9 Eylül 2020 Çarşamba

Tesla Hisseleri

 Tesla hisseleri halka arz edildiği günden beri en büyük günlük  düşüşünü yaşadı. Hisseler dün %21,06 değer kaybetti ve şirketin piyasa değeri 82 milyar dolar azaldı. Ağustos ayının 11'inde 274 dolar olan (Bölünme sonrası düzenlenmiş haliyle) Tesla hisseleri bölünme etkisi ve şirketin S&P 500 endeksine ekleneceği beklentisiyle bölünmenin sonlanacağı 31 Ağustos günü 498 doları gördü.

 Hisse senetlerinde bölünmelerin hisseleri olumlu etkilemesi geçmişte de sık sık karşılaştığımız bir şeydi ama bir hissenin 20 günde %80'nin üstünde prim yapması çok ayrı bir şey. Beklentinin sona ermesi ve sürpriz bir şekilde S&P kotasyon ekibinin Tesla'yı S&P 500 endeksine almaması sebebiyle Ağustos başından beri Tesla hisseleri ciddi satışlara maruz kalıyor. Bu yazı yazıldığında şirketin aylık değer kaybı ( 5 iş günü) %34 civarındaydı. 


Tesla hisseleri neden satılıyor



 Tesla hisselerindeki büyük satışın sebeplerini saymak gerekirse;


  • Şu an sadece Tesla değil, uzun zamandır piyasadan pozitif ayrışan bütün teknoloji hisseleri ( Apple, Google hisseleri(A,B,C) Facebook vs.) ciddi satışlara maruz kalıyor ve en fazla prim yapanlardan Tesla satışlarda da hisselere liderlik ediyor.
  • Daha önce hisselerin yükselişinde Tesla hisselerinin değer kaybedeceğine iddia girenlerin önemli katkısını açıklamaya çalışmıştım. Konu hakkında alttaki videoyu izleyebilirsiniz.



 Fazla teknik bulduysanız videoyu bahsedilen durumu şurada basitçe anlatmaya çalışmıştım.(Short squeeze nedir)



Tesla hisselerinin değeri ne kadar olmalı


 Bu sorunun cevabı çok zor. Tesla hisselerine prim yaptıran en önemli faktör son zamanlarda başka hisselerde de gördüğümüz ''X şirketi sadece bir x şirketi değil.'' fiyatlamasıdır ve bir alttaki makalede Tesla'nın bu bakış açısıyla alınıp satılan hisseler içinde bile çok farklı bir noktaya geldiğini anlatmaya çalıştım. Tesla sadece bir otomobil firması olsa ne kadar ederdi sorusuna cevap vermek gerekirse dün Bloomberg'te New Constructs CEO'su David Trainer cevap vermiş.

 Bloomberg'te ''Tesla Wall Street'teki en tehlikeli hisse olabilir.'' başlığı ile sunulan haberde Trainer kendi değerlenmesine göre ''Tesla'nın önümüzdeki 10 yılda 30 milyon aracı dünyanın en verimli şirketi olan Toyota'nın marjıyla üretirse (Tesla'nın çok ciddi karlılık sorunu var.) yine de hisseler bundan daha fazla karı fiyatladığını iddia etmiş.

  Trainer'ın 30 milyon araç hedefini daha net anlaşılması için Tesla'nın araç üretimi çeyreklik olarak aşağıdaki gibidir.


tesla hisse


  Trainer, Tesla hisselerinin ortalama araç satış fiyatıyla pazar payının %40 ile pazarın tamamından fazlası (%110) arasında bir değeri ima ettiğini ifade etti.


Tesla sadece bir otomobil şirketi değil mi


 İfade ettiğim gibi Tesla'nın muhteşem bir şekilde prim yapmasının en önemli sebeplerinden biri yatırımcıların Tesla'yı sadece bir otomobil firması olarak tanımlamamasıdır; şu an bütün dünyada fosil yakıtlı araçların satışları ciddi şekilde düşüyorken ( Kriz etkisi) elektrikli veya emisyonsuz araç satışları abartılı artışlar görüyor ve Tesla neredeyse bütün dünyada akla gelen ilk elektrikli araç markasıdır. Yine günümüzde sadece elektrikli araç değil, akıllı araç konsepti de hızla yaygınlaşıyor ama burada da Tesla'nın ve Musk'ın iyi pazarlaması ön plana çıkıyor. Örneğin otonom araçlardan bahsederken Tesla bütün dünyada akla gelen ilk marka ama realitede ise Tesla otonom araçlarda rakiplerinin çok gerisinde olduğuna dair değerlendirmeler var.


 Tesla'nın rakiplerine göre ön plana çıkmasındaki bir diğer önemli sebep rakiplerinden çok daha önce üretime başlayabilmiş olması fakat yukarıda paylaştığım Trainer'ın değerlendirmesinde olduğu  gibi fiyatlamalar bu farkın onlarca yıl süreceğini ima ediyor olabilir ki önümüzdeki on yılda dünyada elektrikli aracını piyasaya sürmemiş olan herhangi büyük bir marka olacağını pek sanmıyorum. Birçok önemli firma elektrikli araçlar konusunda geç kaldıklarının farkına vardılar ve bu konuya ağırlık vermeye başladılar. Örnek vermek gerekirse dün Teknoloji şirketleri dayak yerken General Motors'un Nikola'nın %11'ini alacağı ve iki firmanın pick-up türü bir aracı birlikte üretme planı açıklaması sonrası General Motors %8, Nikola ise %41 prim yaptı. tesla'nın yakın zamanda piyasadaki rakipleri hızla artacak.


Ekleme: Bu yazı uzun süre burada kalacağı için ekleme ihtiyacı duydum. Bu yazıda Tesla hisselerinde Eylül başında gerçekleşen satışın sebebini yazmıştım ve satışın görünümü yukarıda bahsettiğim gibidir ama daha sonra çıkan haberlerde okuduğum kadarıyla önemli bir eklemeye ihtiyaç var. Tesla hisselerindeki satışı ve daha geniş çerçevede Nasdaq'taki satışı açıklayan bir yazı ile açıklamaya çalışıp buraya ekleyeceğim.(Softbank olayı)







Twitter: Yusuf Yüksel

(19.08.20)


Tesla Hisseleri ile diğer teknoloji hisseleri karşılaştırması



 Tesla hisseleri insanları şaşırtmaya devam ediyor. Şirket hisselerin geçenlerde bölünmesi ve şirketin S&P 500 endeksine alınacağı haberi şirket hisselerine rekorlar kırdırıyor. Tesla hisselerindeki rekorlar Elon Musk'ı da ihya ediyor dersek yeridir; sene başında 27 milyar dolar civarında serveti olan Musk'ın serveti Tesla hisselerindeki primin katkısı ile 90 milyar doları aştı ve Musk dünyanın en zengin 4. kişisi oldu.


tesla hisseleri
Tesla hisseleri


Tesla hisseleri neden ralli yapıyor



 Tesla hisseleri son günlerde büyük bir ralli yapıyorsa da buna bir gerekçe sunmak çok kolay değil; şirketin bölünmesi rallinin başlangıcı oldu ama hisse bölünmeleri şirketlerin bilançosunda bir değişikliğe yol açmaz yine Tesla'nın S&P 500 endeksine gireceği de bilinen bir şeydi.

 Tesla hisseleri neden ralli yapıyor sorusuna verilen cevap genelde çünkü Tesla sadece bir otomobil şirketi değil oluyor; diğer x sadece bir y şirketi değil hisselerine bakınca da Tesla çok farklı bir seviyede. Tesla hisselerini günümüzde çok beğenilen değerlemesi bilançosuyla çok alakası olmayan şirketlerle kıyaslarsak; Tesla'nın Fiyat kazanç oranı (şirketin hisse fiyatının hisse başı kazancına oranı) 977; bu oran Amazon'da 126 iken Netflix'te 82.


tesla hisse yorumları

 Şirketteki fiyatlama ile gelirler arasında bağ kurmaya çalışırsak Tesla'nın gelirleri sene başından beri %3 artarken hisseleri %700 arttı. Tesla'yı geliriyle diğer şirketleri kıyaslarsak Tesla hisselerinin değeri gelirinin 13 katı, bu rakam Microsoft'ta 11 iken General Motors'ta 0.3



tesla hisse


 Tesla hisselerine akıl almaz bir talep olsa da bu sadece Tesla'ya has bir durum da değil. Şu an elektrikli veya emisyonsuz taşıt ile ilgili her proje benzer şekilde çok büyük değer görüyor. 






(24.07.20)


Tesla hisseleri ve Elon Musk


 Dün Tesla'nın nasıl kurulduğuna dair bir yazı yazmıştım. Yazıda da belirtmiştim; Tesla hisseleri/ şirketi hakkında fikir yürütmek zor. Terazinin bir tarafında geleceği parlak bir fikir, önemli bir sektörde ön plana çıkan bir şirket var fakat diğer tarafında ise başarılı fikri profesyonellere bırakmada gecikmiş bir yönetim var hatta gelinen noktada şirketin profesyonellere bırakılması ciddi sorunları da beraberinde getirebilir. Bu kişisel bir görüş değil dün bu yazıyı yazdığımda Twitter'da önüme şu tweet düşmüştü: Kurumların Tesla hisseleri hedef fiyatı 70 ile 2.400 dolar arasında değişiyor !



Tesla hisseleri balon mu


  Öncelikle rakamlarla ifade etmek gerekirse Tesla  iyi bir fikirden yola çıkmış olsa da karlılık konusunda çok ciddi sorun yaşayan bir şirket. Şirket bu sene 14. yılını devirdi ve ilk defa bu sene şirket sınırlı bir kar ortaya koyabildi.


tesla hisse yorumları

 Şirketler zarar eder, zarar etmek tek başına bir anlam ifade eden bir kavram değil ama 5 liraya üretilen ürünü ısrarla 3 liraya satan şirketin zararı daha rahatsız edicidir. Bu durum Tesla'da uzun süre görüldü. Bir diğer önemli nokta ise piyasanın karlılığa verdiği tepki; bu yazı yazıldığında Tesla hissesi tam 1.600 dolardı. 13 Temmuz 2020 tarihinde Tesla hisseleri 1.793 dolar seviyesini gördü; geçen senenin sonunda bu hisse 300-400 dolardı.

 Zarar konusuna geri dönersek yatırım yapan şirketin zarar yazması beni rahatsız etmez çoğu yatırımcı da bence bu fikirdedir ama bir şirket ısrarla realist olmayan yatırımlar yapıyorsa ve tuhaf bir ''HYPE'' ( sevmem böyle yazmayı ama Türkçesi de aynı anlamı veremiyor.) ile bu yatırımlar yeni yatırımcıları çekiyorsa üstüne bu durum daha tuhaf yatırımları beraberinde getiriyorsa burada bir sorun vardır. Bahsettiğim yatırımların kaynağı da HYPE'a kapılan yatırımcıların sermayesi olunca (Hisseye dönüşebilen krediler)  durum daha da ilginç bir hal alıyor.

 Örnekle ifade edeyim; ''Solarcity'' Elon Musk'ın bir diğer hayali, Elon Musk insanlara sadece Elektrikli araç satmıyor, bu aracın tüketeceği elektriği üretecek güneş panellerini de satıyor. Güneş Panellerini çatısına taktıran müşteri bunun için önemli bir ödeme yapmıyor ve Solarcity, Güneş paneli alan müşterilerine indirimli olarak elektrik satıyor. Fikir bence muhteşem ama ''Solarcity'' firması sektöründe hiçbir şirketin yapamayacağı kadar düşük kar marjı ve riskle çalışıyor ve doğal olarak iflasa sürüklenip Tesla'ya bağlanıyor. Tesla, var olduğu günden beri nakit akışı sorunu yaşayan bir şirket, bu yatırım şirket için makul değil.




 Elon Musk, otomobil sektörüne devrimci bir giriş ile girdi ama %25-30 kar marjı satmayı umduğu ürünleri karlı olarak satmakta bile zorlanıyor fakat Tesla'nın da dışında dünyada otomobil sektörü son yıllarda zaten çok karlı değil. Örneğin Türkiye'de otomobil bayilerinin kar marjları komik rakamlar, işi yapmaya bile değmez, bayiler asıl karı yedek parça ve servisten alırlar. Tesla ise fiyat konusunda herkes kadar rekabetçi olup servis ve yedek parçayı müşterilerine ücretsiz sunma sözü veriyor.

 Tesla araçlarının henüz doğru dürüst ikinci el piyasası bile yok ama şirket isteyen müşteriye uzun vadeli kiralama ve tercihen aracı satın almama gibi (Karmaşık bir sistem) tercihler sunabiliyor. Henüz servis ağı gelişmemiş olan Tesla'nın batarya istasyonlarını artırma vaadi , Robotlarla batarya değişimi vaadi, kendi kendine hareket eden araçlar ve benzeri onlarca yüksek maliyetli ve ücretsiz/makul bir bedeli olmayan projeleri var.

 Sürekli olarak makul olmayan vaatlerde bulunan şirketi/Elon Musk'ı benim anlayamıyor olmam da bir şık ve bu yatırımların hepsi makul yatırımlar olsun ama yine sorunlarımız devam ediyor. Tesla'yı bütün gelirleriyle sürekli olarak doğru yatırımlar yapan bir şirket olarak değerlendirirsek bile fiyatlama yine çok tuhaf noktalarda. Geçen sene satışlarının iki katı değerinde olan şirket bu sene 12 katında.





  Karlılık sorunu olan şirket cirosunu sürekli olarak artırdığı için (Eninde sonunda kar edecek.) uzun yıllardır beğeniliyordu ama sene başından beri Tesla hisseleri 5 kat prim yaparken gelirlerde düşüş var.




 Bütün bunları bir kenara bırakıp şirketin vizyonuna odaklanırsak karşımızda şu an sektörde payı %0.5 olan bir şirket varsa da bu şirket gelecekte sektörün parlayan yıldızı olabilir fakat bu senaryoda bile bu ihtimal fiyatlarda yer alıyor olabilir. Bir şirketin değerini belirleyen en önemli faktör pazar hakimiyeti ise dünyada pazar hakimiyeti en güçlü olan şirket Toyota'dır. Toyota; 274 milyar dolar gelir, 19 milyar dolar kar elde ediyor. Şirketin piyasa değeri 204 milyar dolar. Tesla'nın 25 milyar dolar geliri var ve kar elde edemiyor. Şirketin değeri 292 milyar dolar.


tsla

 Şu an ne gelir, ne karlılık ne de pazar hakimiyeti konusunda hiçbir sebep veya ilerideki muhtemel potansiyel  Tesla hisselerindeki pahalılığı bence açıklayamıyor.


tesla hisseleri


 Sonuç olarak kişisel fikrim Tesla önemli bir potansiyel fakat şu an kötü yönetilme ve realiteden uzaklaşmış yatırımcı sorunu var.



Ekleme: Tesla nasıl bugünlere geldi

3 yorum:

  1. Yusuf Bey Merhabalar,

    5 liraya üretilen malı 3 liraya satmaktaki ısrarın sebebi ne olabilir? Teşekkürler.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Maliyet hesabının sürekli hatalı olması + ciro ve pazar payının önemi şirket için kardan çok daha önemli olması olabilir.

      Sil