyonu indirmeye karar verirse piyasadaki parayı azaltır (Faiz, likidite vs.) ve doğal olarak enflasyon düşer fakat bunun doğal sonucu ekonominin de yavaşlamasıdır.

 Olağan olmayan dönemde karar alıcılar, enflasyon beklentilerine inanmıyorsa bile para politikasının gereği olacak şekilde fiyatlama gerçekleştirmek zorundadırlar yine basitçe ifade etmek gerekirse bütün karar alıcılar piyasada olmayan bir parayı baz alarak fiyat belirlemekte ısrarcı olamazlar, zorunlu olarak fiyat artışında yavaşlamak veya fiyat kırmak zorundadırlar fakat enflasyondaki düşüş karar alıcıların enflasyon beklentilerini de iyileştirmiyor ise  normalleşme sürecinde bu eğilim enflasyon üzerinde baskıya sebep olur çoğu zaman da görünümü de bozar. (Kendini gerçekleştiren kehanet)

 Çok ünlü bir olaydan örnek vermek gerekirse dünyada enflasyon ile mücadele denince akla gelen ilk isim Paul Volcker'dır hatta kendisi merkez bankacılığın da piridir; dünyada seksenler sonrası hızla artan refahın önemli sebeplerinden biridir ama Paul Volcker bile aldığı kararlar ile sadece enflasyonu azaltabilmiştir, enflasyon yükselecek algısını düzeltmek bundan fazlasını gerektirir. (Paul Volcker kimdir)

enflasyon ataleti nedir

 Paul Volcker, enflasyonda istenen ivme sağlandıktan sonra enflasyon ataleti ile karşılaştığını ama süreç boyunca devamlı olarak kendisine ayak bağı olan dönemin ABD Başkanı'nın enflasyon üstünde zam isteyen çalışanları işten çıkarması ile halktaki enflasyon yükselecek algısının kırılmaya başladığını ifade eder.

 Türkiye'ye odaklanırsak 2018'in ikinci yarısında enflasyon çok hızlı şekilde arttı ve 2020'nin başına kadar enflasyon bir miktar düşüş sağlandı(Enflasyon rakamına inanmayanlar bile enflasyondaki düşüşe genelde inanıyor.) fakat şansız olan durum şu ki bizde normalleşme süreci yaşanmadan küresel kriz başladı ve çok uzun zamandan beri var olan enflasyon yükselecek algısı ile ilgili bir şey yapılamadı. Enflasyonda yükseliş beklentisi ile özellikle bazı sektörlere (Faiz indirimleri) çok büyük katkı sağlayan kararlar alınınca da yıllardır zam yapmayı bekleyen üreticiler bu fırsatı kaçırmadılar. 

 Türkiye'de enflasyon ve dolaylı olarak döviz kuru ekonominin görünümünü hızla bozabilmektedir ve küresel krize ilave bir de enflasyon sorununun tekrar ortaya çıkması riski ile karşı karşıyayız. Bu konu ile ilgili ayrı bir yazı yazmıştım link bırakıyorum. (2020 türkiye ekonomisi ve enflasyon)






Twitter: Yusuf Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme