9 Eylül 2020 Çarşamba

FED'in ortalama enflasyon hedeflemesi kararı

 Ön not: Fed'in geçtiğimiz günlerde aldığı çok önemli ortalama enflasyon hedeflemesi kararının önemi ve etkileri ile ilgili daha önce başka başlıklara yazılar yazmıştım. Link verme konusunda bana yardımcı olması için makaleleri bu başlığa topladım.

(17.09.20)

Ortalama Enflasyon Hedeflemesi: Dağ fare mi doğurdu



  Türk lirasının yeniden baskı altında kaldığı bir gündeyiz. Bu yazı yazıldığında dolar/Türk Lirası 7.55 civarındaydı. Türk Lirası neden dolara karşı değer kaybediyor sorusuna cevap vermek gerekirse bizim sorunlarımıza ek şu an dolarda bir miktar güçlenmeye şahit oluyoruz. Dünkü FED'in olağan toplantısında açıklanan kararlar sonrası dolarda güçlenmeye şahit oluyoruz; bizim de içinde olduğumuz gelişmekte olan ülke para birimlerindeki değer kaybı ise dolardaki güçlenmeye kıyasla daha fazla.


 Daha önce FED Başkanı Powell'ın Jackson Hole sempozyumunda açıkladığı FED'in yeni ortalama enflasyon hedefi kararı hakkında birkaç yazı yazmıştım, okumadıysanız okumanızı tavsiye ederim.(FED neden ortalama enflasyon hedeflemesine geçtiDoların birkaç haftadır diğer para birimlerine karşı son birkaç yıldaki en zayıf seviyesine gerilemesinin en önemli sebeplerinden biri FED'in enflasyon ile mücadelede yeni yaklaşımı idi. Kısaca özetlemek gerekirse FED Başkanı Powell, Jackson Hole'de FED'in artık enflasyondaki artışlara çok daha ılımlı tepki vereceğini ifade etmişti fakat birçok önemli noktayı da muğlak bırakmıştı. FED'in enflasyona çok daha ılımlı, yavaş müdahale etmesi daha zayıf dolar (Enflasyon) ve daha az reel/nominal sabit getiri anlamı taşır. ( Tahvil faizleri) Hem doların zayıflaması hem de sabit getirilerin düşmesi borsalar, para birimleri, altın başta olmak üzere her türlü finansal varlığı pozitif etkileyebilecek bir gelişme ve bu gelişmenin işaretlerini de aslında gördük ama dünkü FOMC toplantısında bahsettiğim muğlak noktalarda bir netleşme olmadı.


 Örneğin FED'in ortalama enflasyon kavramında ima ettiği süre nedir sorusunun cevabı halen net değil yine FED Başkanı Powell ortalama enflasyonun %2'nin biraz üzerinde seyretmesine müdahale etmeyeceğini ifade etti ama bu ifadedeki biraz kavramı hakkında bilgi vermedi. İfade ettiğim gibi FED'in ortalama enflasyon hedefi kararı sebebiyle birçok varlıkta belirgin fiyatlama ve dolarda zayıflama gördük fakat bu karar öncesi yaklaşık bir sene önce alınan ortalama enflasyon hedefine benzer simetrik enflasyon hedefi kararı sebebiyle zaten 2023'e kadar FED'ten bir faiz artırımı beklenmiyordu; şu an bu konuda bir değişiklik yok yani FED'in aldığı kararın realitede neyi değiştirdiği sorusuna cevap bulmak zor. Gelişmeler açısından bakılacak olursa örneğin beklentilerin aksine enflasyon çok kısa sürede örneğin %3'e çıkarsa FED ne yapar sorusu realiteye bir farklılık getirir ama bu yönde sorulan sorulara da Powell'dan tatmin edici bir cevap gelmedi. Özetle FED'in çok önemli ortalama enflasyon hedefi kararı üzerindeki muğlaklıklar devam ediyor ve bu kararın piyasalar üzerine muhtemel etkileri hakkında yatırımcılar henüz bir fikir edinemedi.


 Piyasaları mutsuz eden bir diğer açıklama ise FED Başkanı Powell'ın FED'in bilançosu büyümesi ile işsizlik, enflasyon gibi hedefler arasında bir bağ kurmaması oldu. Piyasa istiyor ki muhtemelen hiç artmayacak olan enflasyonu artırmak için FED alelade ifadesiyle para basmaya devam etsin fakat FED, varlık alımlarının devam edeceğini ifade etmiş olsa da bu alımlar ile enflasyon veya işsizlik arasında bir bağ kurmadı.





 FED bilançosu geçmişe göre gelir adaleti açısından da artık daha da sık tartışıyor. Geçmişte FED'in kararlarının gelir adaletine verdiği zarar çok fazla sorgulanamazdı ama son zamanlarda gelir adaletsizliği ve bu konuda FED'in payı çok daha fazla sorgulanıyor. Geçenlerde Demokrat Partinin ilginç simalarında Bernie Sanders ABD'de 467 milyarderin 2020 krizi ile servetini 800 milyar dolar artırırken 30 milyon Amerikalının temel gıda maddelerini temin konusunda sorun yaşadığını belirmişti. FED'in kararları uzun yıllardır fakirin cebinden alıp zenginin cebine koymak gibi bir sonuç doğruyor.( FED neden gelir adaletsizliğine sebep oluyor )


 Toparlamak gerekirse FOMC toplantısı dolar açısından pozitif algılandı fakat toplantıda doları destekleyen bir karardan çok doların aleyhine olan bazı kararların etkisi zayıfladı diyebiliriz. 



(31.8.20)

FED'ten tarihi Ortalama enflasyon kararı



Fed Başkanı Powell geçenlerde Jakson Hole sempozyumunda FED'in son zamanlarda aldığı en önemli kararlardan birini açıkladı. Kararın bekleniyor olması ve bazı belirsizlikler sebebiyle piyasalarda çok büyük bir fiyatlama görmemiş olsak da son zamanlardaki en belirleyici durumlardan biri resmiyete döküldü diyebiliriz. Öncelikle hatırlatmak gerekirse FED Başkanı Powell, FED'in enflasyon ile mücadele konusunda yaklaşımını değiştirdiğini, bundan sonra FED'in enflasyon hedefinin net bir seviye değil esnek ortalama bir hedef olacağını ve bu hedefin şu an için %2 olduğunu ifade etti.

 Diğer bütün gelişmiş ülkeler gibi ABD'de de uzun yıllardır düşük enflasyon sorunu yaşanıyor ve ileride enflasyonda bir iyileşme olursa 2018-2019 sürecindeki hataların tekrarlanmaması için FED, enflasyon ile mücadele konusunda bakış açısını değiştirme kararı aldı. Uzun yıllardır enflasyonun düşük kalması sorunu ile uğraşan ABD'de 2018 yılında enflasyon yükselişe geçmişti ve o yıl FED'in  üç olan faiz artırımı ( Buna ilaveten yüzlerce milyar dolarılık bilanço daralması(Basılan paraların geri çekilmesi) da hedeflenmişti.) hedefi piyasayı ikna edememişti ama aksine FED 4 faiz artırımı ve yüzlerce milyar dolar bilanço daraltması/ normalleşmesi gerçekleştirmişti böylece enflasyon baskılanmıştı. Bir sonraki senede ise FED yine 3 faiz artırımı ve bilançoda yüzlerce milyar dolar daha normalleşme hedeflerken 3 faiz indirimi gerçekleştirmişti ve 2018 ve 2019'un başlarında piyasadan çekilen paranın tamamını piyasaya geri enjekte etmişti buna rağmen enflasyondaki zayıf seyir önlenememişti. FED benzer durumlarla ileride de karşılaşmamak için esnek ortalama enflasyon hedefiyle enflasyonda çok net bir görünüm değişikliği olmadan müdahale etmeme kararı aldı.

neye yatırım yapmalı 2020

 Bu kararın doğal sonucu ise daha fazla enflasyon, daha az reel/nominal getiriler olacak. Enflasyon dolar üzerinde baskıya sebep olacak iken reel/nominal getirilerin düşmesi birçok varlık için ( Altın, borsalar vs.) olumlu olacak. ABD'de faizler ile enflasyon beklentileri arasındaki fark hali hazırda zaten tarihi yüksek seviyelerde iken FED'in ortalama enflasyon hedefi kararı,  bunu daha da artırması beklenebilir.





FED'in ortalama enflasyon kararı neden piyasaları etkilemedi




 FED'in ortalama enflasyon kararı piyasalarda net bir fiyatlamaya sebep olmadı, karardan en fazla etkilenmeye açık varlık olan altın kararın Powell tarafından dile getirilmesiyle %1'in üzerinde prim yaptı ama daha sonra artıda bile kalamadı çünkü karar üzerinde ciddi belirsizlik var ve karar öncesinde zaten karara paralel uygulamalar vardı.

 Geçtiğimiz Sonbahar'da FED, simetrik enflasyon hedefi gibi bir uygulama başlatmıştı ki bu yöntem olarak ortalama enflasyon hedefine benziyor bundan yapılan çıkarımla zaten FED'in ABD'de enflasyon %3'lere çıkıncaya kadar duruma müdahale etmeyeceği bir beklenti haline gelmişti yani faiz artırımı olmayacağı beklentisi sabitken sebebinde önemli bir değişim oldu. Buna ilaveten FED'in kararı halen önemli belirsizlikler içeriyor.

 Şu an ABD'de enflasyonun artacağı beklentisi mevcut ama en iyimser rakamlar %2'nin çok üzerini işaret etmiyor, FED'in esnek yaklaşımı sebebiyle ABD'de enflasyon %3'lere yaklaşmadan faiz artırımı beklentileri dile getirileceğini sanmıyorum ama çok daha büyük rakamlara FED'in tepkisini de bilmiyoruz. %3'lerin belirgin şekilde üstünde bir enflasyona FED'in tepkisi ne olur sorusu piyasalar için önemli bir işaret olacak. Bunun yanında FED'in ortalama hedef ifadesiyle ne kast ettiğini de henüz bilemiyoruz mesela bu ortalama yılları kapsayan bir ortalama ise gelecek sene boyunca ABD'de enflasyon %3 olursa bile müdahale gelemeyecek anlamına gelir, 3-6 aylık ortalama ise apayrı sonuçlar verir. 


 FED'in ortalama enflasyon hedefi kararıyla enflasyonu baskılamamak istediğini biliyoruz ama şunu da ifade etmek gerekir; FED kuvvetle muhtemel talep enflasyonu istiyor, maliyetlerin sürüklediği güçlü bir enflasyon ne FED tarafından istenir ne de böyle bir enflasyonun reel ekonomiye pozitif katkısı olur. Bu sebeple de bir taraftan enflasyona yol veren FED'in diğer taraftan doları da korumaya çalıştığını gösteren işaretler mevcut.(Dolardaki zayıflama daha çok maliyet enflasyonunu destekler.) Örneğin yakın zaman kadar muğlak bırakılan getiri eğrisi kontrolü,  negatif faiz gibi önerilere FED daha olumsuz yaklaşıyor, bu türlü işaretler de piyasalar için son derece önemli. (Euro neden güçleniyor)



(01.09.20)

FED'in ortalama enflasyon hedefi sonrası dolar endeksi


Dolar endeksi neden zayıflıyor

 Dolar endeksi bugün 92 seviyesinin de altını test ederek 2018 Mayıs ayından beri en düşük seviyeye geriledi. 2018 Mayıs ayı son yıllardaki güçlü dolar hikayesinin başladığı zaman dilimi olması sebebiyle önemli aynı zamanda Türkiye'de de işlerin net şekilde kötüleşmeye başlaması Mayıs 2018'de gerçekleşmişti.(Mayıs öncesi MB genişlemeci bir tutum sergiliyordu/ makul bir büyüme hedefleniyordu.) Mayıs 2018'de henüz yeni yeni dört liranın üstünü gören dolar hızla beş lira seviyelerine yaklaşmıştı ve Türk Lirasında aylık değer kaybı çift haneli olmuştu. Sadece Türkiye'ye has bir kötüleşme de yaşanmamıştı, bütün gelişmekte olan ülkelerde eş zamanlı görünüm kötüleşirken Arjantin'de de kriz Mayıs 2018'de başlamıştı kısacası Mayıs 2018 hem dolar endeksi ve hem de bizim için önemli bir eşikti.

 Dolar endeksi neden zayıflıyor sorusuna gelince geçtiğimiz günlerde FED Başkanı Powell'ın Jakson hole sempozyumunda esnek ortalama enflasyon hedefi açıklaması dolar üzerinde baskıya yol açıyor. Konu hakkındaki belirsizlikler henüz piyasalarda çok güçlü bir fiyatlamaya sebebiyet vermemiş olsa da kararın özeti; daha fazla dolar enflasyonu ve daha düşük reel/nominal getirilerdir demek hatalı olmaz ve bunun doğal sonucu da doların zayıflaması, başta altın olmak üzere piyasaların desteklenmesidir.

 İfade ettiğim gibi FED'in yeni ortalama enflasyon hedeflemesi kararı ile ne ima ettiğini henüz net bilmiyoruz o yüzden olayın önemli bir kısmı halen karanlık ama Powell açıklamalarından piyasa sonuçlar çıkarmaya başladı.

 Son günlerde FED'in yeni kararı ile ilişkili olarak yeniden hiper enflasyon dönemine giriyoruz gibi yorumlara sıklıkla rastlıyorum ve muhtemelen sizler de aynı yönde yorumlara denk geliyorsunuz en uçtaki yorumdan başlamak gerekirse FED'in kararı hiper enflasyona yol açması bir yana, bu kararın makul bir enflasyonu, farklı kanallardan FED desteği olmadan sağlayacağını mevcut verilerle ifade etmek zor. ABD'de enflasyon güçlendi/ güçleniyor ama bunu sağlayan yine FED'in farklı mekanizmalarla insanlara/kurumlara sağladığı likiditedir. (Helikopter para)  Enflasyonun varlığı FED mekanizmaları kaynaklı iken FED'in enflasyon kontrolünü tamamen kaybetmesi biraz abartılı bir senaryo olabilir üstelik ortalama enflasyon hedefi de FED'in ortaya koyduğu bir yenilik; istenmeyen sonuçlar verdiğinde FED'in bundan vazgeçmesi için bir engel yok ki FED'in mevcut politikasından 180 derece dönmesi görülmemiş bir şey değil.(2019 yılı Fed politikaları) FED'in ABD'deki enflasyona etkisi ile ilgili yazdığım şu yazıyı okumadıysanız bu makaleyi de kesinle okumanızı tavsiye ederim. (FED trilyonlarca dolar bastı, ABD'de neden enflasyon yok


 En uç senaryoyu değil de mevcut koşulları değerlendirirsek ABD'de hiper enflasyon bir yana hedeflenen %2 civarında çekirdek enflasyon bile pek karşılaştığımız bir durum değil. Sebebi bu yazının konusu olamayacak kadar uzun ama en temel sebepleri ifade etmek gerekirse;

  • İnsanlar/kurumlar aşırı borçlu olduğu için en uygun finansman şartları bile insanları daha fazla harcamaya yeterince teşvik edemiyor.
  • Demografik sorunlar çözülemiyor ki günümüz şartlarında gelişmiş ülkelerde teşvik politikalarıyla demografik sorunların çözülmesi imkansız hale gelmiş durumda (Doğurganlık oranları nüfusun kendini yenilemesini imkansız kılan seviyelerde) demografik sorunların tek çözümü göçmen politikalarını düzenlemekten geçiyor ama bu kararı verecek konumda olan insanlar göçmenleri daha çok günah keçisi olarak yorumlamayı tercih ediyor ki bu bir paradoks. Kendinizden yola çıkarak  düşünün 20 yaşında iken ihtiyaç duyduğunu harcama neydi/Ne olacak? (Ev, araba, evlilik, kendini geliştirme vs. ) 40 yaşında iken harcama ihtiyacının nedir/ne olacak? Toplumsal çerçeveden bakınca bir toplum yaşlanıyorsa harcamalarda yaşanacak çöküşü telafi edebilecek bir para politikası yok. Alttaki grafik durumu güzel bir şekilde anlatmış.


  İfade ettiğim gibi Fed artık enflasyonu ortalama olarak değerlendirecek ama FED'in harekete geçirecek enflasyon nedir sorusunun cevabını bilmiyoruz. Fed yöneticilerinden Kaplan %2.2-%2.4 civarı çekirdek enflasyon beni rahatsız etmez diyor ! Son on yılda ABD'de ortalama enflasyon %1.65 civarında ve bu rakam en fazla %2,3-2,4 civarlarını görmüş. Şu an yatırımcıların kendilerini enflasyondan korumak için kullandıkları enflasyon swaplarınların bahsettiğim %2,3-2,4 enflasyon beklentisinden söz etmek mümkün değil yani Kaplan'ın görüşü FEd görüşüne dönüşürse FED önümüzdeki 5 yıl faiz artırımı yapmayacak gibi bir sonuç çıkarılabilir.(İfade ettiğim gibi bunlar çıkarım, FED politikasını henüz ayrıntılı olarak açıklamadı.) Piyasanın zaten uzun yıllar boyunca enflasyon beklentisi yok ama bunun bir de kurala bağlanması piyasaları etkileyebilecek bir faktör.

FED'in kararı sonrası dolar endeksi


 FED'in kararı sonrası dolar endeksi hakkında olumsuz beklentiler de destek buluyor. Yazının başında ifade etmiştim; mevcut seviye biz ve benzerimiz ülkelerde dolar baskısının hissedilmeye başladığı dönemdeki seviye. Daha öncesine gidersek dolar endeksi 2008 Krizi sonrası yaşanan likidite sıkışıklığının sona ermesi ile doksanlı seviyelerin altını görmüştü ve dolar endeksinin yeniden doksanların üstünü görmesi FED'in yeniden sıkılaşmaya başlaması ile gerçekleşmişti. Bu süreç gelişmekte olan ülkeler için görülmemiş olumlu bir süreçti ve dolar baskı altında kalınca gelişmekte olan ülke varlıkları bundan nasıl etkilenir sorusu da önemli hale geliyor. 

 Dolar endeksi 2020 krizinde de benzer şekilde başta likidite sıkışıklığı ile güçlendi ve daha sonra alınan önlemlerle zayıfladı fakat aynı süreçte gelişmekte olan ülke varlıklarında ise görünüm finansal kriz sonrası görünümden çok uzak.




 2018 tecrübesi sebebiyle yatırımcılar geçmişteki gibi gözü kapalı gelişmekte olan ülke varlığı almıyorlar. Hatırlatmak gerekirse yazının başında Mayıs 2018'de Arjantin'in krize girdiğini ifade etmiştim aynı Arjantin'in bir asırlık tahvilleri krizden yakın zaman önce kapışılmıştı; 2020'de sadece reel getiri vaat ediyor diye (Dünyada pek yok, trilyonlarca dolarlık tahvil negatif getiri vaat ediyor. Bu yazı yazıldığında dünyadaki negatif getiri vaat eden tahvil stoku 16 trilyon dolar büyüklüğündeydi.) gelişmekte olan ülke varlığına hücum göremiyoruz ama yukarıdaki grafikte de görüldüğü gibi gelişmekte olan ülkeler varlıkları ile diğer varlıklar arasında açılan fark bazı kurumlar için fırsat olarak değerlendirilebiliyor. Nordea birkaç gün önce dolarda zayıflamanın devam edeceğine dair bir beklenti içeren bir analiz yayınladı ve analizde Türk varlıklarının birlikte alınıp satıldığı ! rand, real, rupiden müteşekkil bir sepete yatırım yapılmasını tavsiye etti aynı analizde  mevcut durumun bütün gelişmekte olan ülkeleri desteklediği de ifade edildi. Nordea sadece bir örnek FED'in yeni yaklaşımının gelişmekte olan ülkelere alan açtığına dair birçok analiz/yorum var.

Dolar endeksi çökecek mi yoksa dip mi yaptı


 Dolar endeksindeki zayıflamayı fırsat olarak gören analizler de mevcut. Dolarda dönüş bekleyen analizlerin ana dayanağı avro/dolar paritesinin gelmiş olduğu seviye. Dolar endeksi zayıflıyor ama bunun ana sebebi dolar endeksi sepetinde çok büyük ağırlığı olan (%57) avronun yükselmesi; FED enflasyon istiyor ama bunun maliyet kaynaklı olmasını tercih etmez diyebiliriz ve dolar endeksi zayıfladıkça maliyet kaynaklı enflasyon riski ortaya çıkıyor. Diğer tarafta da güçlenen avro zaten deflasyon riski olan Avrupa'nın deflasyon riskini kuvvetlendiriyor. Avrupa bölgesi enflasyonu dört yıl sonra bu ay yeniden negatife düştü ve güçlenen avro deflasyon riskini de artırıyor.(Avro neden güçleniyor

 Dolar endeksinin zayıflamasının bir diğer önemli sebebi küresel salgında ABD'nin emsali ülkelere göre çok daha büyük yara almasıdır ama küresel salgının biraz daha şiddetlenmesi/salgında 2. dalga yaşanması durumunda bu olgunun doları baskılaması sona erebilir. Daha somut ifade etmek gerekirse Covid-19 salgını yeni bir kriz dalgasına sebebiyet verirse muhtemel krizin de başında her krizde olduğu gibi dolar likiditesi sorunu yaşanması mümkün. (İnsanların/kurumların yükümlülükleri sebebiyle dolara hücumu) Bu ihtimal doları olumlu etkiler.

 ABD seçimleri yine dolar üzerindeki önemli bir baskı unsuru ve seçim belirsizliklerinin ortadan kalkmasına az bir süre kaldı ( Trump'ın seçimin meşruiyeti üzerindeki tartışmaları daha büyük belirsizlikleri ihtimaller dairesine sokmuş olsa da... Yazı uzadığı için Link bırakıyorum: ABD seçimleri son durum ) yani dolar endeksi üzerindeki önemli bir baskı unsuru sona ermek üzere diyebiliriz.



Twitter: Yusuf Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme