2008 finansal krizi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
2008 finansal krizi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

10 Eylül 2020 Perşembe

2008 EKONOMİK KRİZİ

 Bu makaleyi uzun zaman önce yazmıştım ama eski yazıyı tekrar okuyunca hissettiğim eksiklikler sebebiyle yazıyı güncellemek istedim. 2008 ekonomik krizi dünya için çok önemli bir eşik; bugün bile yaşadığımız birçok sorun aslında 2008 kaynaklı ve bu kriz gerçek anlamda hiç bitmedi dersek hatalı olmaz. 2020 Krizi, çıtayı çok yukarıya taşımış olsa da yakın zamana kadar finansal kriz gözümüzde tarihin gördüğü en büyük krizlerden biriydi ve ancak Büyük Buhran ile kıyaslanabilirdi.

 2008 Krizi ile sadece ABD'de 10 trilyon dolar değerinde servet yok olmuştu ve 10 milyona yakın insan işini kaybetmişti; 2020 perspektifinde bu rakamlar çok büyük görülmüyor olsa da o dönem görülmemiş bir ekonomik yıkımdı.

2008 ekonomik Krizi neden yaşandı



 Bu yazı yazıldığında FED'in bilançosu 7 trilyon doları aşmıştı ve dünyadaki negatif getiri vaat eden tahvil stoku 16 trilyon dolar civarındaydı yani özetle dünya inanılmaz bir likidite bolluğunda bulunuyor. 2008 yılı da yine benzer bir likidite bolluğuna sebebiyet vermişti. 2008 öncesi FED'in bilançosu sadece 800 milyar dolar iken ilerleyen yıllarda krizin etkilerinden kaçınmak için bu rakam 4,5 trilyon dolara kadar çıkmıştı.

2008 ekonomik krizi


Not: FED dünya merkez bankalarının liderliğini yapar. dersek hatalı olmaz; bu sebeple FED'in bilançosu dünyadaki destek/teşvikler hakkında fikir verir.

 2008 ve 2020'deki akıl almaz likidite bolluğunu geçmişle kıyaslamak mümkün değil ama bu iki çok istisnai dönemi saymazsak 2000 sonrası da dünyada likidite bolluğunun görüldüğü bir dönem yani Büyük merkez bankaları neredeyse 20 yıldır daha ne yapabilir ki diye düşünen piyasalara şapkadan yeni tavşanlar çıkarıyor. O yüzden 2008 konjonktürünü anlayabilmek için son yıllardaki tuhaflıkları unutmak gerekiyor. 2008 öncesi dünyada ekonomiler sadece faiz kararlarıyla bile yönlendirilebiliyordu.

11 Aralık 2018 Salı

2008 Krizi ve Türev ürünler

 Dün şu paylaşımda-link-  VDMK'ların ne olduğu ve ekonomi için bir risk oluşturup oluşturmadığını açıklamaya çalışmıştım; VDMK'lar sık sık 2008 Krizi ve 2008 Krizi'nin ana sebeplerinden biri olan MBS ve CDO'lar ile birlikte anılıyor, daha önce Finansal Krizi şu paylaşımda-Link- nedenleri ile anlatmaya çalışmıştım; bu paylaşım sadece MBS'ler ve CDO'ların nasıl devasa bir soruna dönüştükleri ile alakalı.

Not: MBS ile VDMK aynı üründür.(Belki ufak farklılıklar vardır ama ürün tanımı aynı) CDO ise MBS'lerin daha riskli bir türevidir. (yazının başındaki linkte VDMK nedir sorusunun cevabını bulabilirsiniz.)

 Dot-Com balonu ve 11 Eylül saldırıları sebebiyle Abd ekonomisi zorlu bir döneme girmişti, dönemin Fed Başkanı A. Greenspan ekonomideki sorunları çözmek için o güne kadar görülmemiş seviyede aşırı güvercin politikalar izledi, Abd ekonomisinde düzelme sağlandıktan sonra da Fed güvercin politikalar izlemekten vazgeçmedi. A. Greenspan'in piyasa dostu politikaları görevi süresince bayağı takdir edildiyse de ilerideki senelerde 2008 Finansal Krizi'nin sorunluları arasında gösterildi.

 Fed'in aşırı güvercin politikaları doğal olarak;

- Varlıkların değerini yükseltti.(Talep desteklendi.)
- Finansman imkanları Abd'liler için bile aşırı iyileşti.(Finansman imkanlarında iyileşmenin en pozitif etkileyeceği sektör, inşaat sektörüdür.)
- Tahviller ve doların cazibesi düştü.(Alternatiflerin cazibesi düştü.)

 Özetle bütün şartlar gayrimenkul fiyatlarını destekler iken alternatif ürünlerin cazibesi düştü; Abd tahvilleri %1 civarında getiri vaat ederken aynı risk seviyesinde(!) değerlendirilen MBS'ler %7 civarında getiri sağlıyordu, doğal olarak da MBS'lere akıl almaz şekilde talep gelmeye başladı.