25 Temmuz 2020 Cumartesi

Yeşil ekonomi

Yeşil ekonomi nedir


 Yeşil ekonomi, ekonomik faaliyetlerin çevreye olan etkilerini hesaba katarak sürdürülebilir bir şekilde gerçekleştirilmesine verilen isimdir. Bu yazı insanın doğaya verdiği tahribat ile alakalı değil zaten komplo teorisyenleri dışında herkes dünyanın açıkça kendi kıyametine doğru koştuğunun farkında fakat Covid-19 salgını çevre duyarlılığı konusunda önemli bir eşik olmuş olabilir.

 Şu an yaşadığımız pandeminin dünyaya yayılmasının en büyük sebebi ekonomi... Yine salgının henüz kontrol altına alınamamasının da altındaki en güçlü sebep ekonomi... İnsanların hayatı söz konusu olunca bile yöneticilerin tercihi açıkça ifade edilmese bile ekonomi olabiliyor; geçtiğimiz günlerde İngiltere Başbakanı Boris Johnson, insanların evlerinden çalışabiliyorsa bile işlerine gitmesinin daha doğru olduğunu belirtmişti. Bu saçma düşünceyi temellendirme gereği duymamışsa da sebebini ben açıklayayım çünkü insanlar evlerinde çalışırsa yakıt tüketmez, dışarıda yemek yemez vs. vs. Günümüzde yöneticilerin insan sağlığını ısrarla ekonominin gereklerine kıyasla daha az umursadığına şahit oluyoruz.

 Pandeminin bize verdiği en net mesajlardan biri şuydu; insanlık olarak felaketi gördük ve tam hız yolla felaketin içine girdik ama çıkarım da yaptık; herkes dünyanın Covid-19'dan da öte büyük bir çevre felaketine doğru yol aldığını görüyor.

 Dünyada çevre duyarlılığı son 50 senenin hikayesi ama felaketin geliyor olduğunu görmemiz ise son 20 senenin hikayesi. Son zamanlarda ön plana çıkan ve takdir, eleştiri ve komplo teorileri ile sık sık anılan ünlü aktivist Greta Thunberg aslında bize yeni dünya düzeni hakkında fikir veriyor.

yeşil ekonomi nedir

 Tuhaflıklarıyla ve çocukluğuyla küçük bir çocuk geleceğinin çalındığının farkında ve buna en üst perdeden itiraz ediyor. Şu an 30 yaşında olan genç insanlar bile okullarda çevre duyarlılığı eğitimi almadılar ama şu an dünyanın en geri kalmış coğrafyalarında bile bu konu net şekilde yeni nesle aktarılıyor ve bahsettiğim geleceği çalınıyor olan yeni nesil artık oy veriyor. Türkiye'de yeşil ekonomi ne yazık ki ''First World Problems'' muamelesi görüyor, gelişmiş dünyada ise artık çevre politikaları oy tercihleri üzerinde etkili olabilen bir faktör.

 Covid-19 salgını neden önemli bir eşik olabilir konusuna gelince yıllardır yeşil ekonomi talebi gelişmiş dünyada maliyet sebebiyle öteleniyor ama bugün gelişmiş ülkelerde çılgın para basılıyor ve serbest piyasa, kamu/özel sektör ayrımı artık yakın geçmişe göre bile çok farklı bir noktada. Birkaç ay öncesine kadar ABD'de Bernie Sanders'ın fikirleri sosyalizm/komünizm eleştirileri alırken fikirleri kimsenin onayı alınmadan bütün dünyada hayata geçti. (Modern para teorisi) Birkaç ay önce Sanders'a Kızıl Sanders diyen cumhuriyetçiler halkın cebine tatil yapması için devlet para koysun diyebiliyor.

Türkiye'de yeşil ekonomi

  İfade ettiğim gibi gelişmiş ülkelerde yeşil ekonomi anlayışı güç kazanıyor ve birçok karar verici her şeye para bulan devletlerin insanların geleceği için de elini cebine atmasını istiyor ve bu talep yakın geleceğe damga vurabilir. Bizim medyamızda yeterince hatta hiç yer bulmamış olsa da geçenlerde piyasalara ralli yaptıran 750 milyar avroluk Avrupa Birliği teşvik paketinde kaynağın 1/3'nin yeşil ekonomi projelerine aktarılması kararı alındı.

 Covid-19 küresel salgına sebep olmasa bile yeni bir dünya düzeni tartışmaları yine olacaktı; bütün dünya (Çin'e yakın olan devletler dahil) bütün tedarik zincirini bir şekilde Çin'e bağlanmış olmasından pişman ve bu olay artık bir maliyet değil, güvenlik meselesi olarak ele alınıyor. Yakın gelecekte yeşil ekonomi de güvenlik meselesi olarak ele alınmaya başlayabilir. Bugün yeşil ekonomi anlayışı ile üretim yapmak daha maliyetli ama yarın mesela Avrupa'dan şu standartları sağlamayan şirketlerin ürünleri almıyoruz diye bir açıklama gelirse yeşil ekonomi anlayışı ile üretim yapmamak çok daha pahalı hale gelebilir.

 Çin ile batı arasındaki muhtemel çekişmeye bu açıdan da bakmak gerekiyor olabilir; yeniden kurgulanacak olan tedarik zincirlerinde yeşil ekonomi çok önemli bir rol oynayabilir.

 Sonuç olarak dünyada güzel şeyler de oluyor.



Twitter: Yusuf Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme