23 Eylül 2020 Çarşamba

Geç likidite penceresi ne demektir

 TCMB'nin ortalama fonlama maliyetindeki artış sebebiyle geç likidite penceresinin yeniden yoğun olarak kullanılmasına şahit olabiliriz. Merkez Bankası'nın şu anki politika faizi %8,25 ve TCMB'nin politika faizine müdahale etmeden sıkılaşmaya ihtiyaç duyduğu dönemlerde kullandığı gecelik borçlanma faizi %9,75 seviyesinde iken son günlerde yapılan geleneksel yöntemli repo ihalelerinde daha yüksek rakamlarla karşılaşıyoruz. Üstelik dün TCMB, gecelik faizle yaptığı fonlama limitlerini de yarıya düşürmüştü. (18.08.20) TCMB faiz artırmadan daha çok sıkılaşma ihtiyacı duyarsa ne yapar diye düşününce akla gelen yöntemler  geç likidite penceresi kanalıyla piyasayı fonlamak ya da daha uzun vadeli repo ihalelerinin kullanılması. Şu an  Geç likidite penceresi faiz oranı %11,25 ve geçenlerde (17 Ağustos 2020) gerçekleşen uzun vadeli repo ihalesinde çıkan ortalama faiz %11,25 olmuştu. 

Geç Likidite penceresi nedir


 Günümüzde sıradan bir fonlama kanalına dönüşme eğilimi gösteren geç likidite penceresi aslında geçmişte çok istisnai bir fonlama kanalıydı. Yanlış bilmiyorsam doksanlı yıllarda Merkez Bankası fonlama kanalları arasına giren yöntemin 2017 yılına kadar işlem adedi bir elin parmağını geçmez ve bankaların bu kanaldan fonlanması sıkıntılı bir durumun varlığına işaret ederdi. Ünlü Demirbank iflasında TCMB'nin bankayı bu kanaldan neden kurtarmadığı tartışılan bir konudur.

 2017'de piyasada faiz artışı baskısı yaşanırken TCMB ise bunu gerçekleştirmede ağır davranıyordu. Politika faizi sabit tutulurken piyasadaki faiz talebi güçlendikçe bu talebe Geç Likidite Penceresi (En yüksek maliyetli fonlama) üzerinden cevap veriliyordu ve kişisel fikrim faiz artışlarının geçici olduğu mesajı verilmek istiyordu. Uzun süre devam eden bu süreçte politika faizi %8'de sabitken GLP sürekli olarak yükseldi. Mayıs 2018'de Türkiye'de tabelada yazan faiz %8 iken GLP %16,5'ti ve bu uygulama sadeleşme manşeti ile Haziran 2018'de sona erdi ama hafızam beni yanıltmıyorsa Haziran 2018'den sonra da ihtiyaç durumunda geç likidite penceresi kullanıldı yani GLP artık 10-20 yıl önceki gibi bir fonlama aracı değil.

Geç likidite penceresi


  Teknik anlamda geç likidite penceresi nedir sorusuna cevap vermek gerekirse bankaların fonlaması genelde TCMB tarafından gerçekleşir ve TCMB'den istediği fonlamaya ulaşamayan bankalar başta diğer bankalar olmak üzere alternatif kaynaklardan likidite arayışına geçerler. Bazen kurumsal bazen de banka dışı sebeplerle banka likiditesiz kalmaması için gün sonunda TCMB limitsiz bir fonlama gerçekleştirebilir. Geç likidite penceresinin asıl amacı ani bir likidite sorunu sebebiyle sağlıklı bir kurumun zarar görmesini engelleme iken ifade ettiğim gibi bu kanal günümüzde alternatif bir sıkılaşma yöntemine dönüşmüştür dersek hatalı olmaz.








Twitter: Yusuf Yüksel

7 yorum:

  1. Hocam saygılar, analizin son kısmında, bu durum alternatif bir sıkılaştırma yöntemine dönmüştür demişsiniz ya, orayı biraz açarmısız, glp ni artırarak nasıl bir sıkılaştırma sağlıyor mb. İyi akşamlar.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Geçmişte istisnai bir fonlama kanalı olan GLP artık sıradan bir fonlama kanalı gibi kullanılıyor. TCMB piyasayı ekstra sıkılaştırmak istediğinde bankaları GLP e yönlendirip daha yüksek maliyetle fonluyor.

      Sil
  2. Bankalar neden bunu tercih ediyor, ya da nasil zorunda kalıyor hocam, politika faiziyle para vermiyorum mu diyo.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bankaların fon ihtiyacı varken TCMB haftalık repo (politika faizi) ya da diğer ihaleleri açmayabilir, açar ama piyasanın ihtiyacı kadar fonlama yapmayabilir. Bu durumda bankalar öncelikle kendi aralarında işlemlere başlar. (Fazla fonu olan ihtiyacı olana genelde TCMB'den daha pahalı bir maliyet fon sağlar.) Gün sonunda açığı kalan bankalar GLP'den fonlanır.

      Sil
    2. Merkez Bankası politika faizi ile bankaları fonlamıyorsa bu politika faizi neden var ki o zaman? Penceresinde su 1 lira yazan bakkalın kasada hayır su 1,25 lira demesinden ne farkı var?

      Sil
    3. Politika faizinden sapmak istisnai olmalıdır zaten aksi durum piyasada olumsuz karşılanıyor.

      Sil