21 Ağustos 2020 Cuma

Abd'nin Çin'e borcu ve Çin'in rezervleri

 Dünden beri bütün Türkiye yarın açıklanacak ve Türkiye için çok önemli bir dönemin başlayacağı iddiasını taşıyan haberi konuşuyor fakat bu haberin ne olabileceğine dair iddialar arasında Türkiye ile Çin arasında yapılacak olan 300-400 milyar dolarlık swap anlaşması iddiasını görünce bu yazıyı yazma gereği duydum. Küresel pandemi ile bütün dünyada ihtiyaç duyulan likiditeye yakın bir rakamı Türkiye'nin tek başına talep etmesi ve diğer taraftan Çin Merkez Bankası'nın bir nevi FED gibi dolar likidite kaynağı olarak yorumlanması tuhaflıklarına zaten hiç girmeyecek olmakla beraber şehir efsaneleri ile büyümekte olan ABD'nin Çin'e borcu ve Çin rezervlerini yazma gereksinimi duydum.


Çin'in döviz rezervleri ne kadar güçlü


 Çin dünyadaki en büyük döviz rezervlerine sahip ülkedir ama burada çok önemli bir ayrıntı gözden kaçmaktadır, dünyadaki büyük ekonomilerin önemli bir kısmının çok fazla döviz rezervine ihtiyacı bulunmamaktadır (ABD, Japonya, Fransa,Almanya, İngiltere vs.) bu sebeple de bu ülkeler çok sınırlı döviz rezervi biriktirmektedir. Çin'in dünyadaki en büyük döviz rezervlerine sahip olduğu dile getirilirken yukarıda parantez içinde saydığım ülkelerin rezervlerine bir tuşla sınırsız döviz rezervi ekleyebileceği gerçeği unutulmamalıdır. Hazinede para biriktirmenin bir güç belirtisi olması yüzlerce yıl öncenin bakış açısı olsa da rezervlere bir anlam yüklenecekse kıyaslamayı altın üzerinden yapmak daha mantıklı olabilir. (Altın üzerinden kıyas yapmak da çok mantıklı değil çünkü ülkelerin altın tercihi/varlığı ekonomik gücü net yansıtmıyor.)

ABDnin Çine borcu ne kadar 2020


 Son olarak da şunu eklemek isterim Çin'in döviz rezervleri efsanelerde yer bulduğu kadar büyük de değildir mesela Çin'in rezervleri yeterlilik kıstasları arasında yer bulan para arzının (M2) 1/5'i kadar rezerv bulundurma kıstasını gerçekleştirememektedir. (Yakın zamanda durum buydu ve önemli bir ayrıntı olmadığı için yeniden kontrol etmedim.) Dünyadaki en büyük ekonomilerin büyük kısmı ihtiyaç duyduğu rezervlere bir tık kadar yakın oldukları için doğal olarak döviz rezervi tutmazlar. Ülkelerin yabancı para rezervlerini inceleyince Çin çok dikkat çekici bir noktadadır ama bu listede dünyanın en büyük ülkeleri hep gerilerde yer alır. 

amerika'nın dış borcu 2020
En fazla yabancı para dövize sahip 


Ekleme: Çin yuanı da teorik olarak rezerv para birimidir ama pratikte kimse yuanı rezerv para olarak kabul etmemektedir. IMF'in 2020 birinci çeyrek verisine göre merkez bankalarındaki  döviz rezervinin sadece %2,02'si yuandır ve bu oran Çin'in ekonomisini baz alınca son derece düşüktür.

çin rezervleri

ABD'nin borcu ne kadar


 Belirttiğim gibi Çin'in rezervleri sık sık ABD'nin dış borcu ile birlikte de anılmaktadır. Amerika'nın borcu tabiri ile genelde ABD'de kamunun borcu ima edilmektedir; ABD'nin yabancılara karşı yükümlülükleri de dolar cinsi olduğu için Amerika'nın dış borcu en azından bizdeki gibi değerlendirilmemelidir ama buna ilaveten Çin'in ABD'nin borçlanmasında bahsedildiği kadar önemli bir paya sahip olmadığını da ifade etmek gerekiyor. 

 ABD'de kamu borcu son bir yılda 4,5 trilyon dolar civarında artış göstererek 26,5 trilyon dolara yükseldi. ABD'de kamu borcu çok anormal bir şekilde artarken yabancıların elindeki ABD bono ve tahvilleri de son bir yılda yüzlerce milyar dolar arttı (Yaklaşık 400-450 milyar dolar) ama ifade ettiğim gibi ABD'de artan borcunun büyüklüğü sebebiyle ABD'nin yabancılara olan borcu oransal olarak azalıyor.


 Amerika'nın dış borcu 2020 yılında 7 trilyon dolar civarındadır ama tekrar edeyim bu borç dolar cinsi olduğu için hatalı yorumlanmamalıdır. Bunun dışında bir ülkenin tahvil piyasasında %20-30 civarında yabancı yatırımcı olması da normal bir durumdur; yakın zamana kadar Türkiye'nin tahvil piyasasında da yabancıların oranı bu seviyelerdeydi.

 Yabancıların elindeki ABD tahvilleri değerlendirirken bazı önemli noktalar gözden kaçmaktadır; ABD tahvilleri alternatiflerine göre (Aynı derecede riskli) çok daha fazla getiri sağlamaktadır. (ABD faizleri ile Avrupa, Japonya faizleri arasındaki fark) Bunun ötesinde ABD tahvilleri hacim olarak alternatifsizdir 1 milyon dolarla yapılabilecek yatırımlarda yatırım yapılan varlığın işlem hacmi önemli bir öncelik değildir ama 10 milyar dolarla yapılan bir yatırımda en önemli önceliklerden biri işlem hacmi olmaktadır, bizim konumuz ise yüzlerce milyar dolarlık yatırımlar ! 


ABD'nin Çin'e borcu ne kadar


 Türkiye'de Çin'in ABD'i finanse ettiğine dair bir inanış mevcut; Çin'in ABD'nin kamu borçlanmasındaki payı %5 bile değildir yine Çin uzun zamandır en fazla ABD tahviline sahip olan ülke ünvanını kaybetmiştir ki yazının başında bu konuda çok fazla alternatifi olmadığını da belirtmiştim. Abd'nin 26,5 trilyon dolar büyüklüğündeki tahvil stokunda Çin'in payı 1 trilyon dolar civarındadır üstelik bu oran uzun yıllardır azalmaktadır son beş yılda Çin'in elindeki ABD tahvilleri kabaca %20 civarında azaldı. Bir varlık piyasasında %5 paya sahip olmak önemli bir konumdur ama %5'in %95'in aleyhine ( ABD'de faizleri artırmak/tahvillere değer kaybettirmek.) icraatte bulunabileceğini öngörmek bence çok mantıklı değil hele ki 16 trilyon dolar değerinde negatif faiz vaat eden tahvillerin bulunduğu bir dünyada...

 Çin'in Abd tahvillerini satması mantıksız olmakla beraber, ABD'nin tahvillerine daha az talep göstermesi de ABD'nin borçlanması açısından bir olumsuzluk olabilir ki pratikte zaten bunu görüyoruz ama ifade ettiğim gibi Çin, ABD'nin borçlanmasında yeri doldurulamaz bir oyuncu değil. Çin'in elinde 1 trilyon dolar civarında tahvil varken sadece bu sene FED'in aldığı ABD tahvili  yaklaşık 2 trilyon dolar arttı.

 Fed'te bu rahatlık nedendir, alelade ifadesiyle bu kadar para basmak nasıl mümkün oluyor soruları ayrı bir konu,daha önce yazmıştım; Link vereyim: -Fed yüzlerce milyar dolar para bastı dolar neden düşmüyor-






Twitter: Yusuf Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme