14 Temmuz 2020 Salı

Minsky anı nedir

 Minsky anı, iyi piyasa şartlarında karar vericilerin ''Nasıl olsa sorun çıkmaz.'' bakış açısı ile daha fazla risk alması ve alınan bu risklerin bir noktada taşınılamaz hale gelmesiyle piyasa şartlarının hızla tersine dönmesine verilen isimdir. Minsky anı olarak ifade edilen şoku aslında yakın zamanda piyasalarda görmüştük. Hatırlarsanız Covid-19 Krizini piyasalar en başta coşku ile karşılamıştı; salgın Çin ekonomisine zarar verecek olsa da teşviklerin etkisi daha ağır basacaktı... Basmadı... Salgın Çin ile sınırlı kalacaktı... Kalmadı... Teşviklerin etkisi, krizin etkisinden ağır basacaktı...Basamadı... Israrla devam eden bu iyimserlik sürecinde dünya borsaları rekor kırıyordu ki bu riskli durum ani bir riskten kaçışı (Bütün piyasalarda) tetikledi ve modern tarihteki en hızlı ve en büyük satışlardan biri ile karşılaştık. Minsky anı, bu süreçte yakın zamana kadar ısrarla iyimser olan piyasanın ani şekilde tamamen tersine döndüğü noktayı ifade eder. Bundan sonra ne olmuştu? Dünyadaki faizler hakkında fikir edinebilmek için FED'in politika faizlerini takip ederiz, iki hafta önce küçük bir faiz indirimi piyasaları coşturabilecek iken Minsky anı sonrası piyasalarda hiçbir teşvik istenen geri dönüşü bir süre sağlayamamıştı.

 Başta borsalar olmak üzere finansal piyasalardaki iyimserliği açıklayabilecek bazı dinamikler var ama net olan bir şey var ki riskler Mart öncesi gibi yatırımcıların daha az dikkatini çekiyor. Dün piyasalarda iyimser bir gün iken ABD'nin en büyük önemli eyaletinden bir olan California'da kapalı mekan kısıtlamalarının yeniden başlaması sebebiyle piyasalar da kötümserlik geri geldi. Daha geniş çerçeveden bakmak gerekirse dünyada koronavirüs salgınının ilk dalgasının sona erdiğini veya güç kaybettiğini gösteren hiçbir veri yok iken piyasalar ısrarla ikinci dalgadan korkuyor. Piyasalardaki her düzeltme ihtimalinde birden bire ortaya çıkan aşı/tedavi gelişmeleri gerçekten ortaya çıkabilecek iyileşmelerinde potansiyel etkisini tehdit etmeye başladı.





  Başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelerde yatırım ortamı bize ve benzerlerimize oranla çok daha fazla risk barındırır. Sıradan bir insan gelişmiş ülkelerde hisse alınca aldığı hisseleri ipotekleyip bir o kadar daha hisseyi aracılardan alabilmektedir ve bu durum da piyasalardaki trendleri her iki yönlü olarak daha da güçlendirmektedir. Alttaki grafikte verilerin tarihi uyumsuz olsa da son aylarda artan kredili işlemler hakkında bize bilgi verebilmektedir.



  Kaldıraçlı hisse almanın kötü yanı olumlu piyasa şartlarında bile riskin azalmamasıdır, kaldıraçlı işlem yapan yatırımcılar doğru tercihlerde bulundukça riskte artmakta ve doğru tercihler bir süreklilik arz etmese ciddi kayıpları beraberinde getirmektedir.Bununla beraber son zamanların bir diğer dikkat çekici önemli gelişmesi ise amatör yatırımcıların piyasalara çok daha fazla rağbet göstermesidir; bunun tabii ki çok olumlu yanları da mevcut olmakla beraber tecrübesiz yatırımcıların olumsuz piyasa koşullarında ciddi şekilde zarar edebilme ihtimalini beraberinde getirmektedir.(Şurada ayrıntılı anlatmaya çalışmıştım: Borsalar neden yükseliyor ) Bu faktörler beraber değerlendirilince ısrarla yok sayılan risklerin birkaç ay önce gördüğümüz gibi birden bire fiyatlamalara hakim olması karşılaşabileceğimiz bir durum.


  Türkiye'ye odaklanınca da benzer bir durum var. Son zamanlarda Türkiye'de de borsaya yatırımcı akını oldu.


minsky anı ne demek

 Yılın henüz yarısındayız ve şimdiden son iki senenin 3-4 katı yeni yatırımcı borsaya girdi ama bu olayın rahatsızlık verici yanı bilinçli olduğundan şüphe duyabileceğimiz bir yatırımcı portföyünden bahsediyor olabiliriz. Son zamanlarda bizim piyasamızda da düne kadar adını duymadığımız bir dünya hisse katlanıyor. Bunun sorunlu kısmı şu; geçtiğimiz günlerde borsa %2-3 civarında bir düşüş gerçekleştirdi, forumlar ateş yerine döndü ! En ufak bir normalleşmede telaşa kapılabilecek bir yatırımcı profili piyasanın sağlıklı işleyebilmesi için kesinlikle olumlu değil.

 Toparlamak gerekirse yok sayılan risklerin piyasalara yeniden hakim olması piyasalardaki iyimserliği hızla tersine döndürebilir. Abd ve benzeri ekonomilerde işler neden hızla tersine dönebildiğini alttaki makalede anlatmaya çalışmıştım.

Ekleme: Margin Debt nedir









Twitter adresim Yusuf Yüksel



Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme