18 Ağustos 2020 Salı

Merkez Bankası faiz artırır mı

 Önümüzdeki Perşembe günü Merkez Bankası'nın olağan PPK toplantısı gerçekleşecek. Türk Lirası üzerinde baskının hissedildiği şu dönemde Merkez Bankası'nın faiz kararı da merakla bekleniyor. Merkez Bankası faiz artırır mı sorusu daha önceki toplantılara göre daha sık soruluyor. Bloomberg HT'nin dün yayınladığı Merkez Bankası faiz kararı anketine göre ankete katılan kurumlar faiz oranlarında bir değişiklik beklemiyor, yazıyı gereksiz ayrıntılar ile uzatmak istemiyorum ama faiz artırımı tahmini yapan kurumlar da var. (Ağırlıkla yabancı)

 Merkez Bankası'ndan faiz artırımı beklenmemekle beraber Merkez Bankası faiz artırmalı mı sorusuna verilen cevaplar ise farklı. Merkez Bankası'nın politika faizi şu an %8.25'tir. (Politika faizi nedir) Piyasada oluşan yeni şartlara göre TCMB bazı zamanlar piyasayı politika faizinin  üzerinde fonlamak isteyebilir. (Faiz koridoru) Türkiye'de faiz koridorunun üst bandı %9,75'tir yani Merkez Bankası  faiz politikasını sürdürürken piyasada sıkılaşma ihtiyacı duyarsa fonlama maliyetini %9.75'e kadar çıkarabilir/çıkarır. Geçtiğimiz ay TCMB'nin piyasayı fonladığı faiz %7.34'lere kadar gerilerken  şu an %9.17'e kadar yükseldi. (17 ağustos 2020) Görüldüğü gibi mevcut faiz oranlarıyla TCMB'nin halen bir alanı var gibi dursa da son günlerde şahit olduğumuz geleneksel yöntemle yapılan repo ihalelerinde görünüm faiz artışı isteğini işaret ediyor. 

Ekleme: Ben bu yazıyı yazdığım sırada TCMB'den yeni bir sıkılaşma önlemi daha geldi. TCMB, bankaların gecelik borç alabilme limitlerini yarıya indirdi. Bu kanaldan bankaların aldığı paranın maliyeti %9,75 idi. Bu likidite kaynağı da kısıldıktan sonra bankalar GLP (% 11.25) veya daha uzun vadeli repo ihaleleri ile likiditeye ulaşmayı tercih edebilir.


tcmb faiz artırmalı mı
TCMB'nin ortalama fonlama faizi

 TCMB'nin ortalama fonlaması %9'ün üzerine çıkmışken TCMB'nin son günlerde yaptığı geleneksel yöntemle aylık repo ihalelerinde daha farklı bir görünüm var. Geleneksel yöntemle yapılan ihaleler piyasadaki faiz isteği hakkında fikir vermektedir. Dün yapılan ihalede ortalama %11,25 ile bankalara para verildi, en yüksek teklif  %11,51 oldu. Yine dün gerçekleşen 3 aylık swap ihalesinde swap puanının ima ettiği ortalama TL faizi %10,95 oldu. TCMB geçen hafta da geleneksel yöntemle 1 aylık repo ihalesi açmıştı. (20 milyar TL) İhaleden çıkan ortalama faiz %10,96 idi. Bu rakamlar piyasanın faiz isteği hakkında fikir veriyor.


 TCMB'nin faizi ile ilgili takip etmemiz gereken bir diğer önemli veri de enflasyon. Son veriye göre (Temmuz 2020)  Tüketici fiyatlarındaki artış %11.76 iken TCMB'nin faizi %8,25 yani çok belirgin şekilde mevcut enflasyona göre negatif reel faiz veriyoruz ki bu gelişmiş veya gelişmekte olan bütün ekonomiler içinde istisnai bir seviye. (Ciddiye alınabilecek ekonomiler arasında.) Bununla beraber TCMB beklenti anketinde yıl sonu enflasyon beklentisi %10,82'e yükseldi. (Temmuz/2020) 12 ay sonrası enflasyon beklentisi %9,7'e yükseldi.

 Merkez Bankası beklenti anketinde yıl sonu enflasyon beklentisi %10,82'e yükselirken şunu da hatırlatmak gerekiyor; TCMB'nin yıl sonu enflasyon tahmini aralığı %6,9 ile %10,9 arasındaydı (Temmuz ayı Enflasyon raporu) yani beklenti anketi TCMB'nin en olumsuz enflasyon senaryosunu beklemeye başladı diyebiliriz. Özetle beklentilere göre de negatif reel faiz vaat ediyoruz ki bu durum bize göre risk algısı daha iyi olan emsal ülkelerde bile görülmeyen durum.

 Toparlamak gerekirse hem pratikte bir faiz artışı yaşanıyor hem de enflasyon baz alınınca faiz artış gerekliliği ortada fakat buna rağmen TCMB'nin piyasada oluşturduğu algı sebebiyle faiz artırımı beklentisi zayıf. 2018'de faiz artırımı ihtiyacının olduğu şartlarda TCMB faiz artırmayı ısrarla geciktirdi ve daha fakat daha sonra en kötü senaryoda bile konuşulmayan rakamlarla karşılaştık. 2019-2020'de ise TCMB faiz indirimlerini çok hızlı şekilde gerçekleştirdi; faiz artırımı konusunda yavaş, indirimi konusunda ise aceleci bir merkez bankası piyasaya olumlu bir mesaj vermez.

  Öncelikle şunu tekrarlamak gerekiyor TCMB faiz artırınca ne oluyor? TCMB'nin faiz adımları piyasa beklentilerinden uzaklaşmaz ise TCMB'nin faiz artırımları, kısa vadeli faizleri yükseltirken krediler imkanlarının gevşetilmesinin en önemli amacı olan yatırımları daha net destekleyebilir çünkü kısa vadeli krediler yükseldikçe enflasyon beklentilerindeki iyileşme sebebiyle uzun vadeli krediler düşüşe geçer ve büyümede asıl önemli olan yatırımlar da daha çok uzun vadeli kredilerle finanse edilir.

 Sıkılaşma gereken piyasa şartlarında sıkılaşmanın gerçekleşmemesi hep daha ağır bir sıkılaşma ile sonlanmıştır/sonlanır. TCMB, politikasının doğruluğunda çok eminse bile dünyada birçok örneği olan kısa süreli politika değişikliği ile piyasaya daha sağlam bir mesaj gönderebilir yani şu an hali hazırda piyasanın fonlandığı faiz zaten çift hanelerde iken TCMB faiz artırımı yapıp da açıklamasında bizim öngördüğümüz ekonomi perspektifinde bir değişiklik yok ama kısa vadeli görünümün bozulması sebebiyle geçici bir önlem gerçekleştiğini ifade edebilir. 

 Son olarak da şunu ekleyeyim; sadece kur yükseliyor diye faiz artırılması gerektiğinden bahsetmek çok makul değil ama kurun firmaların bilançosuna, hane halkının tüketim eğilimine yaptığı etkide son derece güçlüdür yani kurda rahatsız edici bir ivmelenme başlarsa düşük faiz ortamının faydalarından da yararlanmak zorlaşır. 

Geleneksel yöntemli repo ihalesi ne demektir





Twitter: Yusuf Yüksel

2 yorum:

  1. Hocam merhaba, bugüne kadar böyle birşey yok iken son günlerde piyasada neden 2 (iki) farklı kur oluşuyor. Bu konuda Kerim Rota Bey bir takım açıklamalar yaptı ancak yapılan açıklamalar biraz sığ kaldı. Yani tam anlamlandıramadık ve kafamızda net bir yere oturtamadık. Yardımcı olabilir misiniz?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Bununla ilgili bir yazı yazayim. Yorum kısmı yeterli değil ama ana sebep bence döviz alımına gelen vergi + turizm etkisi

      Sil